İKİNCİ MAHMUD - "Babamın dişi" (hekayə)

16:35 / 30.05.2020
Baxılıb: 892

(Babam Ağakişioğlu Mahmudun və Rezo
Çxeidzenin əziz xatirəsinə ithaf edirəm…)

Babam iliyinə qədər kommunist idi və son nəfəsinədək öz ideyalarına sadiq qaldı. Bir də görürdün, əlini əlinə vurub kiminsə qarasınca deyinir: “Sən bunların xoruzlanmaqlarına bax! Bu gədə-güdələr, Stalini özü bir yana, bığını görsəydilər, siçan deşiyini satın alardılar. Stalinin bığı tərpənəndə adam ölürdü, bala!” Sonra da elə söyüşlər söyürdü ki, yazmağa üzüm gəlmir. Məni gülmək tuturdu. Babamın gülən adamlardan zəhləsi gedirdi, deyirdi, a bala, gülmə, ocağımıza gülmək düşmür.

Rəhmətlik dünyanın hər üzünü görmüşdü. Zarafat deyil, üç hökumət yola salmışdı: Çar Rusiyası, Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyəti və Sovet İmperiyası. Cümhuriyyət dövründən heç nə danışmazdı, bircə ingilislərlə bağlı hansısa bir əhvalatdan başqa. Düzü, nə əhvalat idi, xatırlamıram.

Müstəqilliyin ilk illərində İsgəndər Həmidov Aztv-nin canlı efirinə soxulub “Tüpürüm sizə də, demokratiyanıza da!” deyəndə kişi yamanca gülmüşdü, elə bilmişdi, gülməli tamaşa verirlər. Nə qədər eləmişdilərsə, bunun tamaşa olmadığına kişini inandıra bilməmişdilər.
Yaşı yüzü haqlamışdı. Deyirdilər, Tovuzdan bu yana bu yaşda adam yoxdur. Bu xəbərə əvvəlcə sevinmiş, sonra kədərlənmişdi.
30-cu illərin aclığı gözünü elə qorxutmuşdu ki, evdə un yeşiyində un azalanda gecəni yata bilmirdi. Gündə, azı, üç dəfə çəliyini un yeşiyinə soxub unun səviyyəsini diqqətlə yoxlayırdı. Anam da elə bilirdi ki, un yeşiyinə siçan dadanıb.
Danışırdı ki, aclıq illərində xırmanda dən sovururduq, dənin içində eşələnəndə şalvarımızın yamağına dən dolurdu, evə gələndə anam o dənləri yığıb üyüdürdü, az-çox qarnımız doyurdu. Çox vaxt bilərəkdən dənin içinə yıxılırdıq ki, cibimizə bir az dən dolsun. Oğurluq ağlımıza da gəlməzdi.

Özünün yalançısıyam, Böyük Vətən müharibəsində top komandiri olmuşdu. Kefi kök olanda müharibə macəralarını danışırdı. Hamısını əzbər bilirdik, amma axıra kimi dinləyirdik. Bəzən də mən cığallıq eləyirdim: kişidən cəld tərpənib tez-tələsik əhvalatın axırı danışırdım, yaman dilxor olurdu. Deyirdi, 9 rus topunu “nemes”lərə öz əlimlə təhvil vermişəm. Bir də deyirdi ki, qələbəni Amerika konservləri qazandı, Amerika olmasaydı, rus bir pox yeyə bilməzdi. Hə, lap elə beləcə də deyirdi…

Xeyli orden-medalı var idi. Toya-yasa çıxanda “Valadarski fabrik”in buraxdığı pencəyinin yaxasına düzərdi. Müharibə iştirakçısı olmağı ilə fəxr edirdi. Bir dəfə zarafatla dedim ki, a kişi, bax, niyə almanlara güllə atırdın?! Almanlar buranı alsaydılar, indi yağ içində böyrək kimi yaşayırdıq. Rəhmətlik biraz fikrə getdi, sonra dedi ki, a bala, səndən adam olmayacaq! Bir- iki həftə məni danışdırmadı.
Deyirdi, a bala, ümid yaxşı şeydi. Kerçdə almanlar təpəmizə bomba yağdıranda başımızı yağtikan kolunun dalına soxurduq. Sonra da özü öz sözünə gülürdü. Mən də zarafat edirdim: “Ay baba, gülmə, ocağımıza gülmək düşmür”.

