Ardanış kolxozu və sədrləri

15:00 / 15.05.2019

Ardanış kolxozu və sədrləri Sovet dövrünün siyasətinə uyğun olaraq, bütün ölkədə məcburi surətdə aparılan kollektivləşmə 1931-ci ildə Ardanış kəndində də həyata keçirildi, Ardanış kolxozu yaradıldı.

Uzun illər boyu fərdi təsərrüfatla məşğul olan əhali öz əmlakının bir hissəsini (kotan, cüt və öküz, yem, ot və s.) guya könüllü şəkildə kolxoza verərək bu kollektiv təsərrüfata üzv yazılmaq məcburiyyətində qaldı. Əslində isə kolxoza daxil olmaq istəməyənlər repressiyaya məruz qalırdılar. Ona görə qısa müddət ərzində əksər təsərrüfatlar kolxoza daxil oldu.

Kərbəlayi Məhəmməd İsmayıl oğlu, Hacı Qulu Məşədi Hasan oğlu kimi öz halal zəhmətləri sayəsində çoxlu var-dövlət sahibi olan insanlar təbii ki, kolxoz təsərrüfatına daxil olmaqdan imtina etdilər.

Amma qəddar sovet məmurları Hacı Qulunu bəhanə edərək həbs etdilər və əmlakını müsadirə etdilər. Kərbəlayi Məhəmməd isə bolşevik-daşnak məmurların özbaşınalıqlarına dözməyərək demək olar ki, ürəyi partladı, dünyasını dəyişdi.

Kolxoz təsərrüfatının mənfi və müsbət cəhətləri var idi.

Kolxoz əvvəllər kasıb və ya fərdi təsərrüfatı olmayan şəxslərə sərf edirdisə, böyük fərdi təsərrüfata malik olanlara isə sərf etmirdi. Üstün cəhətlərdən biri də o idi ki, kolxoz dövründə yeni məşğulluq sahələri yaradıldı və təsərrüfatın digər istiqamətləri (bağçılıq, arıçılıq, quşçuluq, tütünçülük və s. sahələr) inkişaf etdirildi. Tütünçülük və quşçuluq (toyuq fermaları) XX əsrin 40-cı illərindən, arıçılıq və bağçılıq isə əsrin ikinci yarısından etibarən inkişaf etməyə başladı. XX əsrdə Göyçə gölünün səviyyəsinin aşağı düşməsi nəticəsində yeni əkin sahələri (Çadır düzü və s.) əmələ gəldi. Əkinçilik üçün yararlı sahələr iqtisadiyyata müsbət təsir göstərdi. Ardanışda dənli bitkilərdən buğda, arpa, çovdar və vələmir, çoxillik ot bitkilərindən yonca və qorunca becərilirdi.

Bundan əlavə, tütün, qarğıdalı və çuğundur əkilib-becərilirdi. Kartof 50-ci illərdə “Yal” deyilən ərazidə əkilib və yüksək məhsuldarlıq əldə edilib. Bağçılığa gəlincə, bu sahə ictimai formada (kolxozun bağı) XX əsrin 50-ci illərində yaradılıb, lakin sovxoz təsərrüfatı formalaşanda bağçılıq ləğv edildi. Bunun əsas səbəbi isə taxılçılıq üzrə ixtisaslaşmış təsərrüfatda yeni əkin sahəsi əldə etmək (bağın ərazisində), nəticədə rentabelliliyi artırmaq olub.

XX əsrin 40-ci illərindən Ardanış kolxozunda quşçuluq kompleksi, daha doğrusu, toyuq ferması da fəaliyyət göstərib. Çox təəssüf ki, sonradan bu sahə də ləğv edildi. Ümumiyyətlə, gəlirli və nisbətən az əmək sərf olunan bütün təsərrüfat sahələrini erməni məmurlar müxtəlif bəhanələr altında ləğv edir, bu sahələri ermənilər yaşayan kəndlərdə yaradırdılar. Lakin bunlara baxmayaaq, azərbaycanlılar yaşayan kəndlərdə əhalinin güzəranı və evləri ermənilərin güzəranından və erməni kəndlərindən geri qalmayıb, əksinə, yüksək səviyyədə olub. Bu isə yalnız azərbaycanlıların əməksevərliyi və tarixən formalaşmış təsərrüfata və oturaq həyata bağlılıq hisslərindən irəli gəlib.

El-el, oba-oba, ölkə-ölkə gəzərək guya sənətkarlıqla məşğul olan, əslində isə türkün qapısında nökərçilik etməkdən şərəfli peşəsi olmayan ermənilər təsərrüfatda, əkin-biçində, eləcə də sənətkarlıqda (ermənilərin sənətkarlığından danışarkən pinəçilik və daşlar üzərində xaç çəkib torpağa basdırmaq bacarıqları ön plana çəkilməlidir.) azərbaycanlılardan irəlidə ola bilməzdi. Kənd təsərrüfatında texnika və maşınların geniş tətbiqinə Ardanışda XX əsrin 50-ci illərindən başlanıb. Lakin traktorların kəndin əkin sahələrində işləməsi ilk dəfə II Dünya müharibəsi illərinə (1941- 1945-ci illərə) təsadüf edir.

