Ta­rix­də iz bu­ra­xan­lar: Ər­toğ­rul Qa­zi

12:28 / 07.01.2020
Baxılıb: 834

Ər­toğ­rul Qa­zi Os­man­lı döv­lə­ti­nin qu­ru­cu­su Os­man Qa­zi­nin ata­sı­dır. Oğuz­la­rın Bo­zok qo­lu­na bağ­lı Ka­yı bo­yun­dan Sü­ley­man şa­hın oğ­lu­dur. Ana­sı Hə­li­mə xa­nım­dır.

Çin­giz xa­nın is­lam məm­lə­kət­lə­ri­ni ta­lan et­di­yi za­man ata­sı Səl­cuq­lu tor­paq­la­rın­da ya­şa­maq üçün qə­bi­lə­si­lə bir­lik­də öl­kə­si­ni tərk edib, Amu-Dər­ya ça­yı­nı keç­mək­lə oğuz­la­rın çox ol­duq­la­rı Ard höv­zə­si­nə, son­ra Xo­ra­sa­nın şi­mal sər­hə­di­nə, ora­dan Qa­ra­qum gö­lü­nün cə­nu­bu­na, ora­dan isə Mərv (in­di­ki Türkmə­nis­tan­dan 30 km şərqdə yer­lə­şən Ma­rı şə­hə­ri) yo­lu ilə Eh­la­ta (gü­ney Ana­do­lu­nun Bit­lis ra­yo­nu­na bağ­lı ki­çik qə­sə­bə) gə­lib. Mon­qol atə­şi­nin Şər­qi Ana­do­lu­nu da sar­ma­sı ilə qə­bi­lə­si­nə da­ha təh­lü­kə­siz bir yer ax­ta­ran Sü­ley­man şah in­di­ki Su­ri­ya əra­zi­si­nə doğ­ru is­ti­qa­mət gö­tü­rür, la­kin Rak­ka ci­va­rın­da Ca­ber qa­la­sı ya­xın­lı­ğın­da Fə­rat ça­yın­dan ke­çər­kən bo­ğu­la­raq ölür.

Ata­sı­nın və­fa­tın­dan son­ra Ər­toğ­rul Qa­zi qə­bi­lə­yə baş­çı se­çi­lir. Bö­yük qar­daş­la­rı Sun­qur Tə­kin və Gün­doğ­du qə­bi­lə­dən öz­lə­ri­nə ta­be olan bir his­sə ilə Eh­la­ta ge­ri dö­nür. Ər­toğ­rul Qa­zi isə qar­da­şı Dün­dar bəy­lə bir­lik­də Qər­bə doğ­ru hə­rə­kət edir. Si­vas ya­xın­lı­ğın­da qo­naq­la­dıq­la­rı za­man Səl­cuq­lu or­du­su ilə bö­yük bir mon­qol bir­li­yi­nin dö­yü­şü­nə şa­hid olur. Səl­cuq­lu­la­rın məğ­lu­biy­yə­tə ya­xın ol­duq­la­rı­nı gö­rən Ər­toğ­rul Qa­zi öz qüv­və­lə­ri­lə on­la­rın yar­dı­mı­na gə­lir və qa­lib gəl­mə­lə­ri­ni tə­min edir. Ər­toğ­rul Qa­zi­nin bu hə­rə­kə­ti­nə min­nət­dar­lı­ğı­nı bil­dir­mək is­tə­yən Səl­cuq­lu döv­lə­ti­nin hökmda­rı Sol­tan Əla­əd­din Key­qu­bad ona il­ti­fat edə­rək xə­lət gön­də­rir və An­ka­ra ya­xın­lı­ğın­da­kı Qa­ra­dağ­lar böl­gə­si­ni ona ve­rir. Ər­toğ­rul bəy bir müd­dət bu­ra­da qal­dıq­dan son­ra Bi­zans sər­həd­lə­ri­nə qə­dər gə­lə­rək Sö­yüd­lü ya­xın­lı­ğın­da olan Aşa­ğı Sa­kar­ya höv­zə­si­nə yer­lə­şir və bu­ra­da Bi­zans sər­həd­lə­rin­də­ki qə­sə­bə və kəndlə­rə axın­lar dü­zən­lə­mə­yə baş­la­yır. Səl­cuq­lu or­du­su ilə İz­nik Rum im­pe­ra­tor­lu­ğu­na bağ­lı qo­şun­lar ara­sın­da baş ve­rən dö­yü­şü Səl­cuq­lu­lar Ər­toğ­rul Qa­zi­nin yar­dı­mı ilə qa­zan­dıq­dan son­ra Əla­əd­din Key­ku­bad mü­ka­fat ola­raq Əs­ki­şə­hər və ət­ra­fı­nı da Ər­toğ­rul Qa­zi­yə ve­rir. Bu qə­lə­bə­dən son­ra Qa­ra­ca­hi­sa­rı ələ ke­çi­rən Ər­toğ­rul qa­zi Sö­yüd­lü üzə­ri­nə yü­rü­yə­rək ora­nı da fəth edir. Sö­yüd­lü­nü yurd ola­raq tu­tan Ər­toğ­rul Qa­zi, Bi­zans sər­həd­lə­ri­nə hü­cum et­di­yi ki­mi, on­lar­la dostluq əla­qə­lə­ri də qu­rub. Sö­yüd­lü­yə yer­lə­şən Ka­yı əşi­rə­ti hər ke­çən gün güc­lə­nə­rək bö­yü­yür.