Xülasə, bu yaşdan sonra bu adamı daha heç nə təəccübləndirə bilməzdi. Oturub ölümünü gözləyirdi, hərdən Allahdan gileylənirdi ki, bilmirəm, məni niyə saxlayır, mən çoxdan ölməliydim. Amma bir balaca nasazlayan kimi özünə qurban deyərdi. Biz də buna gülərdik. Sonra tez yadımıza düşərdi ki, ocağımıza gülmək düşmür.
Babam həyatla haqq-hesabı çoxdan kəsmişdi, həyata marağı özündən qabaq ölmüşdü. Onu heç nə maraqlandırmırdı, bircə dişdən başqa...

Mən gözümü açandan kişinin ağzında diş görməmişdim, dişləri çoxdan tökülmüşdü. Protez dişlər dəbə düşəndə isə artıq damaqları bərkiyib sümük kimi olmuşdu deyə, dişə ehtiyac qalmamışdı.

Bir dəfə gördüm ki, babam körpə uşaq kimi əlini ağzına salıb nə isə axtarır. Məni görəndə yaxına çağırdı. Dedi, institutda oxuyursan, az-çox başın işləyir. Deyirlər, adamın yüz yaşı tamam olanda uşaq kimi təzə dişləri çıxır, bu gerçəkdimi? Bir söz deyə bilmədim.

Get-gedə diş məsələsinə marağı yaman artırdı. Kimi görsə, soruşurdu: “A bala, deyirlər, adamın yaşı yüzü keçəndə uşaq kimi təzə diş çıxarır, gerçəkdimi?” Hərə bir söz deyirdi.

Xəlvətə düşən kimi əlini ağzına soxub diqqətlə yoxlayırdı ki, görsün diş çıxır, ya yox. Hər dəfə də məyus olurdu: “Əşşi, andıra qalsın, diş nə gəzir!” Rəhmətlik diş məsələsinə elə ciddi yanaşırdı ki, biz gülməyə cəsarət edə bilmirdik. Onsuz da ocağımıza gülmək düşmürdü...

Allaha-peyğəmbərə bir o qədər də inanan adam deyildi. Bircə şeyə inanırdı: “Heç kimin haqqını kəsmək olmaz!” Bir dəfə dedim ki, baba, dünya görmüş adamsan, bir tutarlı söz de, orda-burda danışım, özümə hörmət qazanım. Dedi, nə deyim, a bala, oğru da Allahı çağırır, mal yiyəsi də. Hərənin öz Allahı var.
106 yaşında ölüm yatağına düşdü. Bir balaca özündə təpər tapan kimi, əlini ağzına salıb dişlərini yoxlayırdı. Diş isə çıxmaq bilmirdi. Ümidini itirməmişdi. Bizi də inandırmışdı. Hərdən mənə elə gəlirdi ki, dişi çıxmamış, babam Əzrayıla can verən deyil.

Babam uzun müddət PartKom işləmişdi. Kənddə deyirdilər ki, kişinin qızıl onluqları olmamış olmaz, qılıqla, yerini öyrən, xırda-xırda xərclə getsin.
Ölümünə bir gün qalmış məni yanına çağırdı. Dedim, yəqin, qızılların yerini deyəcək. Dedi, a bala, adımı sənə qoymuşam. Bircə sənə inanıram, mən öləcəm. Sənə iki vəsiyyətim var: birinci, çalış, baş daşım biraz yekə olsun, özü də qara mərmərdən. İkinci də, yas halvamı mənsil yağından çaldır, “Teksun”a-meksuna umud olma! Sonra dedi: “Əlimdən tut, heç yerə getmə, darıxıram”. Amma bu “darıxıram” nəsə “qorxuram” kimi çıxdı...

Bir gün sonra babam haqqa qovuşdu. Eşidib gələnlər gülə-gülə mənə baş sağlığı verdilər: “A bala, kaş hamı o yaşda ölsün.” Fikrim dişin yanında idi, heyfsilənirdim ki, kişi o dünyaya dişsiz getdi...