Rayonda yaradılan MTS-dən traktor kəndə göndərilirdi. Həmin dövrdə kişilər cəbhədə olduğundan traktorları qadınlar idarə etməli olurdular.

Şəkildə gördüyünüz “CTЗ” traktor 1930-cu ildən istehsal olunmağa başlamışdı və Ardanışa gətirilən ilk traktor da məhz bu traktorlardan olub. Həmin texnikadan keçən əsrin 50-ci illərinin sonlarına qədər istifadə edilib. Sonralar vaxtaşırı olaraq yeni texnika və avadanlıqlarla təmin olunan kolxozun gəlirləri, buna uyğun olaraq əhalinin güzəranı artmaqda davam edir, nəticədə kəndin siması dəyişir, sosial infrastruktur inkişaf edirdi.

1964-cü ildə Ardanış kəndində ilk dəfə olaraq 3,5 km uzunluğunda dəmir borularla su xətti, 1964-cü ildə su anbarı, 1965-ci ildə 450 yerlik klub binası kolxozun direktoru Əli Axundovun bilavasitə rəhbərliyi ilə tikilmişdi. Onun mühüm xidmətlərindən biri də Çəmbərək kolxozundan 400 hektar, Şorca kolxozundan 250 hektar ərazinin Ardanış kəndinin ərazisinə qatılmasına nail olmasıdır. Göyçə gölünün suyunun çəkilməsi nəticəsində yaranan sahə (Çadır düzü) onun sayəsində meşə təsərrüfatının balansındanalınaraq Ardanış kolxozuna verilmişdir. Ardanış kolxozunun qabaqcılları müxtəlif vaxtlarda o dövr üçün yüksək etimad sayılan Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinə (Moskva şəhərinə) göndəriş alırdılar. Qeyd etmək lazımdır ki, bu hallar yalnız rayon rəhbərliyində azərbaycanlıların təmsil olunduğu vaxtlarda baş verib. Sonralar erməni rəhbərlər belə hallara imkan vermirdilər. Ardanışda ictimai təsərrüfatda istehsalat qabaqcılları çox olmuşdur. Onların bir çoxu o dövrün yüksək mükafatları (orden və medallarla) ilə təltif edilmişdilər. Medalla təltif edilən insanların sayı onlarla idi. Elə insanlar var idi ki, onlar hətta əmək sahəsində o dövrün ən yüksək mükafatı sayılan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına da layiq idilər. Lakin ermənilər buna imkan verməzdilər və vermirdilər.

1977-ci ildə Ardanış kolxozu sovxoza çevrildi. Bir məsələni xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, kolxozun mülkiyyəti sovxoza verilərkən qanuna uyğun olaraq əhaliyə kompensasiya ödənilməli idi. Çünki kolxoz mülkiyyəti kənd əhalisinin mülkiyyəti əsasında formalaşdırılmışdı və illər keçdikcə həcmi artmışdı. Bu ermənilərin düşünülmüş siyasəti idi və təbii ki, kənddəki rəhbər işçilər, eləcə də kolxozçular etirazını bildirmək imkanından məhrum idilər.

Ardanış kolxozuna rəhbərlik edən şəxslərin hər birinin kəndin inkişafında müəyyən xidmətləri olub və onların əksəriyyəti dünyasını dəyişib.

Qasımov Əli Kərbəlayi Vəli oğlu,

Kazımov Qara İsmayıl oğlu 1937,

Mamedov Ramazan Hüseyn oğlu 1941,

Abdullayev Alısgəndər Abdulla oğlu 1941-1942,

Əhmədov Namaz Abbas oğlu 1938-1944,

İsmayılov Kərim Abdulla oğlu 1943,

Quliyev Ayvaz Hümbət oğlu 1946,

Alıyev Hüseyn Qara oğlu,

Alıyev İslam Ələs oğlu 1954-1961,

Axundov Əli Ələşrəf oğlu 1961-1967,

Alıyev Kazım Əsgər oğlu 1967-1974,

Kərimov Abbasəli İsmayıl oğlu 1974-1977.

Mənbə: Əli Vəliyev, Vaqif Kərimin "Göyçə mahalının Ardanış kəndi" kitabı

Goyce.az


Etiket:
Xəbərlər

Oğlunun ölümündə özünü günahkar bilən ateist Xalq şairi- Maraqlı Faktlar

18.07.2019

Azərbaycanlı tarixçidən maraqlı iddia - Keşikçidağda eramızdan əvvəldən oğuz türkləri yaşayıb

18.07.2019

Ağbulaq

17.07.2019

Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini ermənilər etiraf etdi. 

