TUNZALƏ BAYRAMOVA: TƏCİLİ CƏRRAHİYYƏDƏ PEŞƏKAR İNKİŞAF VƏ ELMİ FƏALİYYƏ

Müasir cərrahiyyə həkimdən dərin nəzəri bilik və yüksək texniki hazırlıq, mürəkkəb klinik şəraitdə qısa müddətdə əsaslandırılmış qərar qəbul etmək bacarığı, möhkəm iradə və pasiyentə həssas münasibət tələb edir. Bu məsuliyyətli peşə yolunu seçən həkimlərdən biri də kökənləri etibarilə Göyçə mahalının Zod kəndindən olan azərbaycanlı cərrah Tunzalə Əbülfət qızı Bayramovadır. Onun babası Sülidin Hacıyev Zod kəndinin Hasansu məhəlləsində yaşamış, kəndin hörmətli şəxslərindən biri kimi tanınmışdır.

Tunzalə Bayramova 14 oktyabr 1993-cü ildə Azərbaycanın Xanlar şəhərində (hazırkı Göygöl şəhəri) anadan olmuşdur. O, 2017-ci ildə İ.M. Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Tələbəlik illərində “Takeda - Tibbin qızıl kadrları” (“Такеда - Золотые кадры медицины”) təqaüd proqramının qalibi olmuş, M.İ.Perelman adına cərrahiyyə üzrə ümumrusiya tələbə olimpiadalarında 2014, 2015, 2016 və 2017-ci illərdə mükafatlara layiq görülmüşdür.

2017-2019-cu illərdə Rusiya Tibbi Əlavə Peşə Təhsili Akademiyasında (ФГБОУ ДПО РМАНПО Минздрава России) “Cərrahiyyə” ixtisası üzrə klinik ordinatura təhsili almışdır. Ordinatura N.V. Sklifosovski adına Təcili Yardım Elmi-Tədqiqat İnstitutunun klinik bazasında həyata keçirilmişdir. Bu mərhələdə nəzəri biliklərin praktik vərdişlərlə uzlaşdırılması onun sonrakı peşə fəaliyyətinin mühüm əsasını formalaşdırmışdır.

Bayramovanın əmək fəaliyyəti Rusiyanın tanınmış tibb müəssisələrindən biri olan N.V.Sklifosovski adına Təcili Yardım Elmi-Tədqiqat İnstitutu ilə bağlıdır. O, 2019-cu ildən etibarən həmin institutda həkim-cərrah vəzifəsində çalışır və təcili tibbi yardıma ehtiyacı olan pasiyentlərə yardım göstərilməsi məqsədilə növbətçi cərrah kimi müntəzəm növbələr aparır. Təcili və mürəkkəb cərrahi hallarla işləməsi ona bu sahədə geniş praktik təcrübə qazandırmışdır. Klinik fəaliyyətlə yanaşı, elmi işə də diqqət yetirən həkim institutda əvvəlcə kiçik elmi işçi, daha sonra elmi işçi vəzifələrində çalışmış, müəssisənin elmi fəaliyyətində iştirak etmişdir. 2025-ci ildə onun peşəkar hazırlığı və fəaliyyətinə “Moskva həkimi” (“Московский врач”) statusu ilə qiymət verilmişdir.

Həkimin klinik fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri qarın boşluğu orqanlarının xəstəliklərinin cərrahi müalicəsidir. Bu sahədə onun icra etdiyi əməliyyatlara laparotomiya, laparoskopiya, xolesistektomiya, appendektomiya, mədə və onikibarmaq bağırsağın perforasiya olunmuş xoralarının tikilməsi, Lixtenşteyn üsulu ilə hernioplastika, videolaparoskopik hernioplastika, qarıncıq-mədəcik şuntlamasının abdominal mərhələsi və splenektomiya daxildir. Bundan əlavə, ilgəkli ileostomanın ləğvi və daimi kolostomanın formalaşdırılması kimi cərrahi müdaxilələri də həyata keçirir.

Bayramova ultrasəs və rentgen-televiziya nəzarəti altında aparılan minimal invaziv müdaxilələr üzrə də təcrübəyə malikdir. Bu müdaxilələrə qaraciyər vasitəsilə perkutan mikroxolesistostomiya, plevra boşluğunun drenajı, müxtəlif lokalizasiyalı maye yığıntılarının drenajı, drenaj borularının dəyişdirilməsi və vəziyyətinin korreksiyası, xolangiostomiya və anteqrad xoledoxolitoekstraksiya daxildir. O, həmçinin lipoma və ateromaların çıxarılması, eləcə də yaraların ilkin cərrahi işlənməsi əməliyyatlarını yerinə yetirir. Həkim ildə orta hesabla təxminən 200 cərrahi əməliyyat icra edir.

