MƏCNUN GÖYÇƏLİ BAYATILARI  

18:55 / 30.03.2020
Baxılıb: 824

Folklorun ən geniş yayılmış janrlarından olan bayatı yazılı ədəbiyyatımızda da özünə yer almışdır. Xətai və Əmaninin yaradıcılığında bayatılar diqqəti cəlb edir. XVII əsrdə yazıb-yaradan Sarı Aşığın bayatıları xüsusilə məşhurdur.
Çağdaş ədəbiyyatımızda bayatı janrına müraciət edən yazarlar içərisində şair Məcnun Göyçəli bayatıları xüsusilə diqqəti cəlb edir.

Vətən, Göyçə, doğma yurd kimi müqəddəs məfhumlar şair Məcnun Göyçəlinin bütöv, tam yaradıcılığında daimi yer tutduğu kimi, bayatılarının da mühüm, xüsusi yaradıcılıq mövzusudur.
Məcnun müəllim kimi minlərlə Göyçə həsrətli, Göyçə sevdalı, qəlbində Göyçə xəyalı ilə yaşayan insanlar üçün də qürbətdə ölüm yalnız ona cismani başdaşı ola bilər, onun ruhunun məzarı isə Göyçədə bərqərar olub, o ruh Göyçə gölünün, onu əhatə edən müqəddəs torpaqlar üzərində gecə-gündüz çırpınır, vurnuxur, qanad çalır.

Yaşıyam
Yanaqda gözyaşıyam.
Qəbrim Göyçədə qaldı,
Qürbətdə başdaşıyam.

Doğma torpağından, sevimli Göyçəsindən uzaq düşən hər birimiz kimi şairin də yuxusuz gecələrinin yorğanı Vətən ayrılığının dərdindən ağırlaşıb daşa dönüb, Göyçə nisgilinin göz yaşlarından yasdığı su içindədir, qürbətdə dünyanı dəyişəndə qəbrimiz orda qazılsa da içi boşdur, cismimizdən ayrılan ruhumuzun məzarı Göyçədədir.

Yorğanım daşdı, Göyçə,
Yasdığım yaşdı, Göyçə.
Qərib öldüm, yad öldüm,
Məzarım boşdu, Göyçə.

Göyçə həsrəti, doğma yurd nisgili şairin ürəyini yağır, mənəvi durumunu fağır edib. Göyçəsində quş kimi pərvazlanan, küləkdən yüngül olan şair, Vətən ayrılığından, həsrətindən dərd çəkərək torpaqdan da ağır olub:

Ürəkdən yağır oldum,
Tükəndim, fağır oldum.
Küləkdən yüngülüydüm,
Torpaqdan ağır oldum.

Məgər nümunə kimi gətirdiyimiz bu istedadlı şair qələmindən çıxmış kədərlə, qəmli notlarla nəfəs alan nisgilli sətirlər sevimli Göyçəmizdən uzaq düşmüş hər bir insanın həsrətini, ayrılığını və ağrılarını dərin, poetik bir sızıltı ilə ifadə etmirmi?
Yurdundan uzaq düşmüş şairin keçirdiyi kədərli daxili hissləri bu təsirli sətirlərdən aydın duymaq çətin deyil:

Könlüm sazaqdı mənim,
Yurdum uzaqdı mənim,
Bir damla yaş qıymadın,
Dərdim quraqdı mənim.

Həyat mənzərəsinə diqqətlə, özünəməxsus olan təfəkkür tərziylə nəzər salan müdrik şair hər bir varlığın müəyyən məna daşıdığını, xüsusilə bəşər idrakının dünya, kainat sirrlərini, möcüzələrini açmaq, kəşf etmək üçün yaradıldığını bu hikmətli sətirlərlə dolayısıyla poetik bayatı dili ilə belə ifadə edir:

Gül var, qoxumur-gedir,
Əl var, toxumur-gedir.
Bu dünya bir kitabdı,
Çoxu oxumur-gedir.

