Ardanışlı Aşıq Niftalı ilə bağlı əhvalatlar

16:00 / 30.11.2018

Ardanışlı Aşıq Niftalı ilə bağlı əhvalatlar ( Məcid Kərbəlayi Yusif oğlu İbrahimovun və Oruc Hasan oğlu Bayramovun (Qaçağın Orucunun) 1987-ci ildə lentə alınmış söhbətindən )

 

Birinci əhvalat 1933-cü ildə Çətindərə yaylağında baş verib.

Gədəbəyin Saratovka kəndi tərəfdə, Çətindərə yaylağına Aşıq Hüseyn Bozalqanlı toya dəvət alıbmış. Necə olursa, Aşıq Hüseyn toy evinə çox gecikir. Yaylaq əhli məsləhət görür ki, Ardanışdı Aşıq Niftalıyı gətirsinlər, toyu başdasın, Aşıq Hüseyn də harada olsa gələcək, yəqin ki, səbəbsiz gecikməyib, nəsə vacib iş çıxıb. Niftalı meydanı təcəzə qızışdıranda Aşıq Hüseyn Bozalqanlı özünü yetirir və toy sahibindən üzrxahlıq edir və üstəlik də xahiş edir ki, onun gəldiyini aşığa bildirməsinlər. Sakitcə bir tərəfdə oturub qulaq asır. Təsadüfdən həmin vaxt Aşıq Niftalı Bozalqanlı Aşıq Hüseynin sözlərini oxuyurmuş. O qədər gözəl oxuyur ki, camaat heyran olur. Bozalqanlı Hüseyn üzünü Aşıq Niftalıya tutub deyir: “ Ay cavan aşıq, bu oxuduğun sözlər kimindi, verərsənmi mən də öyrənim? Arabir çöl-bacada zümzümə edərəm ”. Aşıq Niftalı onun kim olduğunu bilmirmiş, sadəcə toya dəvət olunanlardan biri hesab edir. Qayıdıb ki, ay dayı, oxuyanda bu sözlərin qol-qabırğasını mən sındırdım (əslində təvazökarlıq edərək belə deyib), qorxuram ki, bir az da sən sındırasan, Aşıq Hüseyn Bozalqanlı eşidib atamızı yandıra ”. Bu sözdən sonra Aşıq Hüseyn Bozalqanlı kimliyini söyləyir və Aşıq Niftalının alnından öpərək, - ustadına bərəkallah! - deyir.

İkinci əhvalat Tovuz rayonunda baş verib.

Aşıq Niftalının cavan vaxtları imiş. Cilli Aşıq Yunus Niftalı ilə birlikdə Gəncəbasar bölgəsindəki kəndlərdən birinə toya çağırılır. Toydan geri qayıdarkən, payızın soyuq günlərinin birində Qovlar qəsəbəsinə çatan məqamda axşam düşür və burada gecələmək qərarına gəlirlər. Kənddə yığnaq görüb həmin səmtə gəlirlər. Sən demə, burada toy imiş. Ağsaqqallardan bir neçəsi qərara alırlar ki, gələn aşıqlar (Aşıq Yunus və Aşıq Niftalı nəzərdə tutulur.) da toya təşrif buyursunlar. Toyun aparıcısı olan aşıqdan icazə istəyir o, etiraz etmir. Lakin aşıqlar məclisə daxil olan kimi “ sancmağa ” başlayır. Haradan olduqlarını soruşur və Niftalı deyir ki, Göyçədənik. Peysər sarıdan bol olan bu aşıq cavabında deyir: “ A bala, kəndinizdə kolxoz varmı?

Aşıq, bəli var, - deyə Niftalı cavab verir .

- Bəs onda niyə gedib mal-qaraya ot vermirsiniz?                           

 Aşıq - Kəndimizin ot səbətləri iridir, bizim gücümüz çatmaz, sənin kimi güclü adam lazımdır.

