Ermənilərdə Türk mənşəli şəxs adları

17:00 / 29.11.2018

Hayların əcdadları e.ə IX-VIIəsrdə mövcud olan Urartu dövlətinin tərkibində yaşamışlar. Urartu və hay dilləri tamamilə fərqli dillərdir. Urartu dilində hay mənşəli söz yoxdur, lakin hay dilində 10-12 faiz Urartu sözləri vardır.

XIX əsrdən haylar Urartu mətnlərini tapıb oxuyandan sonra, Urartu çarlarının adlarını uşaqlarına qoymağa başlayıblar. Onlardan Aramyan (Aram, Aramis şəxs adları), Sarduryan, Rusayan və başqa familiyalar yaranmışdır. IV əsrdə xristian dini qəbul edildikdən sonra Bibliyadan yəhudi mənşəli şəxs adları geniş yayılmışdır. Adam (Adamyan) Aşot " şir " ( ərəb dilindəki Əsəd) , Yelise (Allah qurtuluşdur) haylarda Yeğişe, İvan (Allah əzizləyəndir ) adından haylar İoanesyan, Avanesyan, Ohanesyan soyadı törənmişdir.

Yakov (ayaq dabanı) adı haylarda Hakop, Ebraem ( xalqların atası) adı Abram, və.s. Qədim yunan adlardan Andronik, Artyom; Arakel, Aleksandr; Arkadiy, Stepan, Martiros və başqalarını göstərmək olar. Latın dilindən Pavel ( " əziz ", haylarda Poğosyan) ; Anton (döyüşə girişən ), Klara ( təmiz ) və.s. Farslardan- Arşak, Baqrat, Varaz, Ervand, Nerses,Tiqran Trdat, Meğran və.s Ruslardan- Mravyan (muravey-qarışqa), Lsitsyan (lisa-tülkü),Sergey, Valeri, İqor, Vasili .

Sırf hay dilindəki şəxs adları çox cüzidir: Avetis (qoyun oğrusu ), Xaçatur ( xaç gəzdirən), Arutur (bazar günü), Mkrtç (xaç suyuna çəkən) və.s. Haylarda türk mənşəli adlar əsas yer tutur. Əsas səbəbi də türk dilli xristianlığı qəbul etmiş, indiki ermənilərin entogenezində iştirak etmiş, qıpçaq, ərmən, alban tayfaların birləşməsidir.

Əsas hayların isifadə etdiyi Musa Kalantaklının " Alban tarixi "ində qeyd olunmuş türk mənşəli adlardır. Oruz, Koris, Zober, Aran (Ərən ), Aratan, Asparak, Davtaq, Xoçkor (Qoç Kür) Sanatruk və.s.adlar müasir ermənilərdə geniş yayılmışdır. Onlar uşaqlara qoyduqları alban adlarının qədim türk mənşəli olduğunu bilmirlər. Sonrakı qrupa məxsus olan şəxs adları təmiz türk mənşəli ata, ağa, bala, dədə, qara, sarı, çoban və.s sözlərə fars mənşəli YAN şəkilçisi əlavə olunmaqla Atayan, Ağayan, Balayan və.s. soyadları yaranmışdır.

Bu isə onların içində bu adları daşıyan insanların olduğunu bildirir. Bu qrupa habelə Azər türkçəsindən götürülmüş bərbər, qəssab, daşçı, dərzi, dəllək, zərgər, nalbənd, ciyər və.s. sözlərə yan artırmaqla soyadlar yaranmışdır. Sonrakı dövrlərdə şəxs adlarının bir qismi Azər türklərindən hazır şəkildə götürülmüş, islam dini ilə gəlmiş adlardır. Allahverdi, Aslan, Qaragöz, Eyvaz, Qərib, Əmirxan, Əlixan, Məlik, Mirzə, Murad, Şahnəzər, Şəkər və.s adlardan ermənilərdə Allahverdiyan, Aslanyan, Qaragözyan, Şahnazaryan, Koçaryan, Melikyan, Karamyan və.s. soyadları yaranmışdır.

Ermənilərdə hətta " Kitabi Dədə Qorqud " eposundakı Qorqud adından Korkutyan soyadı da vardır. Göründüyü kimi indiki Ermənistan ərazisində hay mənşəli qədim toponimlər - mahal və əyalət adları olmadığı kimi, hay dilində yaranmış şəxs adları da çox cüzidir. Xristian dini vasitəsilə keçən adlar, yunanlardan və farslardan götürdükləri adlar nəzərə alınmazsa, onlar tarix boyu alban və ərəb mənşəli Azər-türk adları daşımışlar.

