AŞIQ NƏCƏF DAŞKƏNDLİ (1867–1919)

Nəcəf Allahverdi oğlu 1867-ci ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində Kalva Alılar nəslində anadan olub. Nəcəf dövrünün tanınmış aşığı Dədə Ələsgərə on il şəyirdlik etmiş, onunla ağır məclislər yola salmışdır.
Aşıq Nəcəf Dədə Ələsgərin on iki şəyirdindən ən çox sevdiyi olmuşdur. Aşıq Nəcəfin səsi ilə Aşıq Əsədin səsi uyğun gəldiyindən Aşıq Ələsgər hər iki şəyirdinə məsləhət görərmiş ki, siz daim bir yerdə olun, bir yerdə çalıb-oxuyun. Yüksək səs tempirinə görə Aşıq Nəcəflə Aşıq Əsəd dəfələrlə otuzluq lampanı toy məclislərində söndürərmişlər. Aşıq Əsəd həmişə səmimiyyətlə etiraf edərmiş ki, Aşıq Nəcəfin səsi mənimkindən yüksək və məlahətli idi.

Aşıq Nəcəflə Aşıq Əsəd 1910-cu ildə İran səfərində olarkən Təbriz aşıqlarının ustadı onlara hörmət və ehtiram əlaməti olaraq hər birinə on telli “Xətai sazı” bağışlamışdır.
“Ayaq Cəlili” saz havasını Aşıq Nəcəf gözəl ifa etdiyinə görə, həmin hava xüsusən Göyçə-Kəlbəcər, Gədəbəy və başqa bölgələrdə “Nəcəfi” adlandırılmış, hazırda da aşıqların, sazsevərlərin bir çoxu həmin saz havasını “Nəcəfi” olaraq qeyd edirlər.
Əlimərdanlı Aşıq Zülfüqarın və Cilli Aşıq Mehdinin ustadı Aşıq Nəcəf olmuş, onların mükəmməl aşıq kimi püxtələşməsində müstəsna xidmətləri olmuşdur.
Daşkəndli Aşıq Nəcəf olduqca yaraşıqlı, boylu-buxunlu, qəddi-qamətli adamıymış. Mükəmməl bilik, dərin hafizə, möcüzəli səs sahibi olan Aşıq Nəcəf səliqə-səhmanı, ədəb-ərkanı ilə həmişə diqqəti çəkər, aşıqdan çox bəyə, bəyzadələrə oxşayarmış.

1913-cü ildə Sankt-Peterburq şəhərində Romanovlar sülaləsi hakimiyyətinin 300 illik yubileyində Qaraimanlı Məşədi İsə və Aşıq Əsədlə birlikdə iştirak etmiş, Məşədi İsə “Bürünc xatirə medalı”, Aşıq Əsədlə Aşıq Nəcəf isə hər biri 250 manat pulla mükafatlandırılmışdır.
Aşıq Nəcəf əmisi Hüseynin nəvəsi Gülüstan ilə ailə həyatı qurmuş, Şəmistan, Şəmiddin, Mikayıl, Astan və İsmayıl adında beş oğlu olmuşdur.
1919-cu ildə erməni daşnakları Göyçə kəndlərini dağıdaraq əhalini öz yurdlarından didərgin salırlar. Göyçənin tanınmış şəxslərini məhv etmək məqsədilə ermənilər barışıq adı altında 11 nəfəri Basarkeçərə dəvət edir və onların öldürülməsinə nail olurlar. Aşıq Nəcəf isə daha amansızlıqla erməni polkovniki Bolyanikin başçılığı ilə Basarkeçərin yaxınlığındakı “Küllü təpə” deyilən yerdə belinə odlu samovar bağlanaraq beş oğlu ilə birlikdə vəhşicəsinə öldürülmüşdür.
Aşıq Nəcəfin acınacaqlı həyatı və yaradıcılığı haqqında indiyədək yüzə qədər kitab, jurnal və qəzetlərdə məqalələr nəşr olunmuş, televiziya və radio verilişləri hazırlanmışdır. Xəstə Bayraməli, Həsən Xəyallı, Xəlil Rza Ulutürk, Əli Qurban Dastançı, Zəlimxan Yaqub və başqaları əsərlərində Aşıq Nəcəfin həyat və yaradıcılığı haqqında fikir bildirmişlər. Haqqında ayrıca Sərraf Şiruyə “Aşıq Nəcəf və Gülüstan” dastanı, Eldar İsmayıl “Nəcəf” poeması, Xasay Zeynalov “Aşıq Nəcəf dastanı” məsnəvisi, Abbas Vəfadağlı isə “Aşıq Nəcəflə Aşıq Əsədin Şəmşəddin səfəri” əhvalatını yazmışdır.

2027-ci ildə Aşıq Nəcəfin anadan olmasının 160 illik yubiley ilidir. İnanırıq ki, Qərbi Azərbaycanın – Göyçənin və Azərbaycan incəsənətinin ilk şəhidi kimi Aşıq Nəcəfin yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd olunacaq və adı əbədiləşdiriləcək.

Goyce.Az