NƏRİMANLI KƏNDİNİN ŞƏHİD KÜNBƏZİ

19:45 / 22.11.2019
Baxılıb: 2370

Zaman-zaman mənfur erməni daşnakları öz havadarlarının köməyi ilə türklərin başına min bir bəlalar gətiribər. 1918-ci ildə Ulu Göyçədə təkcə Nərimanlı (Söyünqulağalı) kəndinin başına gətirilən hadisələri öz gözləri ilə görmüş Əmirmurad Hacıyev o günləri belə xatırlayırdı:

Rayon mərkəzi olan Basarkeçərlə (Vardenis) kəndimiz Söyünqulağalının arası 7-8 kilometr olardı. Bütöv Göyçə mahalında və Göyçənin hüdudlarından da kənarda ad-san qazanmış Qlava Balı Qoşabulaq kəndindən başlayaraq Qayabaşı kəndinin tuşu ilə Göy körpüdən bir az da Basarkeçərə tərəf dərin arx - səngər qazdırmışdı. Kəndin kişiləri təpədən dırnağadək silahlanaraq erməni daşnaklarının qabağını mərdliklə kəsmişdilər. Belə igidlərdən Söyünqulağalı kəndindən Hajalı oğlu Abbas, Hacıəlimərdan oğlu Nəbi, Vəli oğlu Bəşir, Əmliyin Salmanı və digərləri 20-25 gün ermənilərin ordusunun qabağını kəsdilər. Sonra İrəvan tərəfdən ermənilərə əlavə qüvvə gəldi ki, silah-sursatın içində top da var idi. O dövrdə kəndin qəbiristanlığında ilk künbəz Hajəlimərdan kişinin qəbrinin üstündə tikilmişdi. Topun mərmisi həmin künbəzi yarımuçulu vəziyyətə saldı. Künbəz 1988-ci il qaçqınlığına qədər həmin vəziyyətdə canlı şahid kimi o dövr tarixini özündə yaşadırdı. Ermənilərin nizami ordusunun qabağında güclü müqavimət göstərə-göstərə qadınları, uşaqları, qocaları kənddən çıxardılar. Kəndin cənub-şərq tərəfindən Böyük Qaraqoyunludan dağ yolu ilə Kəlbəcərə tərəf camaat çıxmağa başladı. Bərk boran başlamışdı. Bir tərəf Yəhər daşları, o biri tərəf Daşlı Güney, ta Qabaq daşlarına qədər böyük bir ərazi insanlarla dolu idi. "Səngər" deyilən yer Böyük Qaraqoyunludan ən uca dağ olan Çalmalı dağına tərəf bir yer idi. Burada 10-15 evdən ibarət Seyidlər deyilən tayfa yaşayırdı. Daşnaklar Seyidlərə qədər gəldilər. Ondan sonra ki, boran daha da gücləndi, boranın, bir də müqavimət göstərən ərənlərin hesabına sıldırımlı dağlar arasında mühasirəyə düşəcəklərindən qorxan daşnaklar irəliləyə bilmədilər. Yalın ağzında ağkilsəli Məşədi Cabbarın qoyun komu var idi. Soyuqdan donmuş camaatın böyük bir hissəsi həmin qoyun komuna doldular. Kəndin ağsaqqallarından olan Məşədi Mehdi əlində bir çubuq adamları yerbəyer eləyirdi. Əhalinin nə qədər mal-qoyunu vardısa hamısını və lüt-üryan dağlara səpələnmiş insanların böyük bir hissəsini boran qırdı. Bu hadisə Çalmalı dağının Kəlbəcər üzünə yaxın Yal deyilən, sonralar “Sümük tökülən” adını almış yerdə baş vermişdi. Bu fəlakət 1918-ci il yazın 40 günü keçmiş, yəni təxminən may ayının əvvəllərində olmuşdu. Həmin vaxta qədər Söyünqulağalı kəndində 113 ev var idi. Camaatın sağ qalan hissəsi "Göllər" deyilən yaylaq yerinin ətrafında özləri ilə gətirə bildikləri kilimdən, keçədən dəyə, alaçıq düzəltdilər, təxminən iki aya qədər orada qaldılar. Rayonun 35 kəndi azəri türklərindən ibarət idi. Daşnaklar uşağa, qocaya, qadına baxmadan qəddarcasına əllərinə keçəni məhv edirdilər. Hiylələri baş tutduqları yerdə kütləvi qırğınlar törədirdilər. Rayonun ən böyük kəndlərindən olan Şişqaya kəndində məsləhətləşmək adı ilə 600 nəfərdən ibarət əhalini bir tövləyə yığıb od vuraraq hamısını yandırmışdılar. Əhalinin illərlə zəhmət çəkib yığdığı var-dövləti talan edilirdi. Daşnak Andronik Ozanyanın nizami orduya başçı təyin etdiyi Selikov soyadlı polkovnik Göyçə əhalisinə ağlasığmaz divan tutdururdu. Dərin quyular qazdırıb diri-diri insanları basdırırdılar. Bəzən bir neçə gün yer tərpənirdi. Selikovun qəddarlığı yerli erməniləri də türklərə qarşı amansız olmağa ruhlandırırdı. Dinc əhali daşnak yaraqlılarının atını yemləmək üçün arpa yığıb verməkdən cana doymuşdular. Rayonun ən böyük kəndlərindən biri də Səmənd Ağa yaşayan Zod kəndi idi. Başbilən ağsaqqallar məsləhətləşdilər ki, bir tədbir görüb qaniçən Selikovu aradan götürsünlər. Elə də etdilər. Zodda qədim alban kilsəsinə qalxan dar aralıqda daşkəndli Hacı Rəhim tərəfindən Selikovun "arpa-arpa" deyən başı kəsilərək susduruldu. Bundan sonra erməni daşnakları daha da quduzlaşdı. Açıq şəkildə kütləvi qırğınlara başladılar. Göyçənin rayon mərkəzindən ucqar kəndlərin də qaçıb canlarını qurtarmaq məcburiyyətində qaldılar. Əhalinin iki istiqamətdə çıxış yolu var idi: Şimal istiqamətdən Gədəbəy dağlarına, şərq və cənub-şərqi istiqamətdən isə Kəlbəcər dağlarına üz tutdular. Zod kəndi tərəfdən Kəlbəcərə sıldırımlı dağ yolu qalxırdı. Qaçan əhalinin böyük bir hissəsi də “Qazuçan” adı ilə məhşurlaşmış dərədə borana düşərək həlak oldular. Göyçə göyçəlilərsiz qaldı. Əhali Azərbaycanın demək olar ki, bütün rayonlarına səpələndilər. Özləri ilə heç nə götürə bilməyən qaçqınlar böyük əzab-əziyyətlərə qatlaşmalı oldular.

