NƏRİMANLI KƏNDİNİN ŞƏHİD KÜNBƏZİ

19:45 / 22.11.2019
Baxılıb: 1526

Zaman-zaman mənfur erməni daşnakları öz havadarlarının köməyi ilə türklərin başına min bir bəlalar gətiribər. 1918-ci ildə Ulu Göyçədə təkcə Nərimanlı (Söyünqulağalı) kəndinin başına gətirilən hadisələri öz gözləri ilə görmüş Əmirmurad Hacıyev o günləri belə xatırlayırdı:

Rayon mərkəzi olan Basarkeçərlə (Vardenis) kəndimiz Söyünqulağalının arası 7-8 kilometr olardı. Bütöv Göyçə mahalında və Göyçənin hüdudlarından da kənarda ad-san qazanmış Qlava Balı Qoşabulaq kəndindən başlayaraq Qayabaşı kəndinin tuşu ilə Göy körpüdən bir az da Basarkeçərə tərəf dərin arx - səngər qazdırmışdı. Kəndin kişiləri təpədən dırnağadək silahlanaraq erməni daşnaklarının qabağını mərdliklə kəsmişdilər. Belə igidlərdən Söyünqulağalı kəndindən Hajalı oğlu Abbas, Hacıəlimərdan oğlu Nəbi, Vəli oğlu Bəşir, Əmliyin Salmanı və digərləri 20-25 gün ermənilərin ordusunun qabağını kəsdilər. Sonra İrəvan tərəfdən ermənilərə əlavə qüvvə gəldi ki, silah-sursatın içində top da var idi. O dövrdə kəndin qəbiristanlığında ilk künbəz Hajəlimərdan kişinin qəbrinin üstündə tikilmişdi. Topun mərmisi həmin künbəzi yarımuçulu vəziyyətə saldı. Künbəz 1988-ci il qaçqınlığına qədər həmin vəziyyətdə canlı şahid kimi o dövr tarixini özündə yaşadırdı. Ermənilərin nizami ordusunun qabağında güclü müqavimət göstərə-göstərə qadınları, uşaqları, qocaları kənddən çıxardılar. Kəndin cənub-şərq tərəfindən Böyük Qaraqoyunludan dağ yolu ilə Kəlbəcərə tərəf camaat çıxmağa başladı. Bərk boran başlamışdı. Bir tərəf Yəhər daşları, o biri tərəf Daşlı Güney, ta Qabaq daşlarına qədər böyük bir ərazi insanlarla dolu idi. "Səngər" deyilən yer Böyük Qaraqoyunludan ən uca dağ olan Çalmalı dağına tərəf bir yer idi. Burada 10-15 evdən ibarət Seyidlər deyilən tayfa yaşayırdı. Daşnaklar Seyidlərə qədər gəldilər. Ondan sonra ki, boran daha da gücləndi, boranın, bir də müqavimət göstərən ərənlərin hesabına sıldırımlı dağlar arasında mühasirəyə düşəcəklərindən qorxan daşnaklar irəliləyə bilmədilər. Yalın ağzında ağkilsəli Məşədi Cabbarın qoyun komu var idi. Soyuqdan donmuş camaatın böyük bir hissəsi həmin qoyun komuna doldular. Kəndin ağsaqqallarından olan Məşədi Mehdi əlində bir çubuq adamları yerbəyer eləyirdi. Əhalinin nə qədər mal-qoyunu vardısa hamısını və lüt-üryan dağlara səpələnmiş insanların böyük bir hissəsini boran qırdı. Bu hadisə Çalmalı dağının Kəlbəcər üzünə yaxın Yal deyilən, sonralar “Sümük tökülən” adını almış yerdə baş vermişdi. Bu fəlakət 1918-ci il yazın 40 günü keçmiş, yəni təxminən may ayının əvvəllərində olmuşdu. Həmin vaxta qədər Söyünqulağalı kəndində 113 ev var idi. Camaatın sağ qalan hissəsi "Göllər" deyilən yaylaq yerinin ətrafında özləri ilə gətirə bildikləri kilimdən, keçədən dəyə, alaçıq düzəltdilər, təxminən iki aya qədər orada qaldılar. Rayonun 35 kəndi azəri türklərindən ibarət idi. Daşnaklar uşağa, qocaya, qadına baxmadan qəddarcasına əllərinə keçəni məhv edirdilər. Hiylələri baş tutduqları yerdə kütləvi qırğınlar törədirdilər. Rayonun ən böyük kəndlərindən olan Şişqaya kəndində məsləhətləşmək adı ilə 600 nəfərdən ibarət əhalini bir tövləyə yığıb od vuraraq hamısını yandırmışdılar. Əhalinin illərlə zəhmət çəkib yığdığı var-dövləti talan edilirdi. Daşnak Andronik Ozanyanın nizami orduya başçı təyin etdiyi Selikov soyadlı polkovnik Göyçə əhalisinə ağlasığmaz divan tutdururdu. Dərin quyular qazdırıb diri-diri insanları basdırırdılar. Bəzən bir neçə gün yer tərpənirdi. Selikovun qəddarlığı yerli erməniləri də türklərə qarşı amansız olmağa ruhlandırırdı. Dinc əhali daşnak yaraqlılarının atını yemləmək üçün arpa yığıb verməkdən cana doymuşdular. Rayonun ən böyük kəndlərindən biri də Səmənd Ağa yaşayan Zod kəndi idi. Başbilən ağsaqqallar məsləhətləşdilər ki, bir tədbir görüb qaniçən Selikovu aradan götürsünlər. Elə də etdilər. Zodda qədim alban kilsəsinə qalxan dar aralıqda daşkəndli Hacı Rəhim tərəfindən Selikovun "arpa-arpa" deyən başı kəsilərək susduruldu. Bundan sonra erməni daşnakları daha da quduzlaşdı. Açıq şəkildə kütləvi qırğınlara başladılar. Göyçənin rayon mərkəzindən ucqar kəndlərin də qaçıb canlarını qurtarmaq məcburiyyətində qaldılar. Əhalinin iki istiqamətdə çıxış yolu var idi: Şimal istiqamətdən Gədəbəy dağlarına, şərq və cənub-şərqi istiqamətdən isə Kəlbəcər dağlarına üz tutdular. Zod kəndi tərəfdən Kəlbəcərə sıldırımlı dağ yolu qalxırdı. Qaçan əhalinin böyük bir hissəsi də “Qazuçan” adı ilə məhşurlaşmış dərədə borana düşərək həlak oldular. Göyçə göyçəlilərsiz qaldı. Əhali Azərbaycanın demək olar ki, bütün rayonlarına səpələndilər. Özləri ilə heç nə götürə bilməyən qaçqınlar böyük əzab-əziyyətlərə qatlaşmalı oldular.