Os­man­lı sul­tan­la­rı dün­ya­nın ən cən­ga­vər can­gü­dən­lə­ri­nin qo­ru­ma­sın­da hə­rə­kət edib­lər, yan­la­rın­dan nə­in­ki in­san oğ­lu, heç quş da uça bil­mə­yib. Bu, bəl­kə də dün­yə­vi güc­lü­lük, şan-şöh­rət ba­xı­mın­dan çox gö­zəl idi, am­ma nə vaxtsa Ər­toğ­rul Qa­zi və Os­man Qa­zi­nin ət­ra­fı­na yı­ğı­lan ilk axın­çı­lar türkmən öv­lad­la­rı üçün qə­bu­le­dil­məz idi. On­lar üçün baş­çı­la­rı elə öz­lə­ri ki­mi bir türkmən qı­zın­dan do­ğul­muş, nə­nə­si­nin di­zi­nin di­bin­də bö­yü­müş, is­tə­ni­lən vaxt ya­nı­na get­mə­yin və sö­zü­nü de­mə­yin müm­kün ol­du­ğu bi­ri­si ol­ma­lıy­dı. On­la­rın baş­çı­sı dö­yüş­lə­rə ala ça­dır­dan bax­ma­ma­lı, qırx igi­di ilə bir­gə ön cər­gə­də çar­pış­ma­lı idi. Ər­toğ­rul Qa­zi bu is­tək­lə­ri ödə­yir­di. Elə "Qa­zi" ün­va­nı­nı da qon­şu­luq­da olan Bi­zans va­li­lə­ri­nə qar­şı qa­zan­dı­ğı par­laq qə­lə­bə­dən son­ra alıb.

Ər­toğ­rul qa­zi­nin əda­lə­ti, xal­qa qar­şı yax­şı dav­ra­nış və yar­dım­la­rı o qə­dər çox olub ki, xris­ti­an­lar be­lə onu sev­mə­yə baş­la­yıb­lar. Fə­qət Ər­toğ­rul Qa­zi­nin gün­dən-gü­nə güc­lən­mə­si Qa­ra­ca­hi­sar tək­fu­ru­nun xo­şu­na gəl­mə­yib. On­lar Ər­toğ­ru­la qar­şı cəb­hə aç­ma­ğa baş­la­yıb­lar. Be­lə ol­duq­da Ər­toğ­rul Qa­zi Kon­ya­ya ge­də­rək Sul­tan Əla­əd­di­ni bu qa­la­nın fət­hi­nə təş­viq edib və on­lar bə­ra­bər gə­lə­rək Qa­ra­ca­hi­sar qa­la­sı­nı mü­ha­si­rə al­tı­na alıb­lar. Mon­qol­la­rın Kon­ya Ereğ­li­si­ni mü­ha­si­rə al­tı­na al­ma­la­rı ilə Sul­tan Əla­əd­din ge­ri dön­mək məc­bu­riy­yə­tin­də qa­lıb. An­caq Ər­toğ­rul Qa­zi mü­ha­si­rə­yə da­vam edib. Bir müd­dət son­ra qa­la­nı fəth edən Ər­toğ­rul Qa­zi Qa­ra­ca­hi­sar rəh­bə­ri­ni və di­gər əsir­lə­ri qar­da­şı Dün­dar Qa­zi ilə bir­lik­də Kon­ya­ya Sul­tan Əla­əd­di­nin xid­mə­ti­nə gön­də­rib.