Şahlar Hacıyev


Etiket:
Xəbərlər

Ermənilərin çeçenlərə tarixi zərbəsi: Urartu oğurluğu

20.02.2019

Zəki İslamın şeirləri

19.02.2019

19.02.2019

Fəlsəfə - Aşiq buddistlər

19.02.2019

YAXIN NƏŞR TARİXİNİN TƏDQİQİ “BOZ OĞUZ” nəşriyyatı – LEYLA ABASOVAnın təqdimatında

18.02.2019

“...Qırmızı koftalı, yaşıl tumanlı...” — Xan Şuşinski bayrağımızı gizli musiqi ilə vəsf etmişdi

18.02.2019

Məcnun Göyçəlinin şeirləri

16.02.2019

Türkün ari-slavyan sivilizasiyası qarşısındakı rolu

16.02.2019

Avropalı alimlərdən ŞOK ARAŞDIRMA: Qafqaz xalqları Amerika və Avropa ilə qohumdur

15.02.2019

HƏRBİ HƏKİMLİYİN KAMİL ZİRVƏSİ

14.02.2019

Balaca İsmayılın böyük istedadı

13.02.2019

Azərbaycan türklərinin Qızılbaşlar imperiyası fars dövlətinə necə çevrildi? –"REGNUM"UN ARAŞDIRMASI

12.02.2019

İstedadlar sorağında  - Rəşid Bərgüşadlı

12.02.2019

Eynulla Sadıqın şeirləri

11.02.2019

Adı dillər əzbəri olan, oğlunu vaxtsız itirən Ağ Aşıq Allahverdi

11.02.2019

11.02.2019

Qədim Azərbaycan şəhəri olan İrəvanın əhalisi

11.02.2019

Bir-birinin ətini yeyən məhbuslar, qan dolu otaqda dəhşətli 15 gün – FOTOLAR

09.02.2019

1988-1989-cu illər deportasiyası

09.02.2019

“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarında və Azərbaycan dilinin Krasnoselsk şivələrində bəzi leksik paralellər

08.02.2019

Şükriyyə: Bədənini murdarlayıb namusunu zabitlərdən qoruyan qadın...- ARAŞDIRMA

08.02.2019

Tarixin iki türk sərkərdəsi — Çingiz xan və Əmir Teymurun fərqləri

07.02.2019

Ermənilərin qorxulu kabusu: Təkbaşına hücum…

07.02.2019

İstedadlar sorağında - İlahə İmanova

06.02.2019

Ardanış haqqında tarixi oçerk

06.02.2019

Görməsə də, əli ilə atasının məzarına toxunurdu — Hacı Zeynalabdinin qızına 6 il baxmış şəxsdən açıqlamalar - FOTOLAR

06.02.2019

Əli Məhərrəmovun şeirləri

05.02.2019

Göyçə nisgili, Göyçə dərdi

05.02.2019

Mübarəksən, cənab Leytenant

03.02.2019

İsmixan Didərginin şeirləri

02.02.2019

Nəvai yaradıcılığında Nəsimi obrazı VƏ YA ÖZBƏK ƏDƏBİYYATI SƏHİFƏLƏRİNDƏ NƏSİMİ İZLƏRİ

02.02.2019

ISSIQ YAZISI

01.02.2019

Şeyx Şamil

01.02.2019

Rüstəm Dastanoğlu: " Göyçənin özü böyük bir akademiya idi. Aşıq Ələsgər də o akademiyanın ən parlaq məzunu oldu."                                                                                  1-ci hissə                                                 

31.01.2019

Rəsulzadədən sitatlar

31.01.2019

Yusif Bayramov əzəməti

30.01.2019

Ermənistanın ərazisində qalan Zəngəzur tarixi Azərbaycan torpağıdır

30.01.2019

Əmir Teymurun lənətinə uğrayan Stalinin qorxusu və çaşqınlığı…

29.01.2019

USTA ABDULLANIN ƏXLAQİ-DİDAKTİK ŞEİRLƏRİ

29.01.2019

Fəlsəfə - Bertrand Rassell

29.01.2019

DİL FAKTLARININ DAXİLİ MƏZMUNU VƏ BƏDİİ HƏQİQƏT

28.01.2019

İstedadlar sorağında - Qafar Şövqi

28.01.2019

Xəyanəti unutmayan və bağışlamayan KQB-nin qisası – Kəşfiyyat sirləri

28.01.2019

Düşmənin qorxulu röyası

26.01.2019

Unudulmaz izlər - Firudin bəy Köçərli

26.01.2019

Bakını və Türkiyəni gizli dinləyən kəşfiyyatçı qadının sensasion hekayəsi

25.01.2019

Unudulmaz izlər - Hacı Zeynalabdin Tağıyev.  

25.01.2019

Tarixdə baş vermiş qəribə müharibələr

25.01.2019

Səyyarə Məmmədlinin şeirləri

24.01.2019

Ağa Məhəmməd Şah Qacar haqqında bilmədiklərimiz...

24.01.2019
Bütün xəbərlər