"Sözdən sonra" - Elnur İrəvanlının şeirlər kitabı haqqında

18:30 / 25.01.2020
Baxılıb: 1152

  Yanvar ayı. Həyətdə yapon əzgili ağacı indi-indi çiçək açır. Şair  dostlarıma həmişə deyirəm ki, qışda qarın altındakı çiçəklərdən yazın. Baharı gözləmədən bu bahar təravətli çiçəklərdən yazın. Elə bu ovqatla da yazı masama yaxınlaşıram. Yazı masamın üzərindəki Elnur İrəvanlının “Sözdən sonra” şeirlər kitabı mənə tərəf boylanıb yarıərk, yarıciddi sanki “mənimlə danış” deyir.

  Bu kiçik yazımda sərt, şaxtalı qışda bahar təravəti yarada bilən, oxucunu oxumağa vadar edən həkim-nevroloq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, “Qızıl qələm”, “Azərbaycan Bayrağı” mükafatları laureatı, Prezident təqaüdçüsü Elnur İrəvanlının özünəməxsus dünyası ilə tanış olmağa qərar verirəm.

  Elnur İrəvanlı gənc şairdir. Gəncliyə xas olan, gəncliyə yaraşan sevgi dolu məhəbbət şeirləri, yaxud məhəbbətlə dolu sevgi yarpaqları oxucusunu yaşamağa, yaratmağa, uca zirvələr fəth etməyə səsləyir.

  Kim deyir ki, söz qurtarıb. Allaha məxsus söz də qurtararmı?! “Dərdi şirin-şirin söhbətə tutan”, “qəmi sevgili qapısına minnətə gətirən”, “zalım həsrətə acıq verən” kimi tutumlu misralar Elnur İrəvanlı dünyasından seçmələrdir:

Tutub şirin-şirin dərdi söhbətə,

Qəmi gətirəcəm sizə minnətə.

Acıq verə-verə zalım həsrətə

Səni sevəcəyəm ölənə kimi.

 Bu yerdə üzümü şairə tutub deyirəm: “Ölənə kimi” niyə?! Əbədi sev! Bu müvəqqəti dünyadan ayrılanadək sevmək şairlərə yaraşarmı?! Ölümdən sonrakı həyat üçün sevməli!

Elnurun timsalında fəhmli oxucu, sözün qədrini bilən Azərbaycan oxucusu, “Azərbaycan sevgisi” nin şahidi olur:

Qaytarmadıq İrəvanı, Təbrizi,

Heç olmasa Qarabağı qaytaraq! –

deyən şair başqa bir misrasında itirilmiş əzəli torpaqlarımızın xəritəsini çəkib oxucusuna göstərə bilir:

O bəstəkar Zəngi çayı

Damarımda axan qanım,

Yada qalan İrəvanım.

 İrəvandan vurub Qarabağdan çıxan şair Göyçəsiz, Kəlbəcərsiz qala bilmir:

Göyçə gölü dönən gündən Sevana

Tuşlanıbdır neçə-neçə ox cana.

Gedib çıxır həsrət adlı ünvana

Bu şəhərin küçələri Göyçəsiz.

  Vətən torpağının Bərdəsi də, Lənkəranı da, Tovuzu da Elnur üçün doğmadır, əzizdir. Qeyd etdiyim kimi, bir coğrafiyaşünas səyyah kimi bölgələrimizi gəzərək yerli-yataqlı vəsf edir. Bu vəsfdə Makedoniyalı İsgəndər də var, Bərdənin tərifini vaxtında verən Nizami Gəncəvi də var, eləcə də günümüzdə ziyarətgahı olan Seyid Yusif də:

Nüşabə önündə durub nər kimi,

Vuruşub ər kimi, ölüb ər kimi.

Dünyanı ram edən İsgəndər kimi

Qarşılayıb neçə qonağı Bərdə.

 

Qədim Torpaqqala bəslər çox divi,

Nizami veribdir ona tərifi.

Əzizlər qoynunda Seyid Yusifi,

İmam uyuduğu torpağı Bərdə.

  Estetikada (hissiyyatlar elmində) gözəllik kateqoriyası, əsasən, qadın gözəlliyi  əsasında irəli sürülür. Bu baxımdan Elnur İrəvanlının Molla Pənah Vaqif, Aşıq Ələsgər, Aşıq Şəmşirin misraları ilə həmahəng səsləşən misralarının şahidi oluruq. Bu səpkili şeirlər estetik dünyagörüşümüzün formalaşmasında çağımızda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir:

Dayanmısan heykəl kimi dili lal,

Dişlər muncuq, sinə bəyaz, qaş hilal.

Bilirsənmi, ürəyimə düşüb xal,

Gözəl, gözlərinin qarası boyda.