Aşıq oturub çay içir və gələn aşıqların oxumağına qulaq asmaq istəyir. Hələ o qədər də tanınmayan Aşıq Niftalı Aşıq Yunusun icazəsi ilə birinci başlayır. Elə bir zəngulə vurur ki, aşıq əlində stəkan durub baxır. Niftalının zənguləsi bitər-bitməz Aşıq Yunus zəngulənin davamı olaraq başlayır oxumağa. Oxuyan zaman “ Ağsaq Qarabağı ” havası üstündə həm də gözəl və ağıryana rəqs edirmiş. Toy əhli onlar üçün nəmər olaraq 600 manat pul yığır. Aşıq Yunusu tanıyanlardan biri yekəpər aşığın qulağına pıçıldayır ki, meydandakı göyçəli Aşıq Yunusdur. Toyu aparmaq üçün dəvət olunan isə Borçalı bölgəsindən Aşıq Sadıq olur və qayıdır ki, - Aşıq Yunus, mən səni tanıdım, bu cavan oğlanla (Aşıq Niftalını nəzərdə tutur.) zarafat eləmək istəyirdim, xətrinə dəyməsin. Artıq “ öz payını ” alan aşığa baş qoşmağa ehtiyac yox idi. Yığılan nəməri (600 manatı) Aşıq Niftalı Aşıq Sadıqa verir, lakin Aşıq Sadıq, çox minnət-xahişdən sonra bu pulların Niftalıda qalmasına nail olur.

Üçüncü əhvalat. (1940-cı il, Qarakilsə)

Aşıq Niftalı Ardanış kəndində aşıq-şair kimi tanınan Kərim Mahmud oğlu (Kərim Sinədəftər) və şagirdi Aşıq Kərim Paşayevlə Borçalının Qaratəklə kəndinə toya gedir. Hər ikisi Aşıq Niftalının şagirdi olub. Məclis başlayan məqamda bir nəfər əlində dəftər içəri girir və üzünü Aşıq Niftalıya tutub deyir ki, mən şairəm, siznən deyişəcəyəm. Aşıq Niftalı cavab verir ki, ay qardaş, biz ifaçı aşıqlarıq, biz yaradıcı (yəni şeir yazan) aşıq deyilik. Həmin adam əl çəkmir ki, yox deyişməliyik, ya da sazınızı verməlisiniz. Kərim Niftalıya xəlvətcə pıçıldayır ki, icazə ver bununla deyişim. Niftalı ona acıqlanır və qəlyanını yandırıb mağardan çölə çıxır. Bir neçə dəqiqədən sonra qayıdıb görür ki, bayaq şairəm deyib meydan oynadan həmin adam Kərimin qarşısında dili topuq çalır. Bir qədər də keçdikdən sonra ağsaqqallardan biri vəziyyəti görüb “ şair ” həmkəndlisini məclisdən qovur və deyir ki, sən bunun şəyirdinə cavab verə bilmirsən, ustadı ilə nə danışa bilərsən?

Dördüncü əhvalat. (1945-ci il, Qazax şəhəri)

1945-ci ilin fevralında Qazaxda qospitalda yatırdım. Müalicədən sonra mənə bir aylıq məzuniyyət verib evə buraxdılar. Gördüm ki, vağzalın yanında Niftalı üzü mənə tərəf gəlir. Yaralanmışdı, boynu sarıqlı idi. O da kəndə qayıdırmış. Hal-əhval tutduq. Bu vaxt Qazaxın milis rəisi Budaqov Qurban özünü yetirdi. Sən demə Niftalının burada olduğundan xəbər tutubmuş. Biz tələsirdik ki, kəndə tez çataq. Rəis çox xahiş elədi ki, Aşıq Niftalı, bilirəm, sən çayxana aşığı deyilsən. Ancaq yolüstü çayxanada bir-iki ağız oxu, camaatın belə vaxtında buna ehtiyac var. Hardansa saz gətirdilər və Niftalı başladı oxumağa. Bizdən əvvəl çayxanada iki aşıq “ meydan sulayırdı ”. Niftalı oxuyanda onlar əyləşib qulaq asdılar. Gördüm Niftalı arada mənim üzümə baxıb gülə-gülə oxuyur. Heç nə başa düşmədim. Sən demə, aşıqlar aradan çıxıbmış və o buna işarə vururmuş.

Beşinci əhvalat. Borçalı mahalında baş vermiş bu əhvalatı ardanışlı Aşıq İmran Xəlilov söylədi.