Ər­toğ­rul Qa­zi al­tı il bo­yun­ca, Səl­cuq­lu Sul­ta­nı Əla­əd­din Key­qu­ba­dın vəfa­tı­na qə­dər və on­dan son­ra uzun il­lər bo­yun­ca ət­ra­fı­nın fət­hi və Müqəd­dəs İs­la­mın ya­yıl­ma­sı üçün bü­tün gü­cü ilə mü­ca­di­lə edib. Sul­tan Əla­əd­di­nin və­fa­tın­dan son­ra Səl­cuq­lu hökmdar­la­rı ara­sın­da baş ve­rən taxt-tac da­va­la­rı­na heç qa­rış­ma­yıb. An­caq Sö­yüd­lü­nün üç böl­gə­sin­də tək­fur­la­ra və ət­ra­fın­da­kı­la­ra qar­şı apar­dı­ğı mü­ba­ri­zə­yə da­vam edib. Oğ­lu Sav­cı bə­yi Kon­ya­ya Sul­tan Əla­əd­din Key­qu­ba­dın xid­mə­ti­nə gön­də­rib. Sul­tan Əla­əd­din də Bur­sa ilə Kü­tah­ya ara­sın­da­kı Do­ma­niç dağ­la­rı­nı yay­laq, Sö­yüd­lü ilə Qa­ra­ca­hi­sa­rı qış­laq ola­raq Ər­toğ­rul Qa­zi­yə ve­rib. Be­lə­cə, Ər­toğ­rul Qa­zi öz tay­fa­sı ilə bə­ra­bər Sö­yüd­lü­yə gə­lib və Do­ma­ni­çə yer­lə­şib, o ci­var­da ya­şa­yan əf­şar və çav­dar tay­fa­la­rı­nın ət­ra­fa ver­di­yi zə­rər­lə­rə ma­ne olub. Os­man­lı döv­lə­ti­nin qu­ru­cu­su Os­man Qa­zi­nin ata­sı Ər­toğ­rul qa­zi 1281-ci il­də təx­mi­nən 92 ya­şın­da Sö­yüd­lü­də və­fat edib və ora­da dəfn edi­lib.

Ər­toğ­rul Qa­zi­nin və­fa­tın­dan son­ra ki­çik oğ­lu Os­man Qa­zi qövm və qə­bi­lə rə­i­si olub. Os­man bə­yin bağ­rın­dan çı­xa­raq də­niz­lə­ri, di­yar­la­rı, qi­tə­lə­ri və öl­kə­lə­ri möh­tə­şəm bu­daq­la­rı ara­sı­na ala­caq olan çi­na­rın kö­kü tor­pa­ğa ya­yıl­ma­ğa baş­la­yıb. Be­lə ki, bu çi­na­rın köl­gə­si al­tın­da bü­tün in­san­lıq Əs­ri-Sə­a­dət­dən son­ra bir da­ha gö­rüb xə­yal edə bil­mə­di­yi bir şə­ra­it­də tam al­tı əsr bo­yun­ca ya­şa­yıb.

