Ardanış kolxozu və sədrləri

15:00 / 15.05.2019

Ardanış kolxozu və sədrləri Sovet dövrünün siyasətinə uyğun olaraq, bütün ölkədə məcburi surətdə aparılan kollektivləşmə 1931-ci ildə Ardanış kəndində də həyata keçirildi, Ardanış kolxozu yaradıldı.

Uzun illər boyu fərdi təsərrüfatla məşğul olan əhali öz əmlakının bir hissəsini (kotan, cüt və öküz, yem, ot və s.) guya könüllü şəkildə kolxoza verərək bu kollektiv təsərrüfata üzv yazılmaq məcburiyyətində qaldı. Əslində isə kolxoza daxil olmaq istəməyənlər repressiyaya məruz qalırdılar. Ona görə qısa müddət ərzində əksər təsərrüfatlar kolxoza daxil oldu.

Kərbəlayi Məhəmməd İsmayıl oğlu, Hacı Qulu Məşədi Hasan oğlu kimi öz halal zəhmətləri sayəsində çoxlu var-dövlət sahibi olan insanlar təbii ki, kolxoz təsərrüfatına daxil olmaqdan imtina etdilər.

Amma qəddar sovet məmurları Hacı Qulunu bəhanə edərək həbs etdilər və əmlakını müsadirə etdilər. Kərbəlayi Məhəmməd isə bolşevik-daşnak məmurların özbaşınalıqlarına dözməyərək demək olar ki, ürəyi partladı, dünyasını dəyişdi.

Kolxoz təsərrüfatının mənfi və müsbət cəhətləri var idi.

Kolxoz əvvəllər kasıb və ya fərdi təsərrüfatı olmayan şəxslərə sərf edirdisə, böyük fərdi təsərrüfata malik olanlara isə sərf etmirdi. Üstün cəhətlərdən biri də o idi ki, kolxoz dövründə yeni məşğulluq sahələri yaradıldı və təsərrüfatın digər istiqamətləri (bağçılıq, arıçılıq, quşçuluq, tütünçülük və s. sahələr) inkişaf etdirildi. Tütünçülük və quşçuluq (toyuq fermaları) XX əsrin 40-cı illərindən, arıçılıq və bağçılıq isə əsrin ikinci yarısından etibarən inkişaf etməyə başladı. XX əsrdə Göyçə gölünün səviyyəsinin aşağı düşməsi nəticəsində yeni əkin sahələri (Çadır düzü və s.) əmələ gəldi. Əkinçilik üçün yararlı sahələr iqtisadiyyata müsbət təsir göstərdi. Ardanışda dənli bitkilərdən buğda, arpa, çovdar və vələmir, çoxillik ot bitkilərindən yonca və qorunca becərilirdi.

Bundan əlavə, tütün, qarğıdalı və çuğundur əkilib-becərilirdi. Kartof 50-ci illərdə “Yal” deyilən ərazidə əkilib və yüksək məhsuldarlıq əldə edilib. Bağçılığa gəlincə, bu sahə ictimai formada (kolxozun bağı) XX əsrin 50-ci illərində yaradılıb, lakin sovxoz təsərrüfatı formalaşanda bağçılıq ləğv edildi. Bunun əsas səbəbi isə taxılçılıq üzrə ixtisaslaşmış təsərrüfatda yeni əkin sahəsi əldə etmək (bağın ərazisində), nəticədə rentabelliliyi artırmaq olub.

XX əsrin 40-ci illərindən Ardanış kolxozunda quşçuluq kompleksi, daha doğrusu, toyuq ferması da fəaliyyət göstərib. Çox təəssüf ki, sonradan bu sahə də ləğv edildi. Ümumiyyətlə, gəlirli və nisbətən az əmək sərf olunan bütün təsərrüfat sahələrini erməni məmurlar müxtəlif bəhanələr altında ləğv edir, bu sahələri ermənilər yaşayan kəndlərdə yaradırdılar. Lakin bunlara baxmayaaq, azərbaycanlılar yaşayan kəndlərdə əhalinin güzəranı və evləri ermənilərin güzəranından və erməni kəndlərindən geri qalmayıb, əksinə, yüksək səviyyədə olub. Bu isə yalnız azərbaycanlıların əməksevərliyi və tarixən formalaşmış təsərrüfata və oturaq həyata bağlılıq hisslərindən irəli gəlib.

El-el, oba-oba, ölkə-ölkə gəzərək guya sənətkarlıqla məşğul olan, əslində isə türkün qapısında nökərçilik etməkdən şərəfli peşəsi olmayan ermənilər təsərrüfatda, əkin-biçində, eləcə də sənətkarlıqda (ermənilərin sənətkarlığından danışarkən pinəçilik və daşlar üzərində xaç çəkib torpağa basdırmaq bacarıqları ön plana çəkilməlidir.) azərbaycanlılardan irəlidə ola bilməzdi. Kənd təsərrüfatında texnika və maşınların geniş tətbiqinə Ardanışda XX əsrin 50-ci illərindən başlanıb. Lakin traktorların kəndin əkin sahələrində işləməsi ilk dəfə II Dünya müharibəsi illərinə (1941- 1945-ci illərə) təsadüf edir.