Aşıq Niftalı Borçalı mahalının kəndlərindən birində toyda imiş. Həmin kənddə aşıqlar çox olmasına baxmayaraq, toya Göyçədən aşıq dəvət olunması onlara bərk toxunur və qərara alırlar ki, Aşıq Niftalını pərt vəziyyətdə qoysunlar. Aşıqları tanıdığı üçün özləri Aşıq Niftalıya sual (sifariş) vermirlər. Sazdan-sözdən başı çıxmayanın birisini öyrədirlər ki, Aşıq Niftalıya sifariş verib desin ki, Aşıq, bir “ Körpüqulağı ” havası çal-oxu. Həmin adamın heç xəbəri də yox imiş ki, belə hava ümumiyyətlə yoxdur. Aşıq Niftalı məsələni dərhal başa düşür, sifarişçinin verdiyi 10 manatı cibinə qoyur və deyir ki, bacıoğlu, bir hava “ zakaz ” veriblər, onu oxuyum, sonra sən deyən havanı oxuyaram. Razılaşırlar.

Aşıq Niftalı bir hava oxuduqdan sonra özü quraşdırdığı bir hava oxuyur və qurtaran kimi soruşur: “ Bacıoğlu, bu da sənə “Körpüqulağı ”! Necəydi, xoşuna gəldimi? ” Cavabında – Sağ ol, aşıq, əlaydı, - eşidir. Aşıq Niftalı eyhamlı şəkildə gülərək məclisdəki aşıqlara baxır və məsələni anladığına işarə vurur. Aşıqlar özləri pərt vəziyyətdə qalmalı olurlar. Bu əhvalatı Kərim əmi (Aşıq Kərim Paşayevi nəzərdə tutur.) mənə danışmışdı.

Altıncı əhvalat. Aşıq Niftalının Növrəs İmanla görüşü (Aşıq Niftalının şagirdi Aşıq Kərim Paşayev söyləmişdir)

Aşıq Niftalı mənə başına gələn maraqlı əhvalatlardan çox danışmışdı, bəzilərinin isə mən şahidi olmuşam. Ustadım danışırdı ki, Göyçə aşıqlarından ikisi Ardanışa gəlmişdi. Mənim də Aşıq Quludan təzəcə dərs alıb qayıdan vaxtlarım idi. Dədəm Kərbəlayi İsmayılla məclisə getmişdim. Aşıqlardan biri kök, biri isə arıq və cavan idi. Onlar “ Qurbanın nağılı ”nı danışırdılar. Niftalı da Aşıq Quludan bu nağılı yazıb götürübmüş. Görür ki, kök aşıq nağılı onun yazdığı kimi danışır, cavan aşıq isə bir qədər fərqli sözlərlə. Aşıq Niftalı atasına bu barədə pıçıldayır. Atası deyir ki, axıra qədər qulaq asaq. Axırda sualımı verəcəyəm. Nəhayət, nağıl bitir və Kərbəlayi qayıdır ki, aşıq, mənim oğlum Niftalı da “ Qurbani dastanı ”nı ustadı Aşıq Quludan yazıb götürüb, sən danışdığın kimidir. Ancaq bu cavan aşıq danışdığı ayrı cürdür. Bunun hansı düzdür? Cavan aşıq dərhal qayıdır ki, Kərbəlayi, mən nağılı danışanda özümdən də sözlər uydurub deyirdim, əslində Aşıq Qulu öyrətdiyi kimidir. Niftalının danışığına, çalğısına və ifasına heyran olur və onun gələcəyinə inandığını bildirir. Burada barələrində söhbət gedən kök aşıq - Aşıq Musa, arıq və cavan aşıq isə Növrəs İman imiş.

Mənbə: Əli Vəliyev,Vaqif Kərim. " Göyçə mahalının Ardanış kəndi " kitabından


Etiket:
Xəbərlər

Ermənilərin çeçenlərə tarixi zərbəsi: Urartu oğurluğu

20.02.2019

Zəki İslamın şeirləri

19.02.2019

19.02.2019

Fəlsəfə - Aşiq buddistlər

19.02.2019

YAXIN NƏŞR TARİXİNİN TƏDQİQİ “BOZ OĞUZ” nəşriyyatı – LEYLA ABASOVAnın təqdimatında

18.02.2019

“...Qırmızı koftalı, yaşıl tumanlı...” — Xan Şuşinski bayrağımızı gizli musiqi ilə vəsf etmişdi

