Ardanış kolxozu və sədrləri

15:00 / 15.05.2019

Ardanış kolxozu və sədrləri Sovet dövrünün siyasətinə uyğun olaraq, bütün ölkədə məcburi surətdə aparılan kollektivləşmə 1931-ci ildə Ardanış kəndində də həyata keçirildi, Ardanış kolxozu yaradıldı.

Uzun illər boyu fərdi təsərrüfatla məşğul olan əhali öz əmlakının bir hissəsini (kotan, cüt və öküz, yem, ot və s.) guya könüllü şəkildə kolxoza verərək bu kollektiv təsərrüfata üzv yazılmaq məcburiyyətində qaldı. Əslində isə kolxoza daxil olmaq istəməyənlər repressiyaya məruz qalırdılar. Ona görə qısa müddət ərzində əksər təsərrüfatlar kolxoza daxil oldu.

Kərbəlayi Məhəmməd İsmayıl oğlu, Hacı Qulu Məşədi Hasan oğlu kimi öz halal zəhmətləri sayəsində çoxlu var-dövlət sahibi olan insanlar təbii ki, kolxoz təsərrüfatına daxil olmaqdan imtina etdilər.

Amma qəddar sovet məmurları Hacı Qulunu bəhanə edərək həbs etdilər və əmlakını müsadirə etdilər. Kərbəlayi Məhəmməd isə bolşevik-daşnak məmurların özbaşınalıqlarına dözməyərək demək olar ki, ürəyi partladı, dünyasını dəyişdi.

Kolxoz təsərrüfatının mənfi və müsbət cəhətləri var idi.

Kolxoz əvvəllər kasıb və ya fərdi təsərrüfatı olmayan şəxslərə sərf edirdisə, böyük fərdi təsərrüfata malik olanlara isə sərf etmirdi. Üstün cəhətlərdən biri də o idi ki, kolxoz dövründə yeni məşğulluq sahələri yaradıldı və təsərrüfatın digər istiqamətləri (bağçılıq, arıçılıq, quşçuluq, tütünçülük və s. sahələr) inkişaf etdirildi. Tütünçülük və quşçuluq (toyuq fermaları) XX əsrin 40-cı illərindən, arıçılıq və bağçılıq isə əsrin ikinci yarısından etibarən inkişaf etməyə başladı. XX əsrdə Göyçə gölünün səviyyəsinin aşağı düşməsi nəticəsində yeni əkin sahələri (Çadır düzü və s.) əmələ gəldi. Əkinçilik üçün yararlı sahələr iqtisadiyyata müsbət təsir göstərdi. Ardanışda dənli bitkilərdən buğda, arpa, çovdar və vələmir, çoxillik ot bitkilərindən yonca və qorunca becərilirdi.

Bundan əlavə, tütün, qarğıdalı və çuğundur əkilib-becərilirdi. Kartof 50-ci illərdə “Yal” deyilən ərazidə əkilib və yüksək məhsuldarlıq əldə edilib. Bağçılığa gəlincə, bu sahə ictimai formada (kolxozun bağı) XX əsrin 50-ci illərində yaradılıb, lakin sovxoz təsərrüfatı formalaşanda bağçılıq ləğv edildi. Bunun əsas səbəbi isə taxılçılıq üzrə ixtisaslaşmış təsərrüfatda yeni əkin sahəsi əldə etmək (bağın ərazisində), nəticədə rentabelliliyi artırmaq olub.

XX əsrin 40-ci illərindən Ardanış kolxozunda quşçuluq kompleksi, daha doğrusu, toyuq ferması da fəaliyyət göstərib. Çox təəssüf ki, sonradan bu sahə də ləğv edildi. Ümumiyyətlə, gəlirli və nisbətən az əmək sərf olunan bütün təsərrüfat sahələrini erməni məmurlar müxtəlif bəhanələr altında ləğv edir, bu sahələri ermənilər yaşayan kəndlərdə yaradırdılar. Lakin bunlara baxmayaaq, azərbaycanlılar yaşayan kəndlərdə əhalinin güzəranı və evləri ermənilərin güzəranından və erməni kəndlərindən geri qalmayıb, əksinə, yüksək səviyyədə olub. Bu isə yalnız azərbaycanlıların əməksevərliyi və tarixən formalaşmış təsərrüfata və oturaq həyata bağlılıq hisslərindən irəli gəlib.

El-el, oba-oba, ölkə-ölkə gəzərək guya sənətkarlıqla məşğul olan, əslində isə türkün qapısında nökərçilik etməkdən şərəfli peşəsi olmayan ermənilər təsərrüfatda, əkin-biçində, eləcə də sənətkarlıqda (ermənilərin sənətkarlığından danışarkən pinəçilik və daşlar üzərində xaç çəkib torpağa basdırmaq bacarıqları ön plana çəkilməlidir.) azərbaycanlılardan irəlidə ola bilməzdi. Kənd təsərrüfatında texnika və maşınların geniş tətbiqinə Ardanışda XX əsrin 50-ci illərindən başlanıb. Lakin traktorların kəndin əkin sahələrində işləməsi ilk dəfə II Dünya müharibəsi illərinə (1941- 1945-ci illərə) təsadüf edir.