Rayonda yaradılan MTS-dən traktor kəndə göndərilirdi. Həmin dövrdə kişilər cəbhədə olduğundan traktorları qadınlar idarə etməli olurdular.

Şəkildə gördüyünüz “CTЗ” traktor 1930-cu ildən istehsal olunmağa başlamışdı və Ardanışa gətirilən ilk traktor da məhz bu traktorlardan olub. Həmin texnikadan keçən əsrin 50-ci illərinin sonlarına qədər istifadə edilib. Sonralar vaxtaşırı olaraq yeni texnika və avadanlıqlarla təmin olunan kolxozun gəlirləri, buna uyğun olaraq əhalinin güzəranı artmaqda davam edir, nəticədə kəndin siması dəyişir, sosial infrastruktur inkişaf edirdi.

1964-cü ildə Ardanış kəndində ilk dəfə olaraq 3,5 km uzunluğunda dəmir borularla su xətti, 1964-cü ildə su anbarı, 1965-ci ildə 450 yerlik klub binası kolxozun direktoru Əli Axundovun bilavasitə rəhbərliyi ilə tikilmişdi. Onun mühüm xidmətlərindən biri də Çəmbərək kolxozundan 400 hektar, Şorca kolxozundan 250 hektar ərazinin Ardanış kəndinin ərazisinə qatılmasına nail olmasıdır. Göyçə gölünün suyunun çəkilməsi nəticəsində yaranan sahə (Çadır düzü) onun sayəsində meşə təsərrüfatının balansındanalınaraq Ardanış kolxozuna verilmişdir. Ardanış kolxozunun qabaqcılları müxtəlif vaxtlarda o dövr üçün yüksək etimad sayılan Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinə (Moskva şəhərinə) göndəriş alırdılar. Qeyd etmək lazımdır ki, bu hallar yalnız rayon rəhbərliyində azərbaycanlıların təmsil olunduğu vaxtlarda baş verib. Sonralar erməni rəhbərlər belə hallara imkan vermirdilər. Ardanışda ictimai təsərrüfatda istehsalat qabaqcılları çox olmuşdur. Onların bir çoxu o dövrün yüksək mükafatları (orden və medallarla) ilə təltif edilmişdilər. Medalla təltif edilən insanların sayı onlarla idi. Elə insanlar var idi ki, onlar hətta əmək sahəsində o dövrün ən yüksək mükafatı sayılan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına da layiq idilər. Lakin ermənilər buna imkan verməzdilər və vermirdilər.

1977-ci ildə Ardanış kolxozu sovxoza çevrildi. Bir məsələni xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, kolxozun mülkiyyəti sovxoza verilərkən qanuna uyğun olaraq əhaliyə kompensasiya ödənilməli idi. Çünki kolxoz mülkiyyəti kənd əhalisinin mülkiyyəti əsasında formalaşdırılmışdı və illər keçdikcə həcmi artmışdı. Bu ermənilərin düşünülmüş siyasəti idi və təbii ki, kənddəki rəhbər işçilər, eləcə də kolxozçular etirazını bildirmək imkanından məhrum idilər.

Ardanış kolxozuna rəhbərlik edən şəxslərin hər birinin kəndin inkişafında müəyyən xidmətləri olub və onların əksəriyyəti dünyasını dəyişib.

Qasımov Əli Kərbəlayi Vəli oğlu,

Kazımov Qara İsmayıl oğlu 1937,

Mamedov Ramazan Hüseyn oğlu 1941,

Abdullayev Alısgəndər Abdulla oğlu 1941-1942,

Əhmədov Namaz Abbas oğlu 1938-1944,

İsmayılov Kərim Abdulla oğlu 1943,

Quliyev Ayvaz Hümbət oğlu 1946,

Alıyev Hüseyn Qara oğlu,

Alıyev İslam Ələs oğlu 1954-1961,

Axundov Əli Ələşrəf oğlu 1961-1967,

Alıyev Kazım Əsgər oğlu 1967-1974,

Kərimov Abbasəli İsmayıl oğlu 1974-1977.

Mənbə: Əli Vəliyev, Vaqif Kərimin "Göyçə mahalının Ardanış kəndi" kitabı

Goyce.az


Etiket:
Xəbərlər

Kiçik bir zaman kəsiyində rayon mərkəzi Spitak şəhəri, qonşu kəndlər, o cümlədən Qursalı kəndimiz yer üzündən silindi- Vaqif Namazov

19.05.2019

Göy üzünün şairi

18.05.2019

Bizsiz Laçın işğaldan sonra (FOTO)

18.05.2019

Türkün qədim yurdu- İrəvan Xanlığının tarixi

17.05.2019

Bilmək və inanmaq arasında - Nəyə inanırıq, nəyi bilirik?

