AŞIQ ŞAHSOLTAN – 70   SAZLI-SÖZLÜ BİR DÜNYANIN RƏNGLƏRİ

Ağlım kəsəndən, özümü qanandan rəhmətlik atalığımın sayəsində saz və söz vurğunu olmuşam. Saz görəndə içim içimdən keçib. Aşığa, şairə könül vermişəm həmişə...

2015-ci ildə, xoş günlərin birində dayım oğlu dedi ki, bir aşıqla dost olmuşam. İstəyirsənsə, səni də onunla tanış edim. Dedim, niyə istəməyim ki....

Aşıqla bir neçə dəfə telefonla əlaqə saxlayıb söhbət etdik. Nəhayət, ad günümdə dayım oğluna dedim ki, aşığı da götürüb axşam bizə gəlin. Elə də oldu... Həmin axşamı aşıqla üz-üzə görüşüb doyunca söhbət etdik. Aşığın sazının, sözünün sehrinə düşdük. Elə o gündən bu günə aşıqla aramızda yaxın dostluq əlaqəsi yarandı və bu gün də o səmimi münasibətimiz davam etməkdədir.

Bəs bu aşıq kimdir?

Bu dostum saz-söz sahiblərindən çoxlarının yaxından tanıdığı Aşıq Şahsoltan Bəkirovdur. Aşıq respublikamızın axarlı-baxarlı bölgələrindən olan Ucar rayonunun Bərgüşad kəndində dünyaya göz açıb. Cəmi səkkizillik təhsil alıb. Di gəl ki, ağlı söz kəsəndən aşıq sənətinə qarşı böyük məhəbbət bəsləyib. Saz-söz aşiqi olub. Heç bir ustadı olmasa da, haqqdan vergisini alıb. Qədim tarixə malik olan aşıq ədəbiyyatımıza olan sevgisinin sayəsində Qurbani, Abbas Tufarqanlı, Xəstə Qasım, Dədə Ələsgər kimi sənətkarlarımızın yaradıcılığını sevə-sevə öyrənib. O, ustadlardan mənəvi güc alaraq, qəlbində çətirinə sığınılası şeir-sənət işığı yandıra bilən bir sənətkara çevrilib. Şirvan mahalında Aşıq Kərəm kimi tanınıb. Yüksək təhsilinin və savadının olmamasına baxmayaraq, bu el aşığının, el sənətkarının çaldığı hər bir havacatı, İlahi verən qüdrətin, ilhamın sayəsində yazdığı hər bir şeiri dinlədikcə bütün saz-söz aşiqləri kimi, mən də daxilimdən axıb gələn şirin duyğuların axınında axmaya bilmirəm.

Şirvan aşıq məktəbinin layiqli davamçılarından olan Aşıq Şahsoltanın qələmindən süzülüb gələn qoşmaları, gəraylıları, bayatıları, təcnisləri, cığalı təcnisləri, müxəmməsləri, dodaqdəyməzləri, qıfılbəndləri oxuduqca bu aşıq-şairin poetik dünyası önündə heyrət etməyə bilmirsən.

Coşqun bir dəryayam, coşqun bir çayam,

Yanar bir günəşəm, ulduzam, ayam.

Haqqın dərgahından gələn bir payam,

Təbibəm, loğmanam, naşı deyiləm. – deyən sənətkarın sözlərində nə qədər həqiqət vardır. O, çaldığı hansısa bir havacat, yazdığı hər hansı bir şeiriylə könülləri anındaca fəth etməyi bacarır. Onun könül çırpıntılarının sədasına qulaq asdıqca aşığın ilhamının sehrindən nə qədər çalışsan da çıxa bilmirsən.

Yenə də dil açıb aşığın sazı,

Çalıb oxumağa xoşdur avazı.

Həsrətin çəkdiyim bu gözəl yazı,

Görmək istəyirsən, bizim kəndə gəl.

Lalələr qızartmış al yanağını,

Gül-çiçək bəzəmiş baxça-bağını.

Bu gözəl dövranın gözəl çağını,

Görmək istəyirsən, bizim kəndə gəl.

Bu el aşığının, el şairinin şeirlərinin daxili bölgüsünə, qafiyə sisteminə, təşbehlərinə, mübaliğələrinə dərindən nəzər yetirdikdə inana bilmirsən ki, bu sənətkarın cəmi səkkizillik təhsili vardır. Bu şeirlərdəki dolğunluq, mövzu rəngarəngliyi “Xudadan almışam əqli-kamalı” - deyən aşıq-şairin qələminin gücünün mənzərəsini gözlərimiz önündə daha da parlaq canlandırır.