18.02.2019

Məcnun Göyçəlinin şeirləri

16.02.2019

Türkün ari-slavyan sivilizasiyası qarşısındakı rolu

16.02.2019

Avropalı alimlərdən ŞOK ARAŞDIRMA: Qafqaz xalqları Amerika və Avropa ilə qohumdur

15.02.2019

HƏRBİ HƏKİMLİYİN KAMİL ZİRVƏSİ

14.02.2019

Balaca İsmayılın böyük istedadı

13.02.2019

Azərbaycan türklərinin Qızılbaşlar imperiyası fars dövlətinə necə çevrildi? –"REGNUM"UN ARAŞDIRMASI

12.02.2019

İstedadlar sorağında  - Rəşid Bərgüşadlı

12.02.2019

Eynulla Sadıqın şeirləri

11.02.2019

Adı dillər əzbəri olan, oğlunu vaxtsız itirən Ağ Aşıq Allahverdi

11.02.2019

11.02.2019

Qədim Azərbaycan şəhəri olan İrəvanın əhalisi

11.02.2019

Bir-birinin ətini yeyən məhbuslar, qan dolu otaqda dəhşətli 15 gün – FOTOLAR

09.02.2019

1988-1989-cu illər deportasiyası

09.02.2019

“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarında və Azərbaycan dilinin Krasnoselsk şivələrində bəzi leksik paralellər

08.02.2019

Şükriyyə: Bədənini murdarlayıb namusunu zabitlərdən qoruyan qadın...- ARAŞDIRMA

08.02.2019

Tarixin iki türk sərkərdəsi — Çingiz xan və Əmir Teymurun fərqləri

07.02.2019

Ermənilərin qorxulu kabusu: Təkbaşına hücum…

07.02.2019

İstedadlar sorağında - İlahə İmanova

06.02.2019

Ardanış haqqında tarixi oçerk

06.02.2019

Görməsə də, əli ilə atasının məzarına toxunurdu — Hacı Zeynalabdinin qızına 6 il baxmış şəxsdən açıqlamalar - FOTOLAR

06.02.2019

Əli Məhərrəmovun şeirləri

05.02.2019

Göyçə nisgili, Göyçə dərdi

05.02.2019

Mübarəksən, cənab Leytenant

03.02.2019

İsmixan Didərginin şeirləri

02.02.2019

Nəvai yaradıcılığında Nəsimi obrazı VƏ YA ÖZBƏK ƏDƏBİYYATI SƏHİFƏLƏRİNDƏ NƏSİMİ İZLƏRİ

02.02.2019

ISSIQ YAZISI

01.02.2019

Şeyx Şamil

01.02.2019

Rüstəm Dastanoğlu: " Göyçənin özü böyük bir akademiya idi. Aşıq Ələsgər də o akademiyanın ən parlaq məzunu oldu."                                                                                  1-ci hissə                                                 

31.01.2019

Rəsulzadədən sitatlar

31.01.2019

Yusif Bayramov əzəməti

30.01.2019

Ermənistanın ərazisində qalan Zəngəzur tarixi Azərbaycan torpağıdır

30.01.2019

Əmir Teymurun lənətinə uğrayan Stalinin qorxusu və çaşqınlığı…

29.01.2019

USTA ABDULLANIN ƏXLAQİ-DİDAKTİK ŞEİRLƏRİ

29.01.2019

Fəlsəfə - Bertrand Rassell

29.01.2019

DİL FAKTLARININ DAXİLİ MƏZMUNU VƏ BƏDİİ HƏQİQƏT

28.01.2019

İstedadlar sorağında - Qafar Şövqi

28.01.2019

Xəyanəti unutmayan və bağışlamayan KQB-nin qisası – Kəşfiyyat sirləri

28.01.2019

Düşmənin qorxulu röyası

26.01.2019

Unudulmaz izlər - Firudin bəy Köçərli

26.01.2019

Bakını və Türkiyəni gizli dinləyən kəşfiyyatçı qadının sensasion hekayəsi

25.01.2019

Unudulmaz izlər - Hacı Zeynalabdin Tağıyev.  

25.01.2019

Tarixdə baş vermiş qəribə müharibələr

25.01.2019

Səyyarə Məmmədlinin şeirləri

24.01.2019

Ağa Məhəmməd Şah Qacar haqqında bilmədiklərimiz...

24.01.2019
Bütün xəbərlər