16.05.2019

Qoşabulaq kəndindən II dünya müharibəsində həlak olan və itkin düşən soydaşlarımız

16.05.2019

Üzeyir Hacıbəyov aşıq sənəti haqqında

15.05.2019

Ardanış kolxozu və sədrləri

15.05.2019

Həyat yoldaşı ilə birgə güllələnən Sovet İttifaqı qəhrəmanı, gənc general kimdi?

14.05.2019

Tanınmış yazıçı- publisist, vətənpərvər ziyalı

14.05.2019

“Könüllü” köçürülmə erməni xəyanəti idi

13.05.2019

Yüzilliklər boyu yaşayacaq bir abidə...

13.05.2019

Tarixin GİZLİNLƏRİ – Rus zabit Berlinə bayraq sancan Məmmədovu niyə güllələdi? – VİDEO

12.05.2019

Dastan haqqında

11.05.2019

Azərbaycanlıların deportasiyası və 1988-ci il faciəsi

11.05.2019

Bir gölün dəniz dərdi

10.05.2019

“Rütbəli erməni əyilib mənə dedi ki, atam azərbaycanlıdır...” – ƏSİR DÜŞƏRGƏSİ

10.05.2019

Dünya siyasətinin Heydər Əliyev zirvəsi

10.05.2019

“Özümü tualetə atıb boğulmaq yeganə xilas yolu idi...” –ƏSİR DÜŞƏRGƏSİ

09.05.2019

GÖYÇƏNİN SAZ-SÖZ USTADLARI İKİNCİ DÜNYA MÜHARİBƏSİNDƏ

09.05.2019

Ədəbiyyatın Şuşasız Şuşası

08.05.2019

“Avtomatın qundağı ilə vurdular, düşdüm meyitin üstünə...” – ƏSİR DÜŞƏRGƏSİ

08.05.2019

Dəmir Gədəbəylinin şeirləri

07.05.2019

300 erməninin mühasirəsində: bitməyən gecə, qaranlıq lağımda itən düşmən – ƏSİR DÜŞƏRGƏSİ

07.05.2019

"Ermənistandan" qovulmuş Azərbaycan türklərinin sayı

07.05.2019

Kitab danışır - Xalqların və Kütlənin psixologiyası.

06.05.2019

Azərbaycan ədəbiyyatında deportasiya mövzusuna həsr olunmuş əsərlər

06.05.2019

Abbas Çayxorski - Qəribə soyadlı azərbaycanlı “Atom kralı”

05.05.2019

Azıx mağarasının müasir taleyi və “erməni dişi” - Şəhla Cabbarlı yazır

04.05.2019

Nərimanlı kəndindən ikinci dünya müharibəsində itkin düşən soydaşlarımız

04.05.2019

Sonradan sevərsən...

04.05.2019

Göyçə dedim, yaralarım göynədi...

03.05.2019

Aclıq
(Hekayə)

03.05.2019

RAMİZ RÖVŞƏN OLAN YERDƏ...

02.05.2019

Göyçə gölü, göy üzündə gözüm var

01.05.2019

Göyçə mahalında Adatəpə kəndi

01.05.2019

Görəsən mavi gözlü, şux mələyim, Göyçə gölüm bu hicrana necə dözür...

30.04.2019

Soyqırıma məruz qalan Azərbaycan toponimləri

30.04.2019

Xocalı soyqırımını törətmiş ermənini məhv edən döyüşçü - Aprel döyüşlərinin gizli tərəfi

29.04.2019

“CAMALIN GÖYÇƏKDİ BAYRAM AYINDAN” – Professor Ələddin Allahverdiyevin yazısı

28.04.2019

Allahverdi Təkləlinin şeirləri

28.04.2019

“REPATRİASİYA”... DEPORTASİYA... və yaxud GİZLİ İŞĞAL

27.04.2019

Bizim Kino - Babək

27.04.2019

Kitablar haqqında 15 maraqlı məlumat

26.04.2019

Gülzar nənə ilə Kitab bayramı

26.04.2019

İçimdən göyərən dərdimdi Göyçə…   II HİSSƏ

25.04.2019

Ermənistanda Türk toponimlərinin dəyişdirilməsi

24.04.2019

Qərbi Azərbaycan (Ermənistan) kolanıları

24.04.2019

Asif Ata. Deyimlər (“Rəmzlər” Bitiyindən)

23.04.2019

Səfəvilər dövründə Azərbaycan dili

23.04.2019
Bütün xəbərlər