Yaman gündə öz elinin halına

Yanan bilər, yanmayana nə fayda.

Vətən nədir, həsrətindən saralıb

Solan bilər, solmayana nə fayda.

...Ustadından kamilliyin dərsini

Alan bilər, almayana nə fayda.

Aşıq Şahsultanın şeirlərinin dərinliyinə vardıqca, incələdikcə görürsən ki, aşığın qəlbi ən ali insani duyğulara bələnib. Onun şeirlərində Vətənə sevgi, torpağa məhəbbət, yurd yerinə bağlılıq hissləri daha bariz şəkildə çalarlanıbdı.

Şahsoltan hər kəsdən götürməz minnət,

Sözlərim sizlərə olsun vəsiyyət.

Vətəni qorumaq şöhrətdir, şöhrət,

Onun sərhəddini qur, Vətən oğlu.

Bütün ustad sənətkarlarımızda olduğu kimi, aşığın da şeirlərində dağlar mövzusu öz bədii həllini yüksək səviyyədə tapmışdır.

Hər budaqdan bir gül dərəm,

Gözəllərə çələng hörəm.

Dönüb Məcnun, Yanıq Kərəm

Olam dağlarda, dağlarda.

***

Bu yerin havası tamam başqadı,

Gözəllik aləmi hər qarışdadı.

Aran gözəlliyi yazda, qışdadı,

Yayda mehman olum mən bu dağlara.

Vətən torpaqlarının beşdən birinin param-parça edilməsi, qarı düşmən tərəfindən işğal edilməsi, yağmalanması, Şuşanın, Laçının yağı əsarətində qalması, Xocalı qətliamı kimi ağrılarımız aşığın da yaradıcılığına öz təsirini göstərir, hər addımbaşı sinəsini göynədir.

Mən aşiq, qala-qala,

Yurd getdi qala-qala.

Vətəndən qaçqın oldum,

Vətəndə qala-qala.

Mən aşiq, ağı gəlir,

Dolanır dağı gəlir.

Çağırın igidləri

Yurduma yağı gəlir.

Vətən torpağının ağrılarına yanan, sinəsi pöşəm-pöşəm olan şair yeri gəldikcə bu torpağın gözəlliklərindən şövqlə söz açmağı, ilhamla coşmağı bacarır.

Arı şirə çəkir, becə bal dadır,

Dedin: tək şirinlik bircə baldadır?

Dedim: sənin ləblərin də bal dadır,

Təzə qönçə açdı gülüb al dodaq.

Aşıq şeirimizin müxtəlif formalarında yazıb-yaradan bu el sənətkarı həm el toylarında çaldığı havacatlarla, həm də yazdığı şeirləri ilə yaşının bu yetkin çağında da – yetmişin astanasında durmasına baxmayaraq, yenə də ilhamı gündən-günə çağlamada, şövq ilə yazıb yaratmaqdadır.

Bu haqq yolu hər ümmana gərəkdi,

Köçüb gedən ol mehmana gərəkdi,

Hər bir kəsə neçə xana gərəkdi.

Biləcək yerinin az vədəsində.

Bərşadlı Şahsoltan özü fanidi,

Dünyanın söhbəti, sözü fanidi,

Demə tərəzinin gözü fanidi,

Haqq özü quracaq öz vədəsində.

Aşıq dostum Şahsoltan arada mənə də bir şeir həsr edib. Fürsətdən istifadə edib “Talıboğlu” adlı həmin şeiri də nəzərinizə çatdırıram.

Əzəldən vurğunsan qönçə-güllərə,

Bəzəyib bağını gül, Talıboğlu.

Şairsən, sözlərin düşüb dillərə,

Sənə qiymət verir el, Talıboğlu.

Hər şerin gözəldi güllü bahartək,

Bulaqda çağlayıb coşan sulartək...

Qəlblərə yol tapan xoş arzulartək,

Sözündə hikmətin bal, Talıboğlu.

Hər kəlməndə min bir məna tapıbsan,

Sözü-sözün xirdarına satıbsan.

Yaza-yaza altmış yaşa çatıbsan

Yüz yaşı da yola sal, Talıboğlu.

Şahsoltanam, çox dostları görmüşəm,

Gülüstanı, boran-qarı görmüşəm,

Səndə əsl etibarı görmüşəm,

Salmısan qəlbimə yol, Talıboğlu.

Bu dostuma – Aşıq Şahsoltana bundan sonra da yeni-yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm.

Əziz dost, sazlı-sözlü bu könül dünyan bütün rəngləri ilə birgə, qoy, səni daha xoş sabahlara aparsın.

Ələsgər Talıboğlu

Şair, publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Məmməd Araz mükafatı laureatı