Oğuz-türk yurdlarının qədim yurd yeri - Gorus rayonu

12:30 / 24.12.2018

Gorus rayonu Zəngəzur mahalının mərkəzində yerləşir və 752 kv.km sahəni əhatə edir. Zəngəzur mahalının taleyində erməni-türk münasibətlərinin kəskinləşməsində Gorus rayonu və burada cəmləşən millətçi ermənilər xüsusi rol oynamışdır. Ümumi görünüşü, təbiəti çox gözəl olan bu əraziyə üç istiqamətdən - Qafan, Üç təpə və Laçın tərəfindən girmək mümkündür.

Yaşayış məntəqələri, əsasən, Bazarçay (Voratan), Gorus, Zoraşen, Xndzoresk çayları ətrafında yerləşir. Rayonun əhalisi azərbaycanlı və ermənilərdən ibarət olmuşdur. Gorus qədim və inkişaf etmiş şəhər kimi həmişə siyasi hadisələrin mərkəzinə çevrilmiş, Zəngəzurun idarə sistemi bu şəhərdə yerləşmişdi. Qaçaq Nəbinin fəaliyyəti, Daşnaksütyun partiyasının genişlənməsi, Azərbaycan türklərinin qırğınına rəvac verilməsi və s. məhz bu şəhərlə bağlıdır. Uzun ilər Albaniyanın, oranın tərkibində olan Gorus 1805-ci ildə Rusiyanın əlinə keçdi və Qarabağ mahalı yarandıqdan sonra Zəngəzurun bir parçası kimi buraya daxil edildi.

1915-ci ildən başlanan qırğınlar nəticəsində azərbaycanlılar Gorus rayonundan da qovuldu və nəticədə Qafan, Mehri, Gorus, Sisyan Azərbaycandan həmişəlik qoparılaraq Ermənistana verildi. Andranikin 1918-ci ildə Gorus şəhərini özünün baş qərargahı seçməsi belə bir acı sonluqla qurtardı.

Prof. S.Əsədov bu tarixi faciəni və onun səbəblərini ürək yanğısı ilə belə açıqlayır: «...Gorus Zəngəzur mahalının mərkəzində olduğu üçün o, hələ 1876-cı ildən Zəngəzurun mərkəzi hesab olunurdu. Elə bunu nəzərə alaraq Andranik 1918-ci ildə Zəngəzurdan bütün azərbaycanlıları qovmaq, ancaq erməniləri saxlamaqla onu Ararat respublikasına birləşdirmək məqsədilə Gorus şəhərini özünün baş qərargahı elan etdi. Gorus antitatar (antiazərbaycan) təşviqatçıların ocağı idi. Andranik İrəvanın erməni hökumətini tanımaqdan imtina etdi. Gorus əslində onun xüsusi dövləti idi. Bu şəhərdəki qaçqınların (ermənilərin) çoxu Türkiyədən gəlmişlər, onlara təsir eləmək çətin deyildi. « Təşviqatçılar » deyəndə ki, tatarlar (azərbaycanlılar) elə həmin türklərdir, məsələ həll edilirdi. Bandit dəstələri əhalini qorxudaraq Azərbaycanın hakimiyyətini belə tanımadan müsəlman əhalisinə hücum çəkərək məhv edir. Dinc əhali talan olunur, daimi yaşayış yerlərini tərk edib qonşu qəzalarda özlərinə sığınacaq axtarırdılar. 60 mindən çox müsəlman çöllərdə qalıb, aclığın və soyuğun dəhĢətlərini görürdülər ».

1920-1989-cu illərdə bu təqiblər, təhqirlər davam etmiş, vur-tut cəmisi dörd kənddə qalan azərbaycanlılar da 1988-1989-cu ildə acınacaqlı şəkildə Gorusdan qovuldular. Mövcud elmi ədəbiyyatı, xəritə və dövlət sənədlərini izlədikdə məlum olur ki, Gorus rayonunda azərbaycanlı kəndləri dörd yox, daha çox olmuşdur.

Prof. S.Əsədov xaraba qalan və itirilmiş xeyli yer-yurd adlarımızı qeydə almışdır: Ağbulaq, Alçalı, Abbaslar, Abbas dərəsi, Ağ körpü, Birinci Alyanlı, İkinci Alyanlı, Ağaflı, Ayxanlı, Amudux, Bəzli Ağcakənd, Babalı, Qayalı, Baba Yaqublu, Ballı qaya dağı, Ballı qaya kəndi, Bababelli, Bağırbəyli, Bəyəndur, Beşbarmaq qışlaq, Bina Qaragəzdik, Boz kaha, Qalanq, Qlican Qısadağ (Amulsar) dağı, Qurdqalaq, Kürdlər, Gavur Zəmi Gavur qalası,Gəlincə dağı, Gorus, Gəlcük, Güney qışlağı, Giləkərli, Mac, Əbdüləlillər, Əkərli (Həkirli), Ələkçi, Əliqulu kəndi, Ərəbxana, Əhmədağa, Xanazax, Xəznavar, Şamsız, Şahverdilər (şahverdi uşağı. Başaracur), şurnuxu vəs.

