Əmir Teymurun lənətinə uğrayan Stalinin qorxusu və çaşqınlığı…

20:00 / 29.01.2019

Əmir Teymur 9 aprel 1336-cı ildə Özbəkistanın Səmərqənd şəhəri ilə  Belh şəhəri arasında yerləşən Hoca İlqar - indiki Şaxrisabz kəndində dünyaya göz açıb. Paytaxtı Səmərqənd olan Teymurilər dövlətinin banisidir. Atasının adı Torağay anasının adı isə Təkinə xatun olub. 

Kasıb bir ailədə dünyaya göz açan Teymur, uşaq vaxtından atası tərəfindən dəfələrlə şiddətə məruz qalıb. Gənc yaşlarından qaçaq həyatı yaşamağa başlayan Teymur yanına döyüşçülər yığıb.  Və quldurluq etməyə başlayıb. Ərəb ad qaydalarına əsasən Teymurun tam adı Teymur ibn Tarağay Barlas olub. 1370-ci ildə Əmir titulunu alıb.

Əmir Teymurun topal olduğu iddia edilən döyüş...

1360-cı ildə Sistan imperatorluğunun başçısı Əmir Fəxrəddin düşmənləri ilə döyüşdə zor durumda qalır. Əmir Fəxrəddin yardım üçün Teymurun yanına adam göndərərək ondan dəstək istəyir. Min nəfərlik dəstəsi ilə Sistana gələn Teymur Əmir Fəxrəddinə yardım edərək onun düşmənlərini məhv edir. Bu yardım üçün danışıq əsasında mükafat olaraq, Əmir Fəxrəddinin vəd etdiyi zinyət əşylarını ala bilməyən Teymur geri dönür. Lakin geri qayıdarkən döyüşçüləri ilə birlikdə hücuma məruz qalır. Bu döyüşdə sağ əlinə bir ox girir. Ayağının axsaq olmasının da bu döyüşdə olduğu iddia edilir. Bəzi digər iddialara görə isə onun axsaq olmasına səbəb, uşaq yaşlarında atasının ona verdiyi işgəncələr olub. 

Aradan keçən illər ərzində Teymur daha da güclənir və bəylikləri ələ keçirməyə başlayır. 1365-ci ildə Teymur döyüş yoldaşı olan Hüseyn ilə Belh və Keşi ələ keçirirlər. Hüseyn, Çağatay xanlığını ələ keçirən Kazaganın nəvəsi idi. Hüseyn ilə Teymur yaxın dost idilər. Lakin bir müddət sonra Teymurla Hüseynin arasındakı münasibətlərdə soyuqluq yaranmağa başlayır. 1370-ci ildə aralırandakı gərginlik son həddə çataraq savaşa çevrilir. Əmir Teymur bu savaşda Hüseynə qalib gəlir və özünü isə bəylər bəyi elan edir. Döyüş sonrası Hüseyni öldürmək istəməsə də, yanındakı bəylərdən biri onunla qatı düşmən olduğunu söyləyərək, Hüseyni ona verməsini istəyir. Əmir Teymur Hüseyni ona verir. Daha sonra Çingiz xanın nəslindən olan Saray Mülk xanımla evlənir. Bu xanımdan  iki övladı olur - Miranşah və Şahruh Mirza. Və beləcə Əmir  Teymur Çingiz xanın nəslinə qarışaraq “GÜRGAN” (Kürəkən) adını alır.

Teymurun dinə baxışı...

Teymurun dinə baxışı əslində tarixin digər bütün böyük hökmdarları kimidir - məsafəli və dərin… Məşhur fransız şərqşünas Jean-Paul Roux “Türklərin tarixi” adlı kitabının "Qeyri-müəyyən Dini Rəftar" adlı bir hissəsində bu mövzunu araşdırıb və onun dininin müsəlmanlıq ilə şamanizmin birləşdirilməsindən meydana gəldiyini iddia edir. Bu təsbitin ardından isə qəribə bir cümlə qurur: "Bir adamın eyni anda iki dinə birdən inana biləcəyini qəbul etməmək üçün bu mövzularda çox məlumatsız olmaq lazımdır". 

Bu ifadədən Teymurun iki dinli olduğu aydın olur. Ancaq Teymur ikidinli deyildi. Onun inancı tam mənası ilə bir müsəlmana aid idi. Bu yöndə bir çox faktlar və iddialar var.

İddialara görə, Teymur İslam dinini öz məqsədləri üçün də istifadə edə bilirdi. Eynilə Osmanlı hökmdarları kimi edəcəyi bir səfər zamanı yanındakı alimlərdən, münəccimlərdən səfəri haqqında  məsləhətlər alardı. Xeyli dini məlumatlara sahib idi. Dindarları da hər zaman müdafiə edər və qoruyardı. Hətta Teymur tarixin ən böyük Türk dini xadimlərindən olan Hoca Ahmet Yesevnin qəbrinin olduğu yerə də bir türbə inşa etdirib. Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, Əmir Teymur öləndə kəlmeyi şəhadət gətirərək ölüb.

Əmir Teymurun övladlarına  söylədikləri və vəsiyyəti...

"Ey oğullarım, millətin rifahını, xoşbəxtliyini təmin etmək üçün sizlərə buraxdığım vəsiyyəti və qeydləri yaxşı oxuyun, əsla unutmayın və bunları hər zaman tətbiq edin. Millətin dərdlərinə dərman tapmaq vəzifənizdir.