 Ümummilli lider Heydər Əliyev təsadüfən qeyd etmirdi ki, “nitqimizin inkişafında şairlərin rolu mühüm olmuşdur”. Bax elə bu prizmadan yanaşanda Elnurun dilimizin dərin qatlarından süzülüb gələn “payız urası”, “qar kürümək” kimi frazeologizmləri, şirin kəlmələri az qala “köhnəlmiş hesab olunan”ları sıraya qaytarır:

Sazaq gəldi, şaxta bizi bürüdü,

Yağan qarı saçımıza kürüdü.

Qönçə ikən xəzan olub çürüdü

Eşqimiz payızın urası boyda.

  Həyatın şəriksiz Allah, filosofların isə dialektika dediyi qanunlar tərəfindən idarə olunduğunu qəbul etsək, Elnurun da yaradıcılığında nikbin ruhlu misraların düşkünlüklə və əksinə əvəzləndiyinin şahidi oluruq:

Tərtərtək çağlayıb axmıramsa mən,

Gorusdan Qafana baxmıramsa mən,

Şuşa qalasına çıxmıramsa mən,

Necə qürrələnim, ucalım, Allah?

  Növbəti bir şeirində bədxahlıq, xarabalıq timsalı bayquşdan səsini kəsməyi, ulamamağı tələb edir:

Yoxdu səndə qeyri hünər?

Müdam qəmdən qəm törəyər.

Xeyrin üstə gətirib şər

Ulama, bayquş, ulama!

  Elnur İrəvanlı şair Sərraf Şiruyəyə həsr etdiyi “Bilir” rədifli qoşmasında “şairi, yazıçını xalq yaşadır” müddəasını bir daha gündəmə gətirir. İçdən gələn, səmimiyyətə söykənən, xalqın milli ruhundan qidalanan şeirlərin və bu şeir müəllifləri sayılan şairlərin əbədiyaşar olduğunu çəkinmədən deyə bilir. “El əzbər bilir” ifadəsi bütün şairlərimizə yaxşı mənada düşündürmək baxımından bir mesajdır:

Adına layiqli nə şeir qoşum?

Uçar sizə tərəf hey könül quşum.

Bəxtəvər başına, ay sağolmuşum,

Sən nə yazıbsansa, el əzbər bilir.

  Səhv etmirəmsə, son dövrlər “şair gərək sərbəst vəzndə də yaza bilsin” fikrinə uyğun Elnur İrəvanlının bu səpkidə ürəyəyatımlı, yaddaqalan yarpaqları da var:

Əvvəl səni sevirdim,

Sonra həsrətini.

İndi nə sən varsan,

Nə də həsrətin.

Bircə bir vaxt

Getdiyimiz uzun yol var.

Hər gün məni aparır

Xatirələrimizgilə...

  Söz şairin də, söz həkimin də əlində mühüm vasitədir. “Söz şairə qənim olur” şeirində Elnur sözlə danışa bilir. Allaha məxsus sözlə, bizdən sonra bu dünyada yeganə qala biləcək sözlə danışa bilir. Sözü inciyib küsən insana çevirə bilir:

Heca uzun, bölgü rəndə,

Cala görüm bəndi bəndə.

Yazmayanda sözlərdən də

İnciyib küsənim olur.

  Kainatın da, cəmiyyətin də dialektik qanunlarla idarə olunması şairin misralarında öz parlaq yerini alır. Yaxşılar salan yolun üstündən həm də yamanların keçəcəyini yəqin edir və bu necə deyərlər, təbii qəbul olunur:

Çırmayır əlin, qolun,

Xərcləyib varın, pulun.

Yaxşılar salan yolun

Üstündən yaman keçir.

  Saf, səmimi duyğular şairidir (Heç şair də duyğusuz olurmu?!). Şeirin də, nitqin də ən təsirlisi, ən güclüsü, ən yaddaqalanı səmimiyyətə söykənənidir:

Bəla olub öz başıma öz əlim,

Sınsam, bir də çətin ki mən düzəlim.

Heç nədən qorxmuram, təkcə, gözəlim,

Səni itirməkdən yaman qorxuram.

  Elnur İrəvanlı şeirləri ilə bir söz adamı kimi, bir ziyalı kimi dilimizin saflığı uğrunda mübarizə aparır. Diqqətçəkən bir məqam “Sözdən sonra” adlı kitabının son səhifələrində digər kitablarından fəqli olaraq izahlı lüğətin ilk dəfə verilməsidir. Bu lüğətdə əsas məqsəd dilimizdə olan bir sıra alınma sözlərin imkan daxilində öz milli qarşılıqları ilə əvəzlənməsidir.

  Elnur İrəvanlı həkim ailəsində dünyaya göz açıb. Özü də, həyat yoldaşı da Azərbaycan Tibb Universitetinin məzunudurlar. Həkimliyin, ağ xalatlı həkimlərin bir missiyası var: Sülh!