Mənbə: Vilayət Əliyev " Zəngəzurda qalan izimiz " 


Etiket:
Xəbərlər

Stalinin şəxsən partbilet təqdim etdiyi yeganə azərbaycanlı-Aydın Məmmədov

21.03.2019

Xan hekayəti: Bilmədiyimiz faktlar, görmədiyimiz fotolar – Oğlu yazır...

20.03.2019

Miskin Abdal yaradıcılığından seçmələr

19.03.2019

NOVRUZ ÇƏRŞƏNBƏLƏRİ

19.03.2019

Alban elinin Sünik vilayəti

19.03.2019

Osmanlı sultanının qızı onu niyə sevmədi? - Atatürk haqda bilmədiklərimiz

18.03.2019

Əli Kərim yaşasaydı, 88 yaşı olacaqdı...

18.03.2019

Təkamül nəzəriyyəsini Darvin-dən 1000 il əvvəl irəli sürən müsəlman mütəfəkkir

17.03.2019

"Qafqazın Pensilvaniyası" - Bakı və I Dünya Müharibəsi

16.03.2019

Mahir Bayram Becan Qasımova şeir həsr etdi

16.03.2019

Qubadlı rayon Tarix-Diyarşünaslıq muzeyi

15.03.2019

İntihar nədir, insanlar niyə intihar edir?

15.03.2019

Gülüstan müqaviləsi - TAM MƏTN

14.03.2019

Babək Xürrəmi bu gün edam edilib – 1181 il öncə

14.03.2019

Makedoniyalı İskəndərin ölümünün sirri 

13.03.2019

Tarixin ilk qadın hökmdarı - Araşdırma

13.03.2019

Müdrikliklə ziyalılığı özündə qovuşduran el ağsaqqalı...  

12.03.2019

Bugün Cabir Novruzun doğum günüdür.

12.03.2019

Sabirin ölümündən əvvəl yazdığı vəsiyyət məktubu: Qardaşım Səhhət...

11.03.2019

Ətrafın ağılsız və bayağı düşüncələrindən necə qurtulmalı?

11.03.2019

Eldar İsmayıl Böyüktürkün şeirləri 

10.03.2019

Erməni Əsirliyində Olan Ağdamlı Rus Qadın Başına Gələnləri Danışır

09.03.2019

Göyçədə Zod kəndində ermənilərin törətdikləri soyqırımları

09.03.2019

25 milyon insanın ölümünə gətirib çıxaran repressiyaların səbəbkarı olan qadın kim idi?

09.03.2019

8 Martın yaranmasının maraqlı - TARİXİ

08.03.2019

Xanımlar haqqında poeziya çələngi

08.03.2019

“Azərbaycanda erməni qırğınları və deportasiyaları” haqqında baxışların tənqidi təhlili                                                                                                                                

07.03.2019

Millət vəkili Qənirə Paşayevanın günü

07.03.2019

20 yaşında ABŞ-da əməliyyat aparan azərbaycanlı cərrah

07.03.2019

İmamverdi İsmayılovun "Sonuncu fəsil" ibrətnaməsi

06.03.2019

Şəlvə sovməəsi - Laçının əsir abidələri - FOTO

06.03.2019

Kinomuzun Ceyhun Mirzəyev məqamı

05.03.2019

“Azərbaycan: tarixi-coğrafi məkan adından müstəqil siyasi dövlətə kimi”- Şəhla Cabbarlı yazır

05.03.2019

Abbasəli Kərimovun şeirləri

04.03.2019

Xarici Ədəbiyyat - Aqata Kristi

02.03.2019

Sona qədər döyüşən 4 qardaş: Onları niyə tanımamışıq? - Foto

02.03.2019

ƏLİ QURBANI NECƏ TANIMIŞDIM... 

01.03.2019

İstedadlar sorağında - Mücirəddin Mübariz

01.03.2019

 MİSKİN ABDAL OCAĞININ NÜMAYƏNDƏSİ

28.02.2019

İstedadlar sorağında - Aygün Sadiq

27.02.2019

Xocalıda şərəfsiz hərb tarixini yazanlar - Qanlı polk (ARAŞDIRMA)

27.02.2019

Milli Qəhrəmanlarımızın şəhid olduğu gündür - 26 fevral

26.02.2019

Şamil Sabiroğlu: “Mən fotoşəkilləri göndərəndən sonra gördülər ki, doğrudan da Xocalı işğal olunub.”

26.02.2019

İstedadlar sorağında  - Rəşid Bərgüşadlı

25.02.2019

HƏRBİ HƏKİM FƏDAKARLIĞI

25.02.2019

Xocalı faciəsinin canlı şahidi: "Gözümün önündə bibimi və övladını qətlə yetirdilər"

25.02.2019

İstedadlar sorağında - İlhamə Nasir

24.02.2019

Putinin nifrət etdiyi ÇEX QIZI: "Mavi quş"un İNANILMAZ SİRRİ

23.02.2019

Unudulmaz izlər - Cəlil Məmmədquluzadə

22.02.2019

Şəfaqət Cavanşirzadə

22.02.2019
Bütün xəbərlər