Bildiyiniz kimi, SÖZ insan amalının, düşüncə və əqidəsinin göstəricisi kimi deyənin, oxuyanın və duyanın qəlbinin dərinliyinin ən həssas nahiyəsindən süzülür, qəlblərə hakim olur, düşüncələrin əbədi sahibinə çevrilir. Ta müqəddəslərimizdən başlayaraq onların verdiyi ilahi qüdrətə sahib olan dahilərimizin, korifeylərimizin, saz-söz sənətkarlarımızın bizlərə qoyub getdiyi SÖZ irsi kimi. Sözə, xüsusilə şair sözünə böyük əhəmiyyət, məna verən, onun məsuliyyətini dərindən başa düşən Məcnun Göyçəli dahi Nizaminin “...Dünyaya sözdü şərəf, gör ki, nədir qiyməti...” misrasıyla həmahəng səslənən

Özünə,
Söhbəti nə, sözü nə.
“Quran” varağ artırar,
Əsil şair sözünə.

bayatısında “əsil şair sözünün” dəyərini, aliliyini ilahi bir zirvəyə qaldırır.
Şair başqa bir bayatısında mərdlik, kişilik kimi yüksək insani keyfiyyətləri də sözün əsil mahiyyəti ilə məharətlə mənalandıra bilmişdir:

Yol ver, elinnən gəlsə,
Söz de, dilinnən gəlsə.
Oğul sözünnən sınmaz,
Kişi belinnən gəlsə.

Milli adət-ənənələrimizin gözəl xüsusiyyətlərinə məxsus olan valideyn, ata-ana zəhmətinə hörmət, ehtiram, ailədə mehribanlıq, xoş ab-hava aşağıdakı bayatıdan aydın hiss olunur:

Ötəri,
Baxma ömrə ötəri.
Ananın süfrəsidir,
Atanın alın təri.

“Sevdim səni” kimi şeirlərilə qəlblərə yol açan hörmətli Məcnun müəllim lirik bayatılarıyla da oxucularının poetik zövqünü ustalıqla oxşamağı bacarır:

Göz ala,
Kirpik qara, göz ala.
Dil üzündə oynaya,
Tellərin kölgə sala!

Yüzlərlə şeirləri və iri həcmli poetik əsərləriylə çoxsaylı oxucularının dərin rəğbətini və sevgisini qazanmış şair Məcnun Göyçəlinin bayatılarının da yüksək poetik dəyərə, hikmətli fikirlər, düşüncələr ifadə etmək gücünə malik olduqlarının şahidi olduq.
İstedadlı şairimizə möhkəm cansağlığı, yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm!

Ələddin Allahverdiyev,
Professor, Moskva.

Goyce.az


Etiket:
Xəbərlər

Rəsulzadənin yaxın dostu olan Kəngərlinın qızı İNANILMAZ SİRLƏRİ AÇDI.

28.05.2020

"Cümhuriyyətin yaradıcıları millətimizin şərəfini xilas edərək..."

28.05.2020

Məmməd Oruc: “Səməd Vurğun olmaq istəyirdim”

27.05.2020

Müharibənin məhkum etdiyi talelər

26.05.2020

İlhamə Nasirin hekayəsi - Xudaverdi

24.05.2020

Rusiya Qars müqaviləsini uzadacaqmı? - Ermənistanın Naxçıvana iddialar

23.05.2020

Belarusun “Şərəf”li azərbaycanlısı
 

22.05.2020

İrəvan xanlığının varisi Bakıda: nələr danışdı? - Müsahibə

22.05.2020

Azərbaycan qadını. Həmidə xanım Cavanşir

21.05.2020

"Müqəddəs Məryəm və Müqəddəs körpə İsa Məsih"... Bu əsərin çox maraqlı tarixçəsi var.

20.05.2020

Poçt göyərçinləri məktubu neçə daşıyırdı?