 ƏLİŞİR HACIYEV


Etiket:
Xəbərlər

Dünyanın bu yerlərinə milyarderlər belə gedə bilmir - Fotolar

16.09.2020

Ölüm ilgəyi

15.09.2020

Qafqaz İslam Ordusunun Bakı Zəfərindən 102 il ötür. l hissə

14.09.2020

"Türklər yeganə etnosdular, hər şeyi qanla həll ediblər, amma qansız deyillər" - 25 dildə danışan poliqlotumuz.

11.09.2020

Quba xanlığının 6-cı xanı Fətəli xan Hüseynəli xan oğlu, Roma Papası və illüminatlar.

09.09.2020

Azərbaycan - Rusiya münasibətlərinin bəzi təfərrüatları - TƏHLİL

06.09.2020

İş adamı Mətanət Süleymanzadə təltif edildi - FOTO

04.09.2020

DGTYB “Dilimiz varlığımızdır” adlı elmi-publisistik məqalələrdən ibarət kitab çap edib

03.09.2020

Hincaq erməni gizli təşkilatı 2-ci hissə

02.09.2020

Qubadlı rayonunun işğalından 27 il ötdü

31.08.2020

30 avqust – Türkiyənin Zəfər bayramı

30.08.2020

Bu gün Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevin doğum günüdür

29.08.2020

Ermənistan Sevr müqaviləsini niyə "diriltmək" istəyir?

28.08.2020

Hincaq erməni gizli təşkilatı 1-ci hissə

26.08.2020

40 dil bilən, 18 aylığında qəzet oxuyan dünya tarixinin ən ağıllı insanının faciəli HƏYAT HEKAYƏSİ - FOTO

26.08.2020

Amerikadakı qohumlarımız – qızıldərililər...