 ƏLİŞİR HACIYEV


Etiket:
Xəbərlər

Uyğurlar haqda nə bilirik? - Araşdırma

19.02.2020

Bolşeviklərin 39 yaşında güllələdiyi cəsur general HƏBİB BƏY SƏLİMOV

18.02.2020

Tarixçi Şuşada tapılan arxeoloji materiallardan danışdı - FOTO

14.02.2020

Nadir şah Əfşarın Türk Birliyi ideyası...

13.02.2020

ABŞ arxivindən qədim Azərbaycan şəhəri İrəvanın görüntüsü yayıldı – Video

13.02.2020

TARİXİ HƏQİQƏTLƏR VƏ ERMƏNİ UYDURMALARI

11.02.2020

ARİSTOTEL DÜŞÜNCƏSİNDƏ İNSANA VERİLƏN DƏYƏR

10.02.2020

İşğal altında olan Laçınımızın tarixinə baxış

10.02.2020

İrəvan xanları 300 il bu sarayda yaşayıb - Əşyalarını zirzəmidə toz basmışdı, yeni tapılıb - FOTOLAR

08.02.2020

UAGB-dən deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanova dəstək

07.02.2020

Mübariz İbrahimov Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlıq rəmzidir

07.02.2020

Məşhur bəstəkarın oğlu necə qətlə yetirilmişdi – RETRO-DETEKTİV

06.02.2020

SƏFƏVİLƏRİN BÖYÜK İDEOLOQU,
SUFİ ŞEYXİ
MİSKİN ABDAL (SEYİD HÜSEYN MƏHƏMMƏD OĞLU)

05.02.2020

Krımdakı Azərbaycanlı diasporundan deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanova dəstək.