Ər­toğ­rul Qa­zi və­fat et­dik­də Os­man­lı bəy­li­yi Qa­ra­ca­dağ, Sö­yüd­lü, Do­ma­niç və ət­ra­fın­da­kı 4800 kv. ki­lo­metrlik bir tor­paq sa­hə­si­nə sa­hib idi. Ər­toğ­ru­lun və­fa­tın­dan son­ra üç böl­gə­də yer­lə­şən Oğuz tay­fa­la­rı­nın it­ti­fa­qı ilə, Ka­yı bo­yun­dan ol­du­ğu üçün Os­man bəy Bö­rü Bu­du­nun kö­mə­yi ilə bü­tün tay­fa­la­rın sa­yə­sin­də Bi­zans im­pe­ri­ya­sı ilə mü­ba­ri­zə­yə baş­la­yıb. Be­lə­cə, Səl­cuq­lu Sul­ta­nı­nın gön­dər­di­yi ha­ki­miy­yət rəmzlə­ri­ni alan Os­man Qa­zi bəy­li­yin və ya­xın­lıq­da yer­lə­şən əra­zi­lə­rin əha­li­si­ni Bi­zans və di­gər bəy­lik­lə­rin hü­cu­mun­dan, iş­ğa­lın­dan qo­ru­maq­la və­zi­fə­lən­di­rib. O, Sam­sa Ça­vuş, Ak­ça­ko­ca, Ay­kut Alp, Əb­dür­rəh­man Qa­zi ki­mi tay­fa bəy­lə­ri ilə bir­lik­də fəthlə­rə baş­la­yıb. Qı­sa müd­dət­də İnö­nü, Əs­ki­şə­hər, Qa­ra­ca­hi­sar, Yar­hi­sar, İne­göl və Bi­le­cik ki­mi əra­zi­lə­ri zəbt edib. Sul­tan III Əla­əd­din Key­qu­bad isə mon­qol­la­ra qar­şı baş­la­yan uğur­suz Sü­le­miş üs­ya­nın­dan da­ha son­ra qaç­ma­ğa məc­bur olub. Səl­cuq­lu döv­lə­ti baş­sız qal­dı­ğı üçün Os­man Qa­zi müs­tə­qil­li­yi­ni elan edib.

Ər­toğ­rul bəy­dən oğ­lu Os­ma­na mi­ras qa­lan 4800 kv. ki­lo­metrlik bəy­lik 43 il ər­zin­də üç də­fə bö­yü­yə­rək 16 min kv. ki­lo­metrlik bir əra­zi­yə çev­ri­lib. Os­ma­nın oğ­lu Or­xan Qa­zi­nin ha­ki­miy­yə­ti il­lə­rin­də döv­lə­tin əra­zi­si 95 min kv. ki­lo­metr olub. Mu­rad Xu­da­vən­di­ga­rın ha­ki­miy­yə­ti döv­rün­də döv­lə­tin əra­zi­si 500 min kv. ki­lo­met­rə yük­sə­lib. Ar­tıq tay­fa bir­li­yin­dən bəy­lik bir­li­yi­nə qə­dəm qo­yan Os­man­lı döv­lə­ti im­pe­ri­ya ol­maq üçün ha­zır idi. Bi­zanslı­lar­la sa­va­şa­raq öz əra­zi­lə­ri­ni ge­niş­lən­di­rən Ər­toğ­rul Qa­zi­nin və­fa­tın­dan son­ra ye­ri­nə ke­çən oğ­lu Os­man Qa­zi 43 il­lik ha­ki­miy­yə­ti döv­rün­də əra­zi­lə­ri­ni ge­niş­lən­di­rə­rək bö­yük bir döv­lət ha­lı­na gə­ti­rib və onu oğ­lu Or­xan Qa­zi­yə təs­lim edib.

Türklə­rin dün­ya­ya ya­yıl­ma­sı­nın müx­tə­lif sə­bəb­lə­ri olub. Bun­lar­dan ən baş­lı­ca­sı türklə­rin "Ca­han ha­ki­miy­yə­ti" ide­a­lı­dır. Bi­lin­mə­yən üfüq­lə­rə doğ­ru yü­rüş et­mək, hər an qar­şı­ya çı­xa bi­lə­cək təh­lü­kə­lə­ri göz önü­nə al­maq və ölüm-di­rim mü­ca­di­lə­si ver­mək hər han­sı bir mil­lə­tin risq edə­cə­yi bir iş de­yil. Türklə­rə nə­sib olan bu ru­hi dav­ra­nış, ira­də, cə­sa­rət əz­mi son­da on­lar­da bir fa­teh­lik fəl­sə­fə­si for­ma­laş­dı­rıb, əda­lə­tə da­ya­nan bir "Ca­han ha­ki­miy­yə­ti" ide­ya­sı­nı do­ğu­rub.