Kəndimizdə məscid yox idi, hərə öz ölüsünü öz həyətində yuyurdu. Babamın yüyət yerini evin arxasında hazırladıq. Molla H. səhər o başdan işə başladı. Evin qabağında isə xeyli adam toplaşmışdı. Gözləyirdilər ki, molla kişini kəfənləsin, aparıb dəfn eləsinlər.

Biraz sonra molla H. evin böyründən bizi səslədi:
- A cavannar, biriniz bura gəlin, görüm!
Heç kim tərpənmədi, elə mən də tələsmədim. Bu molla çox təhlükəli adam idi. Bir dəfə başqa bir yas yerində, indi olduğu kimi, düz həyətin ortasında dayanıb demişdi:
- A cavannar, bir qoluzorlu adam lazımdı, biriniz bəri gəlin!
Kəndin cavanları sinələrini irəli vermişdilər. Molla da içlərindən bir qoluqüvvətlisini seçib tapşırıq vermişdi:
-A bala, yeri o aftafanı götür, isti su doldur, dalımca tualetə gətir.

Ona görə də bu dəfə heç kim tərpənmədi. Özüm irəli çıxası oldum. İşarə elədi ki, yüyət yerinə gedim. Getdim. Babamı yuyub qurtarmışdı, bircə kəfənləmək qalırdı. Dedi, bala, kömək elə, rəhmətliyi bu yana çəkək, kəfənləyim, vaxt gedir.
Babamın cansız bədənini ağ parçanın üstünə qoyduq. Qayıtmağa tələsmədim. Fikrim bir-iki il uzağa getdi...

Babam üzündə tük saxlamazdı. Günaşırı taraş etdirərdi. Adətən, bunu mən edirdim. Özü də bağırovsayağı bığ saxlayırdı, burnunun altında, bir damcı, sədəf boyda. Hər dəfə o bığın yan-yörəsini səliqəyə salmağa ərinirdim. Amma əvvəldən bərk-bərk tapşırardı ki, bığıma dəymə! Bir dəfə necə oldusa, əlim yanıldı, bığları verdim güdaza. Kişi bərk dilxor oldu. Məni o ki var, danladı. Mən güldüm. Dedi ki, gülmə, ocağımıza gülmək düşmür.

Molla babamın bığlarını qırxmışdı. İndi bu hadisə yadıma düşəndə gülmək tutdu məni. Amma özümü saxladım. Molla isə öz işində idi. Ağ parça ilə cəsədin çənəsini bağlayırdı. Birdən dayandı, qəribə bir intonasiya ilə öz-özünə dedi:
- Ayə, ayə! Rəhmətlik təzə diş çıxarırmış!

Baxdım, doğrudan da, alt çənəsində ağappaq, iki dənə incə diş çıxmışdı. Bu dəfə bərkdən güldüm. Birdən mənə elə gəldi ki, indi bu dəqiqə babam durub deyəcək:
- A bala, gülmə, ocağımıza gülmək düşmür!


Etiket:
Xəbərlər

Ermənilər Ağdamda məscidi də yandırıb - Fotolar

30.11.2020

Suqovuşan və Talışa çəkilən yollardan yeni - Fotolar

30.11.2020

Zəngəzur məsələsi aktuallaşır: Kompensasiya

30.11.2020

Həyat yoldaşını və işini eyni gündə itirən Xalq artisti haqda - Faktlar+Fotolar

28.11.2020

Demarkasiya gündəmdə !  - “Sərhəd xətləri yenidən müəyyənləşməlidir”

28.11.2020

Səfir MARAQLI FAKTLARI AÇDI: Rəsmi hissədən sonra Əliyev Köçəryana dedi ki... - FOTO  

26.11.2020

Ağdamla birlikdə Milli Qəhrəmanın məzarı da azadlığa qovuşdu - FOTO

26.11.2020

İşğaldan azad olunmuş Kəlbəcərə doğru irəliləyən bölmələrimizin görüntüsü - FOTO

25.11.2020

Ordumuz Kəlbəcərə iki istiqamətdə daxil olub - RƏSMİ

25.11.2020

Azərbaycan ordusu Kəlbəcərə yola düşüb 
 

24.11.2020

Şuşaya çəkilən yoldan fotolar

24.11.2020

Ermənistan Əsgəran qalasının görkəminə ciddi zərər vurub
 

24.11.2020

Teatr və kino aktyoru Əjdər Həmidov vəfat edib.

