MƏCNUN GÖYÇƏLİ BAYATILARI  

18:55 / 30.03.2020
Baxılıb: 2944

Folklorun ən geniş yayılmış janrlarından olan bayatı yazılı ədəbiyyatımızda da özünə yer almışdır. Xətai və Əmaninin yaradıcılığında bayatılar diqqəti cəlb edir. XVII əsrdə yazıb-yaradan Sarı Aşığın bayatıları xüsusilə məşhurdur.
Çağdaş ədəbiyyatımızda bayatı janrına müraciət edən yazarlar içərisində şair Məcnun Göyçəli bayatıları xüsusilə diqqəti cəlb edir.

Vətən, Göyçə, doğma yurd kimi müqəddəs məfhumlar şair Məcnun Göyçəlinin bütöv, tam yaradıcılığında daimi yer tutduğu kimi, bayatılarının da mühüm, xüsusi yaradıcılıq mövzusudur.
Məcnun müəllim kimi minlərlə Göyçə həsrətli, Göyçə sevdalı, qəlbində Göyçə xəyalı ilə yaşayan insanlar üçün də qürbətdə ölüm yalnız ona cismani başdaşı ola bilər, onun ruhunun məzarı isə Göyçədə bərqərar olub, o ruh Göyçə gölünün, onu əhatə edən müqəddəs torpaqlar üzərində gecə-gündüz çırpınır, vurnuxur, qanad çalır.

Yaşıyam
Yanaqda gözyaşıyam.
Qəbrim Göyçədə qaldı,
Qürbətdə başdaşıyam.

Doğma torpağından, sevimli Göyçəsindən uzaq düşən hər birimiz kimi şairin də yuxusuz gecələrinin yorğanı Vətən ayrılığının dərdindən ağırlaşıb daşa dönüb, Göyçə nisgilinin göz yaşlarından yasdığı su içindədir, qürbətdə dünyanı dəyişəndə qəbrimiz orda qazılsa da içi boşdur, cismimizdən ayrılan ruhumuzun məzarı Göyçədədir.

Yorğanım daşdı, Göyçə,
Yasdığım yaşdı, Göyçə.
Qərib öldüm, yad öldüm,
Məzarım boşdu, Göyçə.

Göyçə həsrəti, doğma yurd nisgili şairin ürəyini yağır, mənəvi durumunu fağır edib. Göyçəsində quş kimi pərvazlanan, küləkdən yüngül olan şair, Vətən ayrılığından, həsrətindən dərd çəkərək torpaqdan da ağır olub:

Ürəkdən yağır oldum,
Tükəndim, fağır oldum.
Küləkdən yüngülüydüm,
Torpaqdan ağır oldum.

Məgər nümunə kimi gətirdiyimiz bu istedadlı şair qələmindən çıxmış kədərlə, qəmli notlarla nəfəs alan nisgilli sətirlər sevimli Göyçəmizdən uzaq düşmüş hər bir insanın həsrətini, ayrılığını və ağrılarını dərin, poetik bir sızıltı ilə ifadə etmirmi?
Yurdundan uzaq düşmüş şairin keçirdiyi kədərli daxili hissləri bu təsirli sətirlərdən aydın duymaq çətin deyil:

Könlüm sazaqdı mənim,
Yurdum uzaqdı mənim,
Bir damla yaş qıymadın,
Dərdim quraqdı mənim.

Həyat mənzərəsinə diqqətlə, özünəməxsus olan təfəkkür tərziylə nəzər salan müdrik şair hər bir varlığın müəyyən məna daşıdığını, xüsusilə bəşər idrakının dünya, kainat sirrlərini, möcüzələrini açmaq, kəşf etmək üçün yaradıldığını bu hikmətli sətirlərlə dolayısıyla poetik bayatı dili ilə belə ifadə edir:

Gül var, qoxumur-gedir,
Əl var, toxumur-gedir.
Bu dünya bir kitabdı,
Çoxu oxumur-gedir.