Peşəkar bilik və bacarıqların davamlı yenilənməsini fəaliyyətinin vacib istiqaməti hesab edən cərrah müxtəlif ixtisasartırma proqramlarında iştirak etmişdir. 2020-ci ildə S.P.Botkin adına Moskva Şəhər Klinik Xəstəxanasında laparoskopik cərrahiyyə zamanı intrakorporal tikiş texnikası üzrə əsas və irəli səviyyəli kurslarda, ventral yırtıqlar, perforasiya olunmuş xoralar və reflüks xəstəliyi zamanı laparoskopik müdaxilələr, habelə ultrasəs nəzarəti altında punksiya, biopsiya və drenaj kimi invaziv manipulyasiyalar üzrə təlimlərdə iştirak etmişdir.

2021-ci ildə Moskva Diaqnostika və Telemeditsina Texnologiyaları Elmi-Praktik Klinik Mərkəzində cərrahi praktikada ultrasəs diaqnostikasının əsaslarını öyrənmişdir. 2022-ci ildə akademik İ.P.Pavlov adına Birinci Sankt-Peterburq Dövlət Tibb Universitetində “Cərrahi hepatologiya” istiqaməti üzrə ixtisasartırma keçmişdir. 2023-cü ildə Moskva Səhiyyə Departamentinin Səhiyyənin Təşkili və Tibbi Menecment Elmi-Tədqiqat İnstitutunda Yaxşı Klinik Təcrübə (Good Clinical Practice - GCP) beynəlxalq qaydalarına uyğun olaraq klinik tədqiqatların təşkili və aparılması üzrə kursu tamamlamışdır. 2024-cü ildə isə Botkin xəstəxanasında “Moskva cərrahiyyə məktəbi” proqramı çərçivəsində əlavə hazırlıq almışdır.

T.Bayramovanın elmi maraqları, əsasən təcili və minimal invaziv cərrahiyyənin aktual məsələlərini əhatə edir. Onun elmi nəşrləri və konfrans materiallarında təqdim olunmuş işləri arasında pankreonekroz nəticəsində yaranmış xarici pankreatik fistulun müalicəsində yeni minimal invaziv perkutan üsula dair klinik müşahidə (S.V.Novikov, A.M.Kuzmin və başqaları ilə birgə; “Vestnik xirurqiçeskoy qastroenterologii”, 2020, № 4, s. 21-29), mədənin metastatik bədxassəli melanomasının endoskopik müalicəsi (IASGO Dünya Konqresinin tezislər toplusu, Moskva, 2018), qarın boşluğunun qapalı travması zamanı bağırsaq zədələnmələrinin diaqnostika və müalicə xüsusiyyətləri (Moskva, 2022) və psixi pozuntuları olan cərrahi pasiyentlərə təcili və planlı stasionar yardımın göstərilməsində Sklifosovski İnstitutunun müvafiq şöbəsinin rolu (Psixiatriya Forumunun tezislər toplusu, Moskva, 2023) yer alır.

Bu tədqiqat mövzuları onun klinik təcrübə ilə elmi axtarışları əlaqələndirməyə çalışdığını göstərir.

Pasiyent və həmkarlarının rəylərində Bayramova öz işini dərindən bilən, qətiyyətli və hər bir xəstəyə diqqətlə yanaşan həkim kimi səciyyələndirilir. Onun nəzakətli, qayğıkeş və məsuliyyətli davranışı, çətin vəziyyətlərdə həm pasiyentlərə, həm də həmkarlarına dəstək göstərməyə hazır olması xüsusi vurğulanır. İntizam, zəhmətkeşlik, vicdanlılıq, səbir və mürəkkəb klinik şəraitdə operativ qərar qəbul etmək bacarığı cərrahın peşəkar fəaliyyətində mühüm keyfiyyətlər kimi təqdim edilir.

Tunzalə Bayramovanın peşə yolu ali tibbi təhsil, ixtisaslaşmış klinik hazırlıq, təcili cərrahiyyə sahəsində davamlı praktiki fəaliyyət və elmi işin paralel inkişafı ilə xarakterizə olunur. Onun fəaliyyəti müasir cərrahiyyədə peşəkar biliklərin, texniki bacarıqların və pasiyentə humanist münasibətin bir-birini tamamladığını nümayiş etdirir.

Qalib Qasımov, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru

Firdus Vilid oğlu Kərimov (Moskva şəhəri)