Uşaq yaşlarından məhkum olan görkəmli jurnalistimiz

13:59 / 09.08.2019
Baxılıb: 718

Tariximizin ən görkəmli şəxsiyyətlərindən biri də Ömər Faiq Nemanzadədir.

Çox təəssüf ki, onun adı layiqincə yad edilmir.

Halbuki, Ömər Faiq bütün parametrlərdə buna layiqdir.

Sosialist ideyalara dərin rəğbət bəsləyən Ömər Faiq ömrü boyunca feodal mütləqiyyəti ilə mübarizə aparmış, maarifi, elmi təbliğ edən yazılar yazmışdı.

“Molla Nəsrəddin” jurnalında da Mirzənin ən yaxın silahdaşı o idi.

Hətta jurnal onun baş redaktorluğu ilə çıxacaqdı, lakin Ömər Faiq Türkiyədə təhsil aldığına görə onun adına icazə verilməyəcəyini düşünüb Cəlil Məmmədquluzadənin adından icazə aldılar.

Ömər Faiqin həyatını bir məqalə ilə anlatmaq imkansızdır.

Ona görə də onun həbsxana həyatı haqda yazmaq istəyirəm.

Osmanlı imperatorluğu son günlərini yaşayır, Əbdülhəmid sultandır.

Bütün ölkəni xəfiyyə şəbəkəsi bürüyüb.

Dövləti bu cür xilas edəcəyini düşünür.

Müxaliflərə qarşı amansız olmaqdan çəkinmir.

Bu günlərdə isə Ömər Faiq İstanbulda Darüşşefaka məktəbinin şagirdidir.

Türkiyədəki mütərəqqi ideyalar ona da sirayət edib.

Hətta məşhur türk ateisti Abdullah Cevdətin dostu olub.

“Səkkizinci sinifdə dəstamazsız namaz qılmağa məcbur olduq. Çünki qılmayanlar böyük günah işləyənlər kimi zopayla döyülürdü. Buna görə də dinə və ibadətə qarşı olan fikirlərimizi gizlətməyə çalışırdıq”.

Namiq Kamalı oxuyur, onun Sultan haqqındakı yazılarını başqa şagirdlər arasında yayırdılar.

Atatürk də o illərdə hərbi məktəb tələbəsi idi və o da eynən Ömər Faiq kimi gizlicə Namiq Kamalı oxuyurdu.

Və qəribədir ki, o da məhz Namiq Kamal oxuduğuna görə gəncliyində həbsə atılmışdı.

O dövrdə sultan istibdadına qarşı olanların ilk dayanacağı idi Namiq Kamal.

Ömər Faiq məktəbdə dostları ilə birgə qəzet çıxarırdı.

Aylıq başladılar, həftəliyə keçdilər.

Qəzet nələri yazmırdı: Məmurların zülmü, məktəbdəki dərslərin gərəksizliyi, hökumət əleyhinə təbliğat.

Şagirdlərin buraxdığı bu qəzet müxalif bir orqana çevrilmişdi.

Qəzetdən məktəb idarəsi xəbər tutdu.

Şagirdləri döyüb həbsə atdılar.

Vəziyyət lap gərginləşdi.

Şagirdlər qiyama qalxdılar.

Əllərində karandaş yonan bıçaqlar, çarpayı açarları ilə hücum çəkdilər.

Qabaqlarına keçən məmurları döydülər, müdir qaçıb otağında gizləndi, qapısını sındırdılar.

Məktəbə qoşun yeridildi.

Qiyam yatırıldı, şagirdlər kötək və həbs cəzasına məhkum oldular.

Ömər Faiq də otuz kötək və bir ay həbslə cəzalandırıldı.