Ər­toğ­rul Qa­zi si­ya­si və hər­bi cə­sa­rə­ti, igid­li­yi və zə­ka­sı­nın nə­ti­cə­si ola­raq XII əs­rin or­ta­la­rın­da Ana­do­lu­nun bö­yük bir bö­lü­mü­nü fəth et­di. Səl­cuk­lu Sul­ta­nı Əla­əd­din Key­qu­ba­dın bu fəthlər nə­ti­cə­sin­də mü­ka­fat ola­raq Do­ma­ni­çi, Sö­yüd­lu və ət­ra­fı­nı ona yurd-mülk ola­raq ver­mə­si­lə yaz ay­la­rı­nı Do­ma­niç yay­la­rın­da, qış ay­la­rı­nı Sö­yüd­lü­də ke­çi­rən Ər­toğ­rul qa­zi Səl­cuk­lu döv­lə­ti­nin şi­mal-qərb sər­həd­lə­ri­ni qo­ru­yub, asa­yi­şi tə­min edib. Do­ma­niç, Sö­yüd­lü və ət­ra­fı­na ha­kim ol­duq­dan son­ra Bi­zan­sın sər­həd boy­la­rın­da olan di­gər üç bəy­lə­ri ilə bir­lik­də ci­had­la məş­ğul ol­ma­ğa da­vam edib.

Ər­toğ­rul Qa­zi rəh­bər­li­yi dö­nə­min­də təd­bir­li və eh­ti­yat­lı bir si­ya­sət iz­lə­yib. Ət­ra­fın­da olan türkmən bəy­lik­lə­ri və Bi­zans rəh­bər­lə­ri ilə da­im yax­şı ke­çi­nib, on­la­rın və­ziy­yət­lə­ri­ni və si­ya­si şərtlə­ri yax­şı də­yər­lən­di­rə­rək rəh­bər­lik et­di­yi əşi­rə­ti­ni və ida­rə­si al­tın­da olan­la­rı sülh və sa­kit­lik için­də ya­şa­dıb. Ər­toğ­rul Qa­zi əm­ri al­tın­da­kı tor­paq­lar­da ya­şa­yan xalq tə­rə­fin­dən çox se­vi­lən və hör­mət edi­lən bir rəh­bər olub. Sö­yüd­lü­də­ki xris­ti­an­lar da Ər­toğ­rul Qa­zi­ni ürək­dən is­tə­yib və ona hör­mət edib­lər. Ər­toğ­rul Qa­zi tut­du­ğu böl­gə­lər­də hü­zur və gü­vən tə­min edib.

Hər bir mil­lə­tin ta­ri­xi bir mis­si­ya­sı var. Türklə­rin ta­ri­xi mis­si­ya­sı dün­ya­ya bir dü­zən, bir əda­lət gə­tir­mək­dir. Dün­ya ta­ri­xi­nin hər sə­hi­fə­sin­də bu və ya di­gər də­rə­cə­də ye­ri olan türklə­rin ha­ki­miy­yə­ti dö­nə­min­də kö­lə­lik ol­ma­yıb. Ək­si­nə, türklər ha­ki­miy­yət­lə­ri al­tı­na al­dıq­la­rı xalqla­ra föv­qə­la­də par­laq dövrlər ya­şa­dıb­lar. On­lar yal­nız ay­rı-ay­rı xalqla­rı öz ha­ki­miy­yə­ti al­tın­da sax­la­maq­la ki­fa­yət­lə­nib, on­la­rın nor­mal hə­yat tərzlə­ri­nə, adət-ənə­nə­lə­ri­nə, din­lə­ri­nə hör­mət­lə ya­na­şıb­lar. Uca Tan­rı­nın qır­man­cı Atil­la­nın: "Tək ata­ya və ir­qə da­ya­nan bir mil­lət zə­if­dir. Bi­zə qa­tıl­maq is­tə­yən bü­tün ya­ban­çı­la­ra qu­caq aç­maq, on­la­ra say­qı gös­tər­mək, di­li­mi­zi, adət-ənə­nə­mi­zi öy­rət­mək bi­zim və­zi­fə­miz­dir" söz­lə­ri­nə bü­tün ta­rix bo­yu əməl edi­lib.