24.11.2020

Polkovnik leytenant Rasim İbrahimov

24.11.2020

“Heç vaxt olmamaqdansa, gec olmaq yaxşıdır”- Prezident İlham Əliyev

21.11.2020

Ermənilərin dağıtdığı 3 əsrlik abidəmiz - Qarğabazar məscidi

20.11.2020

Azərbaycan ordusu Ağdam rayonuna daxil olub - RƏSMİ
 

20.11.2020

Gülşən Qurbanovanın ölümündən 14 il ötür - Fotolar

17.11.2020

Oğluna velosiped almağı şəxsi heyətdən xahiş edən şəhid Ülvi Hüseynovun hekayəti   

17.11.2020

Bu gün Milli Dirçəliş Günüdür

17.11.2020

“Noyabrın 16-sı həyatımda xüsusi tarix kimi qalacaq” - Prezident

17.11.2020

"Azərbaycan 28 ildən sonra 44 günə torpaqlarını azad etdi"

16.11.2020

Aprel döyüşlərinin və İkinci Qarabağ müharibəsinin cəsur zabiti...
 

16.11.2020

Göyçəni, Zəngəzuru azad etsəydik belə,onlar yenə hakimiyyəti tənqid edəcəkdilər”  

14.11.2020

Dağıdılan abidələrlə bağlı vətəndaşlara müraciət

13.11.2020

Ermənistan 28 abidəni tamamilə dağıdıb - Fotolar

13.11.2020

Hikmət Hacıyev Polad Bülbüloğlunu açıqlamasına görə tənqid etdi

13.11.2020

Xalq artistinin oğlu Şuşa döyüşlərində şəhid olub

13.11.2020

Əsgərimizin hamını kövrəldən mesaji - Fotolar

13.11.2020

“Qarabağda Azərbaycan qanunları icra ediləcək” - Məhərrəm Əliyev

12.11.2020

Azərbaycanda Konstitusiya Günüdür

12.11.2020

Qarabağ müharibəsi bitdi: Anlaşmanın şərtləri bizə nə vəd edir? - BİZİM ŞƏRH

10.11.2020

İlham Əliyev və Vladimir Putin imzalanmış sənədin mətnini açıqlayıb

10.11.2020

“Biz alçaltmışıq onu, əcəb də etmişik” - Prezident

10.11.2020

Paşinyan İlham Əliyevə təslim olduğunu açıqladı

10.11.2020

Atəşkəs elan olundu!

10.11.2020

"Övladımın qisası alındı" - Polad Həşimovun anası

09.11.2020

İlham Əliyev: " Xoşbəxt adamam ki, ata vəsiyyətini yerinə yetirdim"

09.11.2020

Azərbaycanda Dövlət Bayrağı günüdür

09.11.2020

Mədəniyyət Nazirliyi Qubadlıdakı məscidlə bağlı bəyanat yaydı

07.11.2020

Xocalı soyqırımından bəhs edən film "Amazon Prime"da yerləşdirilib

06.11.2020

Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyev Ermənistana aparılıb

04.11.2020

Qalib Xalqın qalib Sərkərdəsi: İlham Əliyev
 

04.11.2020

İşğaldan azad edilmiş şəhər və kəndlərin sayı 200-ü keçdi - Siyahı

04.11.2020

Qarabağda bədnam erməni layihəsi: Tələbə və məktəbliləri... - Faktlar
 

04.11.2020

Fikrət Yusifov: “Mehrinin geri qaytarılması üçün əsaslar kifayət qədərdir”

04.11.2020

Cəbrayıl və Qubadlıdan reportaj - Fotolar

03.11.2020

Bu kəndlər də düşməndən azad edildi

02.11.2020

Türk PUA-larının atası - Bayraqdar haqqında maraqlı faktlar+Fotolar

01.11.2020

İstanbulda "Qarabağ Azərbaycandır" aksiyası - Fotolar  

01.11.2020
Bütün xəbərlər