“Həbsxanalar məktəbdə, abdəstxanaların yanındakı kiçik bölmələrdən ibarət idi. Bu bölmələrin hər biri bir dustağa məxsus idi. Bölmənin yüksəkliyi adam boyunda, eni isə ancaq bir adam oturub ayaq uzadacaq qədər idi. Buralara döşək nədir, heç həsir belə qoymazdılar. Quru taxtalar döşək, əyindəki paltarlar isə yorğan vəzifəsini görürdü. Yemək verməzdilər, quru çörəyi belə doyunca yeyə bilməzdik. Qapının üstündə su və çörək vermək üçün kiçik bir deşik vardı. İşıq görünməzdi. Mən bir aydan sonra çıxdım. Zəiflikdən gəzə bilmirdim. İki aya qədər xəstəxanada yatdım”.

Osmanlı, Əbdülhəmid məktəb uşaqlarına belə bir cəzanı rəva görürdü.

Məktəbi bitirdikdən sonra Ömər Faiq poçt idarəsində işləməyə başladı, inqilabi fəaliyyətini davam etdirdiyi üçün həbs və təqibdən qaçıb Qafqaza qayıtdı.

Müəllimlik elədi, “Şərqi-rus” qəzetində çalışdı, sonralar Molla Nəsrəddin jurnalını Cəlil Məmmədquluzadə ilə birgə qurdu.

Onun ikinci həbs günləri Molla Nəsrəddin günlərinə təsadüf edir.

Və qəribədir, yenə də Əbdülhəmidə görə həbs yatacaqdı.

Əhvalat belə oldu.

1907-ci ilin sentyabr ayında Molla Nəsrəddin jurnalının 33-cü nömrəsi çap edildi.

Bu nömrədə Sultan Əbdülhəmidin bir meymun kimi Avropa konsulları qarşısında oynadığı rəsm edilmişdi.

Bu karikaturaya görə Ömər Faiq həbs edildi.

Jurnalın 2 oktyabrda çap edilən 37-ci nömrəsinin ilk səhifəsində Ömər Faiqin ayaqlarına zəncir vurulmuş şəkli çap edildi. Şəklin altında isə Sabirin iki misralıq şeiri vardı:

“Guşeyi-zindan sənə, ey növcavan?

Oldumu amalına qarşı məkan?”

Ömər Faiq Metex qalasında cəmi doqquz gün həbs yatdı.

3 oktyabrda çıxan “Zakafkazye” qəzetində onun azadlığa çıxması xəbəri vardı.

Ömər Faiqin həbsləri bununla bitmir, sonralar o Gürcüstanda menşeviklər tərəfindən dəfələrlə həbs edildi.

İnqilabdan sonrakı illərdə də həbs olunan Ömər Faiqin həyat yolu elə həbsxanada başa çatdı.

O repressiyaya qurban getdi.

Təlatümlər, keşməkeşlər, mübarizələrlə davam edən həyat yaşayan Ömər Faiq yazının, ədəbiyyyatın, maarifin gücünə inanan görkəmli bir ziyalı idi.(teleqraf.com)

Müəllif: Qan Turalı


Etiket:
Xəbərlər

İlhamə Nasirin hekayəsi - Xudaverdi

24.05.2020

Rusiya Qars müqaviləsini uzadacaqmı? - Ermənistanın Naxçıvana iddialar

23.05.2020

Belarusun “Şərəf”li azərbaycanlısı
 

22.05.2020

İrəvan xanlığının varisi Bakıda: nələr danışdı? - Müsahibə

22.05.2020

Azərbaycan qadını. Həmidə xanım Cavanşir

21.05.2020

"Müqəddəs Məryəm və Müqəddəs körpə İsa Məsih"... Bu əsərin çox maraqlı tarixçəsi var.

20.05.2020

Poçt göyərçinləri məktubu neçə daşıyırdı?