Ər­toğ­rul Qa­zi ət­ra­fın­da olan bəy­lik­lər­dən döv­lət­lə­rin və­ziy­yət­lə­ri­ni və si­ya­si şərtlə­ri­ni yax­şı də­yər­lən­di­rib. Qon­şu­la­rı ilə da­im yax­şı ke­çi­nə­rək tay­fa və ya­xın­la­rı­nı güc­lü bir və­ziy­yət­də, əmi­na­man­lıq və ra­hat­lıq içə­ri­sin­də ya­şa­dıb. Çox co­mərd olan Ər­toğ­rul bəy ka­sıb­la­ra da­im yar­dım edər­di. Ya­rım əsr əda­lət­lə ida­rə et­di­yi böl­gə­də is­la­miy­yə­ti xris­ti­an­la­ra da sev­di­rib.

Ər­toğ­rul Qa­zi oğ­lu Os­man Qa­zi­yə ki­çik bir bəy­lik, təc­rü­bə­li ko­man­dan­lar və fət­hə la­yiq bir zə­min ya­rat­mış­dı. Ər­toğ­rul Qa­zi hə­qi­qi bir türkmən əsil­za­də­si olub, hə­ya­tı­nı mil­lə­ti­nə həsr et­miş bö­yük bir inanc ada­mı idi. Onun hə­ya­tı əşi­rə­tin ida­rə­si­ni əli­nə al­dı­ğı gün­dən bə­ri da­im mü­ca­di­lə için­də ke­çib. Ər­toğ­rul Qa­zi co­mərd, şəf­qət­li, fə­da­kar, adil, mər­hə­mət­li, açıq ürək­li, sə­mi­mi, səbrli və fə­zi­lət­li bir in­san idi. O, xe­yir­se­vər­li­yi ilə ya­na­şı, gö­zəl əx­laq nü­mu­nə­si, qüd­rət­li, prin­sip­li və dü­rüst ida­rə an­la­yı­şı, irə­li gö­rüş­lü­yü və tə­sir­li döv­lət adam­lı­ğı ki­mi xü­su­siy­yət­lə­ri­lə özün­dən son­ra­kı döv­lət rəh­bər­lə­ri­nə nü­mu­nə olub. Oğ­lu Os­man Qa­zi­yə et­di­yi və­siy­yə­ti ilə al­tı əsr bo­yun­ca ayaq­da qa­la­caq bir döv­lə­tə ida­rə­çi­lik ru­hu­nun tə­mə­li­ni atıb.(karabakhmedia.az)

Bu ta­ri­xi türk öv­la­dı­nı rəh­mət­lə yad edi­rik.

Ru­hu şad ol­sun!

Fa­zil QA­RA­OĞ­LU
pro­fes­sor


Etiket:
Xəbərlər

1918-ci il mart soyqırımı

31.03.2020

31 Mart - Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü
 

31.03.2020

MƏCNUN GÖYÇƏLİ BAYATILARI  

30.03.2020

Naxçıvan xanlığına məxsus üçüncü bayraq aşkar edilib

30.03.2020

Qırx günə bəşəri təhlükəyə qalib gəlinəcək, lakin...

28.03.2020

Unudulmuş Türk Yurdu

27.03.2020

Ermənilər 3 dövlətə ərazi iddiası edir

26.03.2020

Azərbaycanın güllələnmiş daxili işlər naziri - Bir qətlin tarixçəsi

25.03.2020

22 iyun 1941-ci il... Müharibə başlayanda Stalin rəhbərlikdən imtina edibmi? Müəmmalar və həqiqətlər

23.03.2020

Kirayədə yaşamaq- özgənin evində  gecələməkdir...