16.07.2019

Tarixi şəxslər barədə qalmaqallı faktlar

15.07.2019

İlham Qəhrəman - "Könül işi"

13.07.2019

Seyid Əzim ateist idimi? - ARAŞDIRMA

11.07.2019

Mif ibtidai təfəkkürün gerçəkliyi anlamaq cəhdidir – İkinci Mahmudun müsahibəsi

09.07.2019

Mən də kəfənimi geyib gedirəm

08.07.2019

Bəxtli bu dünyadan bəxtsiz getdi... - Azər TURAN yazır

08.07.2019

İkinci Mahmud - Tanımal Mustafa (hekayə)

07.07.2019

Şərq və İslam mədəniyyətinin rus ədəbiyyatına təsiri... - Mətanət Vahid yazır

05.07.2019

Türkün oxunmamış bəlgələri : Nüvədi-Qarqadaşı kitabəsi

04.07.2019

Türkmənçay müqaviləsində “Ermənistan” sözü yoxdur

03.07.2019

Aqşin Xəyal - “Yad əl, doğma sığal” (hekayə)

02.07.2019

Qurd Cəbrayılın oğlu: Anam dəsmalı niyə atdığını soruşanda dedi, dəsmal ayrılıqdır, bilmirsən? Bizdə ayrılırıq.

01.07.2019

Daşkənd kəndindən 2-ci dünya müharibəsində itkin düşən və həlak olanlar

01.07.2019

Stalinin nazirlərinə kələk gələn dələduz – “Qəhrəman” donuna bürünən Vaysman

29.06.2019

Bəşəri problemlər və həll yolları Albert Eynşteyn

28.06.2019

Kəsəmən kəndindən ikinci dünya müharibəsində itkin düşən və həlak olanlar

27.06.2019

İnsanlığın taleyini dəyişən tarixi məkanlar - İLK DƏFƏ burada... - FOTOLAR

27.06.2019

NKVD-nin dəhşətli işgəncələri: qadınlar kişilərin kamerasına salınırmış, körpələrin dırnaqları çıxarılırmış

26.06.2019

26 İyun Milli Ordunun yaranma günüdür

26.06.2019

İsrafil Məmmədov vəfat edib

25.06.2019

Laçın rayonundan məcburi köçkün düşmüş bir qrup şəxsin BƏYANATI

25.06.2019

Şirməmməd Hüseynovdan sitatlar: “Bilirsiniz, kimə səcdə etmək lazımdır?

25.06.2019

Eldar Baxışın heç yerdə yayımlanmayan şeirləri

24.06.2019

İsa Peyğəmbəri kim satıb? — Kariotlu İuda satqın idi, yoxsa..?

23.06.2019

Aristotelin dostluq fəlsəfəsi niyə bu gün də aktualdır?

23.06.2019

Sirri açılmayan Xüdafərin Körpüsü

22.06.2019

Dost-dost deyə-deyə... - Etimad Başkeçid

21.06.2019

Mirzə Ələkbər Sabirin “Oxutmuram, əl çəkin” şerinin yazılma tarixçəsi

20.06.2019

Vahid Əziz: Qadınlar məşhur roman müəllifi, rəssam, bəstəkar ola bilərlər, amma şair ola bilməzlər.

19.06.2019

Melkumyan necə cəzalandırıldı? – erməni Allahverdinin oğlu Dağlıq Qarabağda fitnə-fəsad toxumu səpirmiş

19.06.2019

Şadlinskilər

18.06.2019

"Turan eli"ndə Ramiz Rövşənlə...

17.06.2019

Nəsimini sevən qadın necə öldü? – Faciəli tale

17.06.2019

Görkəmli dövlət xadimi, bacarıqlı səhiyyə təşkilatçısı, böyük alim

16.06.2019

Dünya siyasətçilərinin Heydər Əliyev haqqında səmimi fikirləri...

15.06.2019

Dövlətimizin və müstəqilliyimizin xilaskarı

15.06.2019

Meyitlərin altından sağ çıxan dünyaca məşhur azərbaycanlıdan İNANILMAZ SÖZLƏR: 27 il öncə Şuşada...

14.06.2019

“Atamı yalnız qışda görürdük”– Mirzə Cəlilin Polşadakı ailəsi ilə EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

13.06.2019

Abdal - Təsəvvüfün (Sufizmin) əsası kimi

12.06.2019

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” – MÜSAHİBƏ

12.06.2019

Hitler və Stalinin dərdindən divanə olduğu AGENT QADIN – MARAQLI FAKTLAR

11.06.2019

İslam dünyasına sərt senzura necə gəldi - Əl-Fərabi

11.06.2019

Qədim Türklərdə SIRĞA

10.06.2019

Azərbaycanda çadra əleyhinə hərəkat - Səriyyə Xəlilovanın Bakını ayağa qaldıran qətli

10.06.2019

İrəvan ədəbi mühitinin XIX əsr və XX əsrin 20-ci illərini əhatə edən dövrünün tarixi özünəməxsusluğu

08.06.2019

Müşfiqli günlərim

08.06.2019
Bütün xəbərlər