 Elnur həm də Allaha, gözəl və mükəmməl dinimiz olan islama bağlı bir şairdir. Buna nümunə olaraq “Kaş” rədifli gəraylısını göstərə bilərik:

Haqsız kəsilən başları,

Göydən yağacaq daşları,

Gözlərdən axan yaşları

Qurudaydım, silsəydim kaş...

  Çağımızda baş verən dünyəvi proseslərə biganə qalmayan şair ayıq misraları ilə bu yuxulu dünyanı ayıltmağa çağırır:

Suriya, İraq var gələn köçündə,

İlantək qıvrılır pələng gücündə.

Mürgülü şəhərlər zülmət içində,

Yəqin, yuxudadır, dedim, bu dünya.

  Yurdunun yaddaş şairidir Elnur. “Demə bizə bir də yerini, Şuşa”, “Ay Laçın”, “Kəlbəcər” şeirlərində vətən göynərtisi, yurd nisgili göz önünə gəlir.

  2017-ci ilin iyul ayının 4-də erməni vandalları tərəfindən atılan mərmi nəticəsində Füzuli rayonunun Alıxanlı kəndində həlak olmuş azyaşlı Quliyeva Zəhra Elnur qızının əziz və unudulmaz xatirəsinə ithaf olunan şeir oxucunun qəlbinə yol tapır, içini göynədir, dilində qarğışa dönür:

Gülüşü yox dodağının,

Səsi həsrət sorağının.

Dinsiz, imansız yağının

Üzü olsun qara, Zəhra!..

Üzü olsun qara, Zəhra!..

  Bu gün dini-fəlsəfi düşüncə sahibləri olan Vətən övladlarının: Nizami Gəncəvinin, İmadəddin Nəsiminin, Məhəmməd Füzulinin yurdu boş deyil. Bu sahədə də Elnur İrəvanlı misraları özünə yer alır:

Kim deyir ki, qalasıyıq,

Ölümdən pay alasıyıq.

Bir gün məzar olasıyıq

Torpaq, daşın arasında.

  Dünyanın faniliyi, Elnur demiş, “bir gün məzar olası” insan, onun həyatı hələ XI əsrdə Ömər Xəyyam tərəfindən qələmə alınmışdır:

Yaşasan üç yüz il, beş yüz il, min il,

Bu köhnə dünyadan köçəcəksən, bil.

İstər dilənçi ol, istərsə şah ol,

Məzarda qiymət bir, iki cür deyil.

  Yer üzündə bəşər əhli içərisində şərin artdığını görən, nəfs ilə mübarizəyə səsləyən şair “düşüb tamahından darlığa insan” deməklə öz inanc dünyasını, islam dünyasını, dini dəyərlərimizə olan sayğısını, sevgisini oxucuları ilə özünəməxsus şəkildə bölüşür:

Ay Elnur, unutma bəhsəbəhsliyi,

Ələ ələyində yaxşı, pisliyi.

Tutub gözlərini var hərisliyi,

Düşüb tamahından darlığa insan.

  Sirri bilinməyən, heç o sirri bilməyə də ehtiyacı olmayan dərdə mübtəla olan insanların şəfasını da elə dərdin yanında verən Allaha şükranlığa çağırır şair bizləri:

Şəhri-Lənkəranda qaynar İstisu,

Qüsullan suyunda, günahını yu.

Şəfa mənbəyidir, loğman iksiri,

Sehri Allahdandır, açılmır sirri.

  Beləcə xoş ovqatla başladığım yazıma elə xoş ovqatla da nöqtə qoymaq istəyirəm.

 Sonda çox dəyərli oxuculara bildirirəm ki, bu, Elnur İrəvanlının 2019-cu ildə “Aspoliqraf” nəşriyyatında çapdan çıxmış sayca yeddinci olan kitabına qısa bir səyahət idi.

Nağdəli ZAMANOV

Azərbaycan Tibb

Universitetinin dosenti,

AMEA-nın Nəsimi adına

Dilçilik İnstitutunun dissertantı


Etiket:
Xəbərlər

Nazir mənzilindən sürgün düşərgəsinin barakına – Gözəl yazıçı xanım 18 il boyunca iztirablar çəkib.

03.07.2020

Cek Londonun pandemiya ilə bağlı öncəgörməsi
 

02.07.2020

"SÖZÜN XAQANI” HAQQINDA SÖZ  

30.06.2020

Həsən bəy Zərdabinin ailəsi haqqında bilmədiyiniz – Faktlar

28.06.2020

Ermənistanda yetişdirilən “Azərbaycan Türkləri”

28.06.2020

26 iyun Azərbaycanın Milli Ordu Günüdür

26.06.2020

Ağcabədinin Salmanbəyli kəndi Şaumyanın silahdaşının adını daşıyır - ARAŞDIRMA

25.06.2020

Anadoluda erməni etnosu necə ortaya çıxdı?-Şahlar Hacıyev

24.06.2020

Kremlin məmurlarının ölümündə Andropov müəmması-SSRİ tarixinin sirli hadisələri...