22.03.2020

Türkiyəni xəritədən silinməyə qoymayan dahi azərbaycanlı – Nərimanov haqqında bilmədiklərimiz  

21.03.2020

Novruz bayramının tarixi

21.03.2020

Osmanlılardan qadın paltarında gizlənən, heç vaxt evi olmayan, oğlu ilə bir məzarda basdırılan azərbaycanlı dahi  

19.03.2020

Milli-mənəvi dəyərə çevrilən qəhrəmanlıq salnaməsi

18.03.2020

Bəzz qalasında namaz qılıb Quran oxuyan xürrəmilərin rəhbəri Babək

17.03.2020

1918-1920-ci illərdə erməni millətçilərinin Naxçıvan, Zəngəzur və Qarabağda qanlı cinayətləri

16.03.2020

HAYLARIN ÖN QAFQAZDA RUS İMPERİYA TARİXİ – 2-Cİ YAZI

15.03.2020

Feminizim qaranlıq üzü – Nəzakət Məmmədovanın yazısı

14.03.2020

Deputatdan qaçqınlarla bağlı Milli Məclisə şok təklif  - YENİ DEPUTATLARI TANIYAQ

13.03.2020

13 MART HƏSƏN ƏBLÜÇÜN VƏFAT ETDİYİ GÜNDÜR

13.03.2020

HAYLARIN ÖN QAFQAZDA RUS İMPERİYA TARİXİ – 1-Cİ YAZI

12.03.2020

12 MART CABİR NOVRUZUN DOĞULDUĞU GÜNDÜR

12.03.2020

İstiqlal fədaisi Mirzə Bala Məmmədzadə “haylar” (ermənilər) haqqında

12.03.2020

Ermənilərin erməniləri güldürən xəritəsi – Foto

11.03.2020

Pakistan ordusunun Qarabağa gəlmək istəyinin SƏBƏBİ: Onların Zeynalabdin Tağıyevə nə borcu var idi? – FOTOLAR

11.03.2020

Nuru Paşanın Bakı və İstanbul türklərini evləndirmə təşəbbüsü - Bakıdan İstanbula göndərilən gizli məktub

10.03.2020

QƏLƏBƏ VƏ MƏĞLUBİYYƏT NİSBİ ANLAYIŞLARDIR.

09.03.2020

215 illik tarixi bina - AĞ EV (FOTOLAR)

09.03.2020

8 Martın yaranmasının maraqlı - TARİXİ

08.03.2020

1992-ci ilin oktyabrında Laçına bayraq sancmağa kim imkan vermədi? - “7 oğul istərəm”

06.03.2020

Azərbaycanın istehsal etdiyi "İstiqlal" snayper tüfəngi 

05.03.2020

Vurulan düşmən təyyarəsi və nuru çəkilən gözlər – Bir döyüşçünün taleyi

04.03.2020

Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindəki Alban məbədləri

03.03.2020

Tarixi həqiqətlər və erməni uydurmaları

02.03.2020

İsa Məsihə bənzəyən uşağın qaçırılması - Dünya ədəbiyyatından hekayə

01.03.2020

3800 illik yaşı olan `Düşünən adam` heykəli tapılıb - FOTO

01.03.2020

Tarixin gedişatını dəyişən Malazgird döyüşü — TURAN TAKTİKASI

28.02.2020

Əyyaş əmisinə çəkən rəhbər oğlu – DTK Yuri Brejnevi İsveçdə təşkil olunan eyş-işrət məclisindən xilas edib

27.02.2020

XOCALI SOYQIRIMI DÜNYANIN GÖZÜ ILƏ

26.02.2020

Şahidlərin xatirələri: Xocalı soyqırımı – zamanın sağalda bilmədiyi yara – FOTO-VİDEO

26.02.2020

Xocalı rayonu

25.02.2020

Türk dünyasının 2500 illik sirli əlifbası

24.02.2020

Qadınlara olan hisslərinin qurbanı olan əfsanəvi sovet kəşfiyyatçısı RİXARD ZORGE

22.02.2020

Qarabağın qədim türk tayfası olan dondarlar

22.02.2020

Dünyanın ən qəddar insanlarının dahi sitatları

21.02.2020

Aşıq Alının kitabı təqdim olunacaq

21.02.2020

Qorbaçovun tarixi müraciəti: Qarabağ Azərbaycanındır! – Video

20.02.2020

Qədim türklərdə dövlət məclisləri

20.02.2020

Uyğurlar haqda nə bilirik? - Araşdırma

19.02.2020

Bolşeviklərin 39 yaşında güllələdiyi cəsur general HƏBİB BƏY SƏLİMOV

18.02.2020
Bütün xəbərlər