Bildiyiniz kimi, SÖZ insan amalının, düşüncə və əqidəsinin göstəricisi kimi deyənin, oxuyanın və duyanın qəlbinin dərinliyinin ən həssas nahiyəsindən süzülür, qəlblərə hakim olur, düşüncələrin əbədi sahibinə çevrilir. Ta müqəddəslərimizdən başlayaraq onların verdiyi ilahi qüdrətə sahib olan dahilərimizin, korifeylərimizin, saz-söz sənətkarlarımızın bizlərə qoyub getdiyi SÖZ irsi kimi. Sözə, xüsusilə şair sözünə böyük əhəmiyyət, məna verən, onun məsuliyyətini dərindən başa düşən Məcnun Göyçəli dahi Nizaminin “...Dünyaya sözdü şərəf, gör ki, nədir qiyməti...” misrasıyla həmahəng səslənən

Özünə,
Söhbəti nə, sözü nə.
“Quran” varağ artırar,
Əsil şair sözünə.

bayatısında “əsil şair sözünün” dəyərini, aliliyini ilahi bir zirvəyə qaldırır.
Şair başqa bir bayatısında mərdlik, kişilik kimi yüksək insani keyfiyyətləri də sözün əsil mahiyyəti ilə məharətlə mənalandıra bilmişdir:

Yol ver, elinnən gəlsə,
Söz de, dilinnən gəlsə.
Oğul sözünnən sınmaz,
Kişi belinnən gəlsə.

Milli adət-ənənələrimizin gözəl xüsusiyyətlərinə məxsus olan valideyn, ata-ana zəhmətinə hörmət, ehtiram, ailədə mehribanlıq, xoş ab-hava aşağıdakı bayatıdan aydın hiss olunur:

Ötəri,
Baxma ömrə ötəri.
Ananın süfrəsidir,
Atanın alın təri.

“Sevdim səni” kimi şeirlərilə qəlblərə yol açan hörmətli Məcnun müəllim lirik bayatılarıyla da oxucularının poetik zövqünü ustalıqla oxşamağı bacarır:

Göz ala,
Kirpik qara, göz ala.
Dil üzündə oynaya,
Tellərin kölgə sala!

Yüzlərlə şeirləri və iri həcmli poetik əsərləriylə çoxsaylı oxucularının dərin rəğbətini və sevgisini qazanmış şair Məcnun Göyçəlinin bayatılarının da yüksək poetik dəyərə, hikmətli fikirlər, düşüncələr ifadə etmək gücünə malik olduqlarının şahidi olduq.
İstedadlı şairimizə möhkəm cansağlığı, yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm!

Ələddin Allahverdiyev,
Professor, Moskva.

Goyce.az


Etiket:
Xəbərlər

Prezident İlham Əliyev Əhliman Əmiraslanovla bağlı  Sərəncam imzaladı

16.11.2022

Fəxrəddin Salimin “Dədə Qorquddan Dədə Ələsgərə” kitabının təqdimat mərasiminin iştirakçılarına Ələddin Allahverdiyevin təbrik məktubu

11.10.2022

Kəsəmən məktəbinin məzunlarının 50 illiyi

30.06.2022

Ələddin Allahverdiyev – 75

28.05.2022

Peşə təhsili alan gənclərin turizm sahəsində sahibkarlıq imkanları layihəsi keçirilir

04.03.2022

BÖYÜK AZƏRBAYCAN OLMALIYAM MƏN... GÖYÇƏ ADLI İLAHİ SEVGİ...

19.02.2022

Qərbi Azərbaycanın Qaraqoyunlu dərəsi haqda televiziya filmi

29.01.2022

Müəllimlərim haqda xatirələrim - Musa Kərimov 

17.01.2022

Səksəninci döngə

27.12.2021

İlham Əliyev – Onun əsil DOĞUM GÜNÜ 8 NOYABRDIR

24.12.2021

Akademik Əhliman Əmiraslanov Prezident İlham Əliyevə təşəkkür etdi

05.12.2021

İntiqamın arzusu: “Mənə elə rəssam verin ki, məni ayaq üstə çəksin”

24.11.2021

AŞIQ ABBASƏLİ NƏZƏROV

22.11.2021

Altmış ilin sözə dönən anları 

27.09.2021

Şəhid qardaşıma məktub – Günay Vəlizadə yazır
   

25.09.2021

Nazilə Gültacın təqdimatında könül yolçuluğumuz davam edir. Bu dəfəki könül yolçumuz Gülay Toldur.