Rayonda yaradılan MTS-dən traktor kəndə göndərilirdi. Həmin dövrdə kişilər cəbhədə olduğundan traktorları qadınlar idarə etməli olurdular.

Şəkildə gördüyünüz “CTЗ” traktor 1930-cu ildən istehsal olunmağa başlamışdı və Ardanışa gətirilən ilk traktor da məhz bu traktorlardan olub. Həmin texnikadan keçən əsrin 50-ci illərinin sonlarına qədər istifadə edilib. Sonralar vaxtaşırı olaraq yeni texnika və avadanlıqlarla təmin olunan kolxozun gəlirləri, buna uyğun olaraq əhalinin güzəranı artmaqda davam edir, nəticədə kəndin siması dəyişir, sosial infrastruktur inkişaf edirdi.

1964-cü ildə Ardanış kəndində ilk dəfə olaraq 3,5 km uzunluğunda dəmir borularla su xətti, 1964-cü ildə su anbarı, 1965-ci ildə 450 yerlik klub binası kolxozun direktoru Əli Axundovun bilavasitə rəhbərliyi ilə tikilmişdi. Onun mühüm xidmətlərindən biri də Çəmbərək kolxozundan 400 hektar, Şorca kolxozundan 250 hektar ərazinin Ardanış kəndinin ərazisinə qatılmasına nail olmasıdır. Göyçə gölünün suyunun çəkilməsi nəticəsində yaranan sahə (Çadır düzü) onun sayəsində meşə təsərrüfatının balansındanalınaraq Ardanış kolxozuna verilmişdir. Ardanış kolxozunun qabaqcılları müxtəlif vaxtlarda o dövr üçün yüksək etimad sayılan Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinə (Moskva şəhərinə) göndəriş alırdılar. Qeyd etmək lazımdır ki, bu hallar yalnız rayon rəhbərliyində azərbaycanlıların təmsil olunduğu vaxtlarda baş verib. Sonralar erməni rəhbərlər belə hallara imkan vermirdilər. Ardanışda ictimai təsərrüfatda istehsalat qabaqcılları çox olmuşdur. Onların bir çoxu o dövrün yüksək mükafatları (orden və medallarla) ilə təltif edilmişdilər. Medalla təltif edilən insanların sayı onlarla idi. Elə insanlar var idi ki, onlar hətta əmək sahəsində o dövrün ən yüksək mükafatı sayılan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına da layiq idilər. Lakin ermənilər buna imkan verməzdilər və vermirdilər.

1977-ci ildə Ardanış kolxozu sovxoza çevrildi. Bir məsələni xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, kolxozun mülkiyyəti sovxoza verilərkən qanuna uyğun olaraq əhaliyə kompensasiya ödənilməli idi. Çünki kolxoz mülkiyyəti kənd əhalisinin mülkiyyəti əsasında formalaşdırılmışdı və illər keçdikcə həcmi artmışdı. Bu ermənilərin düşünülmüş siyasəti idi və təbii ki, kənddəki rəhbər işçilər, eləcə də kolxozçular etirazını bildirmək imkanından məhrum idilər.

Ardanış kolxozuna rəhbərlik edən şəxslərin hər birinin kəndin inkişafında müəyyən xidmətləri olub və onların əksəriyyəti dünyasını dəyişib.

Qasımov Əli Kərbəlayi Vəli oğlu,

Kazımov Qara İsmayıl oğlu 1937,

Mamedov Ramazan Hüseyn oğlu 1941,

Abdullayev Alısgəndər Abdulla oğlu 1941-1942,

Əhmədov Namaz Abbas oğlu 1938-1944,

İsmayılov Kərim Abdulla oğlu 1943,

Quliyev Ayvaz Hümbət oğlu 1946,

Alıyev Hüseyn Qara oğlu,

Alıyev İslam Ələs oğlu 1954-1961,

Axundov Əli Ələşrəf oğlu 1961-1967,

Alıyev Kazım Əsgər oğlu 1967-1974,

Kərimov Abbasəli İsmayıl oğlu 1974-1977.