05.02.2020

DEPUTATLIĞA NAMİZƏD MÖHSÜM ASLANOVLA GƏNCLƏR MƏRKƏZİNDƏ İZDİHAMLI GÖRÜŞ

04.02.2020

"Titanik" filmi ilk dəfə 1943-cü ildə çəkilib - Fakt - Video

04.02.2020

Tural Gəncəliyev: “Artsax xalqı” deyilən anlayış yoxdur, Dağlıq Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan vətəndaşlarıdır

04.02.2020

Sərhədləri aşan şair... - Əsəd Cahangir yazır

04.02.2020

Möhsüm Aslanov: “Hamıya yaxşı olmaq anormallıqdır, ədalətli olmaq daha vacibdir”

03.02.2020

DEPUTATLIĞA NAMİZƏD MÖHSÜM ASLANOV QARABAĞ QAZİLƏRİ İLƏ GÖRÜŞÜB

03.02.2020

Qismət Məsimin şeirləri

02.02.2020

ARZULARIMIN ƏN BÖYÜYÜ QARABAĞIMIZIN DÜŞMƏN TAPDAĞINDAN AZAD OLMASIDIR

02.02.2020

Babək adının ana dilimizcə izahı

01.02.2020

Qızı Neftçalada yoxa çıxdı, oğlunu çimərlikdən tutub güllələdilər, nəvəsi sürgündə donub öldü - Rəsulzadə ailəsinin başına gətirilənlər

31.01.2020

QƏRBİ AZƏRBAYCAN TARİXİNİ MÜKƏMMƏL BİLƏN, ELMİNİN ƏSAS YOLUNU QƏRBİ AZƏRBAYCANA HƏSR EDƏN NAMİZƏDƏ SƏS VERƏK.

31.01.2020

Şahlar Hacıyev Mixail Zabelini debata çağırdı

31.01.2020

“Prezidentin start verdiyi yeni islahatlar mənə cəsarət verdi ki, seçkilərə qatılım” - Möhsüm Aslanov

30.01.2020

Abbas Bağırovla yaddaqalan görüşlər – Seçici və namizəd halallığı - FOTO

30.01.2020

Ömrünü vətəni üçün fəda edən, mis kasa ilə başlayıb milyonluq miras qoyan Qərib

29.01.2020

Göygölün kəndlərində izdihamli görüşlər

28.01.2020

Həyatı mübarizə ilə dolu görkəmli tarixçi alim — Bu gün Sara Aşurbəylinin doğum günüdür

28.01.2020

Şəxsən mən valideyni yanında olmayan bir gənci, valideyni olan bir gəncdən daha çox üstün tuturam. - Orxan Mahmudov

27.01.2020

Əziz sumqayıtlılar, Parlament seçkilərində Emin Hacıyevə səs verək!

27.01.2020

Böyük hökmdarın son mənzili - Orada Şah İsmayıl və babası yatır – FOTOLAR

27.01.2020

Daşaltı əməliyyatı ermənilərin dili ilə

26.01.2020

DEPUTATLIĞA NAMİZƏD QARLI DAĞLAR AŞIB DAŞKƏSƏNDƏ SEÇİCİLƏRİ İLƏ GÖRÜŞDÜ

26.01.2020

"Sözdən sonra" - Elnur İrəvanlının şeirlər kitabı haqqında

25.01.2020

Deputatlığa namizəddən gülünc saxtakarlıq

25.01.2020

Emin Hacıyev: Bu şəhərin hər yeri, hər məhəlləsi mənim üçün əzizdir - MÜSAHİBƏ

24.01.2020

Dağların zirvəsində zirvəyə layiq görüş baş tutdu

24.01.2020

Ruhumu titrədən kənd!

24.01.2020

Tarixi bir yerdə yazaq.

23.01.2020

MİSKİN ABDALIN KƏRAMƏTLƏRİ (MÖCÜZƏLƏRİ)

23.01.2020

Sumu vilayət Deputatlar Sovetinin sədri deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanova uğurlar arzulayıb.

22.01.2020

Nazilə Gültacın şeirləri

21.01.2020

"Bu anbar partladılsa, Statistika Komitəsinin yanına qədər bütün binalar yerlə yeksan olacaq"

21.01.2020

Deputatlığa namizəd Möhsüm Aslanov Göygöldə 20 yanvar şəhidlərinin xatirəsinə həsr olunmuş anım tədbirinə qatıldı. 

20.01.2020

Azərbaycan şeirinin imperatoru

20.01.2020

Dünya şöhrətli akademik növbəti dəfə seçkilərə qatıldı.

20.01.2020

"Vətən üçün ölməliyik" - deyən Ülvi Bünyadzadə

20.01.2020
Bütün xəbərlər