08.09.2021

UĞUR ƏNGƏL TANIMIR

07.09.2021

Göyçə mahalının Basarkeçər rayonu İkinci dünya müharibəsində

02.09.2021

Nazilə Gültacın təqdimatında könül yolçuluğumuz davam edir. Bu dəfəki könül yolçumuz Üzeyir Güleçdir.

02.09.2021

Nazilə Gültacın təqdimatında könül yolçuluğumuz davam edir. Bu dəfəki könül yolçumuz  Turğay Değrimencidir.

30.08.2021

Sən özün bir kitabsan - Aygün Xəlilqızı yazır

07.08.2021

Aşıq Ələsgərin gürcü dilində nəşr edilən şeirlər kitabının təqdimatı keçirilib

06.08.2021

"Dədə Ələsgər ocağı" İctimai Birliyinə professor Ələddin Allahverdiyevin təbrik məktubu.

17.07.2021

Azərbaycan təbiəti və Aşıq Ələsgər

08.07.2021

Aşıq Ələsgərin gürcü dilində şeirlər kitabı nəşr olunub.

30.06.2021

Bağırovun NKVD "padvalında" döydüyü qatı bolşevikin dəhşətli aqibəti

08.06.2021

Tbilisidə Mehriban Əliyevaya həsr olunan gürcü dilində kitab təqdim edilib

07.06.2021

QƏRBİN QURUMUŞ GÜLLƏRİ, ŞƏRQİN DÖYÜNƏN QƏLBİ...  

26.05.2021

Ermənilərin QARAGÖL sevdası: "Xəritə üzərində o ərazilər Azərbaycanındır" - İki müəllimin SSRİ-nin fərmanına ÜSYANI 

25.05.2021

Dəmir yumruğun memarı Heydər Əliyevdir

10.05.2021

Daşkənd kəndinin İkinci Dünya Müharibəsi Veteranları

09.05.2021

Nazilə Gültacın şeirləri - İlahi, göylərə bir yuxu göndər.

19.04.2021

"Adım Ələsgərdir, Göyçə mahalım!" adlı online bədii konfrans keçirilmişdir.

19.04.2021

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin zabiti Orxan Məmmədovu Səlcuq Bayraktar mükafatlandırdı.

06.04.2021

GÖYÇƏYƏ AÇILAN PƏNCƏRƏLƏR...

30.03.2021

AŞIQ ƏLƏSGƏRİN “YÜKÜM” RƏDİFLİ DİVANİSİNİN AÇIQLAMASI

29.03.2021

Milli-mədəni sərvətlər xəzinəmizə misilsiz töhfələr bəxş etmiş dahi sənətkar

21.03.2021

Aşıq Ələsgərin vəfatı

07.03.2021

Xocalı soyqırımı haqqında məlumat

26.02.2021

Onu anasının dolmuş gözlərində gördüm

25.02.2021

Aşıq Ələsgərin kötücəsi "OSCAR"-a layiq görüldü.

23.02.2021

“Mən Göyçə mahalına, sonra Abasqulu bəyin yurduna getmək istəyirəm”!-Zahid Oruc

23.02.2021

Başın sağ olsun, Vətən!

20.02.2021

Azərbaycanlı əməkdar jurnalist vəfat etmişdir.

20.02.2021

Sahib Alıyev: Nizami ilində Dədə Ələsgərin yubileyinin keçirilməsində mən bir rəmzilik görürəm.

19.02.2021

Prezident İlham Əliyev "Aşıq Ələsgərin 200 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında" sərəncam imzalayıb.

19.02.2021

Lirik etiraf və bədii özünüifadənin lakonik forması

18.02.2021

18.02.2021

MİN  BƏZƏKLİ XALIYDI GÖYÇƏ...

12.02.2021

Erməni silahlıları Göyçənin Şorca kəndinin bütün kişilərini öldürürlər

09.02.2021
Bütün xəbərlər