19.05.2020

Laçınsız 28 il

18.05.2020

Kürəkçay sazişinin orijinalı tapıldı; ermənilərin Qarabağda izi-tozu olmayıb

16.05.2020

Tanıdığımız və tanımadığımız Vəli Axundov

15.05.2020

Dünya ayağa qalxdı - İrəvan və Zəngəzur Azərbaycana qaytarılacaq - Müqavilə QÜVVƏSİNİ İTİRİB

14.05.2020

"M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər Rəsulzadə ilə Qazaxıstanda görüşlərim" - Nəsiman Yaqublu

14.05.2020

İrəvan da daxil olmaqla Arazın hər iki tayının Azərbaycan adlandırlması ilə bağlı daha bir sənəd

13.05.2020

Zərdüştlük dini

12.05.2020

Peyğəmbərlər (ə) haqqında bilmədikləriniz

11.05.2020

QƏRBİ AZƏRBAYCAN (İRƏVAN) RESPUBLİKASI ELAN OLUNDU.

10.05.2020

Bu gün Ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günüdür

10.05.2020

Göyçə həsrətli veteran - Fotolar

09.05.2020

Faşizm üzərində qələbədə Azərbaycan böyük töhfələr verib

09.05.2020

GÖYÇƏDƏN BAŞLAYIB AMERİKADA BİTƏN YOL        

09.05.2020

Şuşanın ən son görüntüləri - FOTOLAR

08.05.2020

8 May Qarabağın ürəyi Şuşanın işğalı günüdür

08.05.2020

1937-ci ildə həbs edildi, sevdiyi qadını güllələdi, oğlunun boş tabutunu basdırdı... - Bağırov haqqında qeyri-adi faktlar

07.05.2020

Tabu - Rəşid Bərgüşadlı

07.05.2020

Mümkünmü ayırsın bizi "İNCİL" İLƏ "QURAN"?

06.05.2020

İrəvan əhalisinin tərkibinin dəyişdirilməsi

05.05.2020

Fərqanə Mehdiyevanın məşhur şeirləri 

03.05.2020

Cümhuriyyəti yıxan adam – ARAŞDIRMA

02.05.2020

BARBAROSDA QƏTL

01.05.2020

Vətənə və xalqa xidmət nümunəsi

01.05.2020

Bu gün Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında tələbə və müəllimlərin güllələnməsindən 11 il keçir.

30.04.2020

Zaur Ustac – qələmdar olmaq missiyası

29.04.2020

Vladimir İliç Ulyanov...

29.04.2020

İrəvanda qalmayan xalın sirri: Bir mahnının tarixi-ARAŞDIRMA

28.04.2020

Professor Abuzər Xələfov və Azərbaycan kitabxanaşünaslıq elmi

28.04.2020

Avropanın Türkiyədəki gizli erməni casus şəbəkəsi - Tarixi faktlar

27.04.2020

Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun doğum günüdür

25.04.2020

KQB-nin təklifini rədd edib süpürgəçi işləyən şərqşünas

25.04.2020

Heydər Əliyev Göyçədə – Heç kimin bilmədiyi FAKT - FOTO

24.04.2020

"Azərbaycan bu bəlanı da dəf edəcək” - Ağalar Vəliyev

24.04.2020

Mənim bir dostum var - Aida Eyvazlı  

23.04.2020

Əhliman Əmiraslanov: “Ölkə Prezidenti üçün əhalinin sağlamlığı bir nömrəli prioritet məsələdir” 

23.04.2020

Tikanlı cığırlar (esse)

22.04.2020

BÖYÜK NƏRİMANLILAR SİLSİLƏSİNDƏN HƏTƏM MÜƏLLİM ƏLİ oğlu ƏKBƏROV

22.04.2020

HƏSƏN XƏYALLININ ŞEİRLƏRİ

21.04.2020

1-ci vitse-Prezidentə səhiyyənin roluna göstərdiyi diqqət və həssaslığa görə təşəkkür etdilər

21.04.2020
Bütün xəbərlər