Mənbə: Əli Vəliyev, Vaqif Kərimin "Göyçə mahalının Ardanış kəndi" kitabı

Goyce.az


Etiket:
Xəbərlər

Cəlalilər: qanlı üsyan, izi itmiş Koroğlu, öldürülən Dəli Həsən

19.09.2019

Nərimanlı kökənli 27 abituriyent "tələbə" adını qazandı

18.09.2019

Əfanəvi Mixaylo Rəsulzadəni öldürməkdən imtina etmişdi- GİZLİ TARİX

18.09.2019

Üzeyir Hacıbəyovun həyat və yaradıcılığı

18.09.2019

İşğal altında olan torpaqlarda 330 yerli əhəmiyyətli abidə dağıdılıb

17.09.2019

NİL ADAM

16.09.2019

Rəhim Əliyev. Birinci Türkoloji Qurultayın iki qərarı haqqında

14.09.2019

Tereza ana ilə bağlı İNANILMAZ FAKTLAR: 12 yaşında... - FOTO

14.09.2019

"Ey Firdovsi, qalx, küfr etdiyin türkü gör" - Əmir Teymurun türkü aşağılayan Firdovsiyə cavabı

13.09.2019

Baninin “Qafqaz Günləri” – köhnə Bakının hekayəsi

12.09.2019

Tarixdə iz qoyanlar: Təbrizdə ana dilində ilk məktəb açan MÜƏLLİM – Şahın Tehrana çağırdığı azərbaycanlı

12.09.2019

“Azərbaycanda erməni qırğınları və deportasiyaları” haqqında baxışların tənqidi təhlili

11.09.2019

Mükəmməl kitab yazmaq istəyirsinizsə... - DAHİLƏRİN TÖVSİYƏSİ

11.09.2019

M.Ə.Rəsulzadənin və N.Nərimanovun İmam Hüseyn haqqında fikirləri - Layihə
 

10.09.2019

Kərbəla nədir?

10.09.2019

Tağıyevin qızı Saraya katib Hacıyev nələr etdi?

09.09.2019

Qafqazın əsil sahibi kimlər imiş?

07.09.2019

Asəf QAYA: ULAMAĞIN ÇAĞIDIR, ULA BOZ QURDUM, ULA!..

06.09.2019

Əbu-Dabidəki Şəhrizadın Cəbrayıl həsrəti

06.09.2019

ZƏNGƏZURU ERMƏNİLƏRƏ KİM SATDI

05.09.2019

Andranikin qoşunları Zəngəzur qəzasına soxulandan sonra Şuşa qəzasında ermənilərin düşmənçilik mövqeyi daha da möhkəmləndi
 

05.09.2019

Ermənistandan 100 min azərbaycanlını sürgün edən əmr

04.09.2019

Məğlub olmağı bacarmayan, Hitleri depressiyaya salan marşal – Çuykovun son arzusu

03.09.2019

Müsavatın əleyhinə yazılan aşıq şeirləri

03.09.2019

Haqq aşığı Novrəs İmanın sirli dünyası

02.09.2019

“Böyük Ermənistan” xülyası və tarixi həqiqətlər

02.09.2019

26 il - Qubadlısız

31.08.2019

HƏSRƏTİNDƏ QALDIĞIM O YERLƏR

31.08.2019

Cənazə namazı qılınmayan, yası tutulmayan Səlcuqlu sultanı kim olub?

30.08.2019

Haqverdiyevin Axundov haqda yazdığı nadir məqalə

30.08.2019

Aqil İman unudulmazlığı - Sərraf Şiruyə

29.08.2019

SSRİ-nin 29 yaşlı azərbaycanlı naziri - O bir gündə 12 erməni direktoru işdən qovub - FOTOLAR

29.08.2019

İrəvan xanları nəslinin nümayəndəsi Azərbaycanda səfərdə olub

28.08.2019

Qadınlara laqeyd olan, yoxsul yaşayan, xəstəliyini vecinə almayan Xalq artisti

28.08.2019

Türklərin böyük qələbəsi – “Turan taktikası”

27.08.2019

Kitablar haqqında məşhurların dedikləri

26.08.2019

Çəkiclə gəzən, 40 yaşında məzun olan 100 çətirli dahi – FOTOLAR/VİDEO

26.08.2019

Tələbəsinə aşiq olan, 20 Yanvarda adamları ölümdən qurtaran aktyor – Maraqlı faktlar

24.08.2019

26 il Cəbrayılsız 

23.08.2019

26 il Füzulisiz

23.08.2019

Aktrisa ilə evlənib, onu kinoya həsrət qoyan REJİSSOR

23.08.2019

Qul kimi ölən sultan, sultan kimi ölən qul - TARİXİ FAKT

22.08.2019

Yaşamaq üçün özgə həyatını yeyirik - Vislava ŞİMBORSKAYA

22.08.2019

Çingiz xanın çadırına zəncirlənən qadın sultan - TARİXİ FAKT

21.08.2019

Reyxstaqa qədər döyüşən aktyor - Hüseynağa Sadıqovun ömrü boyu unutmadığı dəhşətli EPİZOD

20.08.2019

Toni Morrison əfsanəsi

20.08.2019

Azərbaycan dili aşiqlərin dilidir... -Buludxan Xəlilov, filologiya üzrə elmlər doktoru, professor

19.08.2019

Fətəli xan Xoyski - Erməni gülləsi ilə arxadan vurulan Azərbaycanın ilk Baş naziri

19.08.2019

Gec deyil... - Oqtay Rzanın - ŞEİRLƏRİ

18.08.2019

Xəlil bəy nə zaman vəfat edib? - Övlad acısı, ağır xəstəlik

18.08.2019
Bütün xəbərlər