23.06.2020

Ermənilər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ən uğurlu diplomatı haqda ARXİVLƏRİ AÇDILAR

22.06.2020

Buhenvald düşərgəsində əsirlərə cəhənnəm əzabı yaşadan ər-arvad – biri həşərilik edib, o biri sifilis tutub.

21.06.2020

Nuh yurdu Naxçıvanı erməni hücumlarından qoruyan xilaskar

20.06.2020

Mübariz İbrahimov Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlıq rəmzidir

18.06.2020

Xalqın ən birinci günahı kitab oxumamaqdır.

18.06.2020

Kompleks yanaşma olmazsa, virus pik həddə çatacaq..." - ATU-nun dosenti ilə MÜSAHİBƏ

17.06.2020

15 İyun - Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan dövlətçiliyinin xilas günüdür

15.06.2020

Müasir Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişafının əsasında Qurtuluş məfkurəsi və Ulu Öndər Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası dayanır

14.06.2020

Heydər Əliyev Azərbaycanın xilaskarıdır - Akademik YAZDI

13.06.2020

Qətlə yetirilən nazir, azad edilən qatil

12.06.2020

“MONQOL-TATARLAR” MƏNBƏ VƏ RƏSMLƏRDƏ SARIŞINDIRLAR

10.06.2020

Nərimanov məsələsi - Mehman Cavadoğlu yazır
 

08.06.2020

Erməni vandalizmi: Qarakilsə necə Sisian rayonu oldu? - İnanılmaz faktlar

07.06.2020

Stalin ölənə qədər Hitlerin sağ olduğuna inanırdı – İspan mediası

07.06.2020

Həm təklikdən, həm də qaranlıqdan çox qorxuram - Rəşad Səfərov

05.06.2020

Sözsüz nəğmə - Məti Osmanoğlu

05.06.2020

Ziya Bünyadov Sumqayıt hadisələri haqqında : «XX əsrin mədəni ermənilərinin vəhşiliyi budur!»

04.06.2020

"Zorakılığa qarşı zorakılıq Şərdir!"

03.06.2020

Atəşlə doludur küllərim mənim

31.05.2020

İKİNCİ MAHMUD - "Babamın dişi" (hekayə)

30.05.2020

Mirzə Ələkbər Sabirin Salman Mümtaza verdiyi ilk və son müsahibəsi

30.05.2020

Rəsulzadənin yaxın dostu olan Kəngərlinın qızı İNANILMAZ SİRLƏRİ AÇDI.

28.05.2020

"Cümhuriyyətin yaradıcıları millətimizin şərəfini xilas edərək..."

28.05.2020

Məmməd Oruc: “Səməd Vurğun olmaq istəyirdim”

27.05.2020

Müharibənin məhkum etdiyi talelər

26.05.2020

İlhamə Nasirin hekayəsi - Xudaverdi

24.05.2020

Rusiya Qars müqaviləsini uzadacaqmı? - Ermənistanın Naxçıvana iddialar

23.05.2020

Belarusun “Şərəf”li azərbaycanlısı
 

22.05.2020

İrəvan xanlığının varisi Bakıda: nələr danışdı? - Müsahibə

22.05.2020

Azərbaycan qadını. Həmidə xanım Cavanşir

21.05.2020

"Müqəddəs Məryəm və Müqəddəs körpə İsa Məsih"... Bu əsərin çox maraqlı tarixçəsi var.

20.05.2020

Poçt göyərçinləri məktubu neçə daşıyırdı?

19.05.2020

Laçınsız 28 il

18.05.2020

Kürəkçay sazişinin orijinalı tapıldı; ermənilərin Qarabağda izi-tozu olmayıb

16.05.2020

Tanıdığımız və tanımadığımız Vəli Axundov

15.05.2020

Dünya ayağa qalxdı - İrəvan və Zəngəzur Azərbaycana qaytarılacaq - Müqavilə QÜVVƏSİNİ İTİRİB

14.05.2020

"M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər Rəsulzadə ilə Qazaxıstanda görüşlərim" - Nəsiman Yaqublu

14.05.2020

İrəvan da daxil olmaqla Arazın hər iki tayının Azərbaycan adlandırlması ilə bağlı daha bir sənəd

13.05.2020

Zərdüştlük dini

12.05.2020

Peyğəmbərlər (ə) haqqında bilmədikləriniz

11.05.2020

QƏRBİ AZƏRBAYCAN (İRƏVAN) RESPUBLİKASI ELAN OLUNDU.

10.05.2020
Bütün xəbərlər