19.05.2020

Laçınsız 28 il

18.05.2020

Kürəkçay sazişinin orijinalı tapıldı; ermənilərin Qarabağda izi-tozu olmayıb

16.05.2020

Tanıdığımız və tanımadığımız Vəli Axundov

15.05.2020

Dünya ayağa qalxdı - İrəvan və Zəngəzur Azərbaycana qaytarılacaq - Müqavilə QÜVVƏSİNİ İTİRİB

14.05.2020

"M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər Rəsulzadə ilə Qazaxıstanda görüşlərim" - Nəsiman Yaqublu

14.05.2020

İrəvan da daxil olmaqla Arazın hər iki tayının Azərbaycan adlandırlması ilə bağlı daha bir sənəd

13.05.2020

Zərdüştlük dini

12.05.2020

Peyğəmbərlər (ə) haqqında bilmədikləriniz

11.05.2020

QƏRBİ AZƏRBAYCAN (İRƏVAN) RESPUBLİKASI ELAN OLUNDU.

10.05.2020

Bu gün Ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günüdür

10.05.2020

Göyçə həsrətli veteran - Fotolar

09.05.2020

Faşizm üzərində qələbədə Azərbaycan böyük töhfələr verib

09.05.2020

GÖYÇƏDƏN BAŞLAYIB AMERİKADA BİTƏN YOL        

09.05.2020

Şuşanın ən son görüntüləri - FOTOLAR

08.05.2020

8 May Qarabağın ürəyi Şuşanın işğalı günüdür

08.05.2020

1937-ci ildə həbs edildi, sevdiyi qadını güllələdi, oğlunun boş tabutunu basdırdı... - Bağırov haqqında qeyri-adi faktlar

07.05.2020

Tabu - Rəşid Bərgüşadlı

07.05.2020

Mümkünmü ayırsın bizi "İNCİL" İLƏ "QURAN"?

06.05.2020

İrəvan əhalisinin tərkibinin dəyişdirilməsi

05.05.2020

Fərqanə Mehdiyevanın məşhur şeirləri 

03.05.2020

Cümhuriyyəti yıxan adam – ARAŞDIRMA

02.05.2020

BARBAROSDA QƏTL

01.05.2020

Vətənə və xalqa xidmət nümunəsi

01.05.2020

Bu gün Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında tələbə və müəllimlərin güllələnməsindən 11 il keçir.

30.04.2020

Zaur Ustac – qələmdar olmaq missiyası

29.04.2020

Vladimir İliç Ulyanov...

29.04.2020

İrəvanda qalmayan xalın sirri: Bir mahnının tarixi-ARAŞDIRMA

28.04.2020

Professor Abuzər Xələfov və Azərbaycan kitabxanaşünaslıq elmi

28.04.2020

Avropanın Türkiyədəki gizli erməni casus şəbəkəsi - Tarixi faktlar

27.04.2020

Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun doğum günüdür

25.04.2020

KQB-nin təklifini rədd edib süpürgəçi işləyən şərqşünas

25.04.2020

Heydər Əliyev Göyçədə – Heç kimin bilmədiyi FAKT - FOTO

24.04.2020

"Azərbaycan bu bəlanı da dəf edəcək” - Ağalar Vəliyev

24.04.2020

Mənim bir dostum var - Aida Eyvazlı  

23.04.2020

Əhliman Əmiraslanov: “Ölkə Prezidenti üçün əhalinin sağlamlığı bir nömrəli prioritet məsələdir” 

23.04.2020

Tikanlı cığırlar (esse)

22.04.2020

BÖYÜK NƏRİMANLILAR SİLSİLƏSİNDƏN HƏTƏM MÜƏLLİM ƏLİ oğlu ƏKBƏROV

22.04.2020

HƏSƏN XƏYALLININ ŞEİRLƏRİ

21.04.2020

1-ci vitse-Prezidentə səhiyyənin roluna göstərdiyi diqqət və həssaslığa görə təşəkkür etdilər

21.04.2020

Hitlerin əsgəri, Stalinin məhbusu olan Azərbaycan aşığı

20.04.2020

Əziz Yazar "Qiyamət" qopardı

19.04.2020

Tofiq Abdullayevin şeirləri

18.04.2020

KORONAVİRUSLA MÜBARİZƏNİN STRATEGİYA VƏ
TAKTİKASI  

18.04.2020
Bütün xəbərlər