25.08.2020

23 avqust Füzuli və Cəbrayılın işğalı günüdür

23.08.2020

Birinci Respublikanın rəsmi siması - Əlimərdan bəy Topçubaşov

18.08.2020

İrəvan Türk Cümhuriyyəti "Turan" partiyası yaradıldı

12.08.2020

39 il əvvəl Parisdə Türkiyə konsulluğunu zəbt edən terrorçu – Sislyan 1988-də İrəvanda baş nazirlər kimi qarşılanıb.  

11.08.2020

Erməni deşifrəsi: Paşinyanın üzünə vurulan tarix silləsi

09.08.2020

Şərqli kənizin oğlu: Da Vinçinin Azərbaycan kökləri
 

08.08.2020

Ərzurumlu erməni qatil – o, Los-Ancelesdə türk diplomatları aldadıb görüşə çağırıb və... güllələyib.  

07.08.2020

102 ilin xatirəsi: Sanki Nuru Paşa qayıdır...

06.08.2020

Nasistlərə yardım edən Soros: "Mənəviyyatsız insanam" - ETİRAFLAR

04.08.2020

Vətənpərvər alim, Fəal ictimaiyyətçi

03.08.2020

Qərbi Azərbaycan İrəvan Respublikasının DÖVLƏT GERBİ qəbul olundu

03.08.2020

Azərbaycan dilinin orijinal qrammatikası 400 il sonra

03.08.2020

1 Avqust - Azərbaycan Əlifbası Günüdür
 

01.08.2020

Qurban bayramının yaranma tarixi və İslamda yayılmasının sosial aspektləri

31.07.2020

Atasını ermənilər öldürdü, qardaşı repressiya olundu, oğlu onu illərlə aldatdı - Gülməkdən ölən böyük aktyorumuz

30.07.2020

QHT həssas qrupları diqqətdən kənarda qoymadı.  

30.07.2020

Hamburqlu bar qızı necə Qdanskda türmə cəlladı oldu... - 22 yaşlı Jenni Barkman minlərlə əsiri məhv edib

29.07.2020

Abbasqulu bəy Şadlinski: Andranikə və Qareqin Njdeyə dəfələrlə qan udduran qəhrəman

28.07.2020

Jukovun sədaqətli sürücüsü – Buçindən marşal əleyhinə ifadə almaq istəyiblər, verməyib, 5 il həbs cəzası alıb.

25.07.2020

Bu gün Ağdam rayonunun işğalından 27 il ötür.

23.07.2020

Milli Mətbuat - 145 il

22.07.2020

BİZ ERMƏNİLƏRƏ NƏ VAXT QALİB GƏLƏCƏYİK?

20.07.2020

Onların hədəfi yalnız Qarabağ deyil...” – “Food City”dən erməniləri qovan İlham Rəhimov

18.07.2020

Fransız tarixçi: Bu, Paşinyan hökumətinə inamsızlığı dünyaya sübut etdi

17.07.2020

Şəhid İsmayılovla vida mərasimi keçirilir - Fotolar

16.07.2020

Ermənilərin “Qarabağ” imtinası: “Arsax” nə deməkdir?

15.07.2020

Şəhidlərimizin qisası alındı - TƏFƏRRÜATLAR

15.07.2020

Elmi Araşdırmalar İctimai Birliyi

15.07.2020

Şəhid polkovnik-leytenant Raquf Orucovun həyat yoldaşı Sevinc Orucovanın bu gün şəhid olmuş general-mayor Polad Həşimova məktubu 

14.07.2020

Yolu Bakıdan keçən marşal – Stalinin dostu, SSRİ-nin ən uğursuz hərbçisi və ən şanslı naziri.

14.07.2020

ŞƏKİ ÜSYANI İşğalçı rusiya ordusuna bitməyən nifrətin dastanı.

11.07.2020

Prezident İlham Əliyevin çağırışına uyğun olaraq YAP tərəfindən “Qərbi Azərbaycanda soyqırımına məruz qalmış toponimlərimiz” kitabı nəşr olunub.

09.07.2020

İKİ DİLLİLİK (BİLİNGUALİSM)

08.07.2020

Alman qəzeti İrəvan xanlığından nə yazıb?

08.07.2020
Bütün xəbərlər