Adın özü bir düşüncədir

O səhər açıldı hayla, harayla,
Yandırıb-yaxırdı dördyanı bir ün.
Savaşı gedirdi payızın yayla,
Külək fit çalırdı atam ölən gün.

Ürəklər keçirən iztirab, təlaş
Qəmin qapısına vurulan kilid.
Hamıdan birinci gözlərində yaş
Üzü göyə sarı ulayırdı it.

Heyrətin zülmətə döndü səhəri,
Ümidlər nə qədər yalan yedilər.
Eşidib-bilənlər qara xəbəri:
“Yazıq nə yaşadı, ölə”, – dedilər.

Səsini içində boğan sükut da
Dil açıb danışdı ən uca səsdə.
Avqustda gözləri dolan bulud da
Yağdı göz yaşıyla yanaqlar üstə.

Heçliyə çevrilən həyatın sonun
Duyandan, ürəyim oyuq-oyuqdu.
Sarılıb öpəndə alnından onun
Torpağın üzütək, gördüm, soyuqdu.

Görəsən, bildimi bəxt, tale yazan
Qönçəni vədəsiz güldən ayırdı?
Atamı mollanın çəkdiyi azan
Sonuncu səfərə hazırlayırdı.

Dönmüşdü tabutu uçan mələyə,
Zamanı qovurdu vaxtın təlaşı.
Oğlu aydınlığa qovuşsun deyə
Nənəm arxasınca tökdü göz yaşı.

Bu ayrılıq sitəm, dərmansız azar.
Bütün təsəllilər girmişdi qına.
Əsnəyə-əsnəyə ağzını məzar
Açmışdı, arzusu çatsın kamına.

Ölüm sonuncu iş, sonda işə bax,
Həyatın qəribə qanunları var.
Ürəyi yananlar hamıdan qabaq
Atamın üstünü torpaqladılar.

Bir ömür içimdə odu yanası,
Həsrət ocağının közləri boldu.
O torpaq atamın doğma anası,
O məzar dərdimin atası oldu.

27 avqust 2021-ci il

Kitab var oxunur, kitab var yaşanır…
Adın özü bir düşüncədir: “Keçmişdəki gələcək”…

“Keçmişdəki gələcək”in səhifələrini çevirdikcə şairin deyil, insan ömrünün səsini eşidirsən. Bir misrada sevincə toxunursan, üz-gözünə təbəssüm, digərində ayrılığın soyuğunu duyursan, adam iliyinə kimi üşüyür, başqa bir misrada isə illərin daş yaddaşına çevrilmiş bir xatirə qəfil ayağa qalxıb göz-gözə, nəfəs-nəfəsə dayanır.

Dünən yaşadıqlarımız sabah xatırlayacağımız ömrə çevrilir. Ömürdən gedənlər isə bəzən getdikcə daha çox bizimlə qalırlar.
Qılman İmanın şeirlərində bu qalmağın izlərini daha aydın görmək olur. Keçmişdən gələcəyə gedən yolda bir vaxtlar yaşanan sevinc, ayrılıq, baxış, itki illər sonra yenidən qarşına çıxır - misralardan boy verir.

Xüsusilə “29 avqust” şeiri…

Bu şeir oxunmur, adamın içinə səssizcə çökür.

Bu şeir haqqında yazmaq belə çətindir. Çünki burada ölüm haqqında yazmaqdan daha çox, ölümün bir insanın içində necə yaşamağa başladığı hiss olunur.
Qılman İman ölümü torpağa deyil, sözə tapşırıb yaşadır. Sözlə həyat verir - yoxluğu varlığa, ayrılığı xatirəyə çevirir.

“Külək fit çalırdı atam ölən gün” - deyir Şair.

Bu misra təkcə küləyin səsi deyil, övladın içində qopan fırtınadır.

“O məzar dərdimin atası oldu.”

Bu, artıq sadəcə bir şeir misrası deyil. Bu, ata itkisinin övladda buraxdığı ömürlük boşluğun poetik ifadəsidir.
Şair atasını torpağa tapşırır, amma atasının yoxluğunu torpağa tapşırmaq mümkün olmur…
Şairin ömründən keçən ağrı oxucunun ürəyinə misra ilə köçür.

Şeirin ən ağır yeri isə son misralardadır:

“O torpaq atamın doğma anası,
O məzar dərdimin atası oldu.”

Ata torpağa tapşırılır, amma onun yoxluğu övladın varlığında yaşayır. Məzar bir yerdən sonra sadəcə məzar olmur - həsrətin ünvanına çevrilir. Kitabı oxuyan hər kəs həmin misralarda öz itkisini, həsrətini, susqunluğunu tapa bilir...

Əziz Qılman İman, keçmişin sözə çevrilsin, sözün isə gələcəyə çatsın! Kitabın mübarək!

İlqar İSMAYIL