Zəifləri qoruyun, yoxsulları zənginlərin zülmünə buraxmayın. "Ədalət və yaxşılıq etmək" düsturunuz, rəhbəriniz olsun.


Mənim kimi uzun səltənət sürmək istəsəniz, qılıncınızı yaxşıca düşünərək çəkin, bir dəfə çəkdikdən sonra da onu ustalıqla istifadə edin.


Aranıza nifaq toxumları əkilməməsi üçün diqqətli olun. Bəzi düşmənləriniz aranıza nifaq salmaq istəyəcək və bundan faydalanmağa çalışacaqlar. Vəsiyyətimdə sizə idarə şəklini, ana fəlsəfəsini göstərdim. Bunlara sadiq qalsanız, tac başınızdan düşməz. Ölüm yatağında olan atanızın bu sözlərini unutmayın.


Məndən sonra imperator Pir Məhəmməd Cahangir olacaq. Ona, mənə itaət edər kimi itaət edəcəksiniz. Sərkərdələrim, indi itaət andı edin! "


(Və bütün sərkərdələr, saray adamları, ağlayaraq and içdilər).


Əmir Teymur, 1405-cü il fevralın 18-də Çinə səfər edərkən vəfat edib. Son sözü "Lə iləhə illəllah" olub. Öldükdən sonra cənazəsini Səmərqəndə aparıblar. Sağlığında çox sevdiyi nəvəsi Məhəmməd Sultan üçün inşa etdirdiyi türbəyə, nəvəsinin yanına basdırılıb.

Əmir Teymurun yezidiləri yandırması...

Qədim dövrün tarixçiləri Teymurun 1400-cü ilin oktyabrında Şamı almasından dərhal sonra Yezidin məzarına etdiklərini uzun-uzun izah ediblər. O zamanın məşhur tarixçilərindən olan Övliya Çələbi isə, məşhur "Səyahətnamə" əsərinin doqquzuncu cildində qorxulu bir filmi xatırladan, amma rəngarəng səhnələr nəql edən və Teymurun yalnız məzarı təhqir etməklə qalmadığını, Yezidə hörmət göstərən minlərlə adamı da yandırdığını qələmə alıb. 

Həmin əsərdən bəzi maraqlı məqamlar...

Teymur, Şamı aldıqdan sonra Əməvi Məscidinə gəlib Yezidin yolundan gedənlərə “Buranı sarayım etməyə qərar verdim. Məni evləndirin. Elə gözəl bir qız tapın ki, dünyada bir bənzəri olmasın” deyə müraciət edib. Yezidilərin başçısı önə çıxaraq “Padişahım arzu edərsəniz, mənim qızımla evlənin” deyə Əmir Teymura söyləyib. Əmir Teymur bu təklifi qəbul edib, yezidinin qızı ilə evlənməyi şərəfinə 40 gün 40 gecə ziyafət təşkil edib. 41-ci gün Yezidin yolunu gedənlərin hamısını sarayına çağırıb. Onların gözü qarşısında yezidinin qızı ilə cinsi əlaqədə olacağını deyib. Buna qarşılıq olaraq yezidilərin başçısı “olmaz” deyə qışqıraraq etiraz edib: “Bu, günahdır, bir gənc qızla belə rəftar edə bilməzsiniz”. 

Bu sözlərdən qəzəblənən Əmir Teymur yezidilərə “Qatillər” deyə bağırıb. “Peyğəmbər nəslindən olan İmam Hüseyni qətl edərkən günah etmədiniz, utanmadınız, mənim etdiyimmi günah olur?” - deyə yezidilərə qəzəblənib. Sonda yezidilərə “Sizi necə öldürüm” - deyə sual verib. Qəzəbinə hakim ola bilməyən Əmir Teymur döyüşçülərinə əmr edərək Yezid tərəfdarlarını odun çəmbərinin içinə aldırıb. Daha sonra Yezid ibn Müaviyyənin məzarını açdırıb. Teymur döyüşçülərindən birinin “Padişahım, gəl etməyək, günahdır” deməsindən daha da qəzəblənib. Yezid ibn Müaviyyənin cəsədi ilə bərabər 13 Yezid tərəfdarını da yandıraraq kül edib.

Lənətli məzar: Əmir Teymurun qəbrinin açılmasının törətdiyi tarixi fəsadlar... 

1941-ci il iyunun 1-də birinci məzarın açılması prosesi başlayıb. Sovet tarixçisi Mixail Gerasimovun fikrincə, bu məzar Əmir Teymurun oğlu Şahruxun məzarı idi. Alimlər qəbr daşları üzərindəki yazıların sürətini çıxarıblar. Çünki məzarın açılması zamanı qəbr daşlarının zədələnəcəyindən qorxurdular. Qəbrin açılması prosesi kino və foto aparatları ilə lentə alınıb. Məzarın açılması zamanı sovet tarixçisi Aleksandr Semyonov birdən mərmər məzarın üzərində həkk edilmiş və qədim ərəb dilindəki yazıları görüb. Mərmərin üzərində Teymurun 16 adı və Qurani-Kərimdən bir ayə var idi.

Mətn bu sözlərlə bitirdi: "Hər birimiz ölümə məhkumuq və bu dünyadan köçəcəyik. Bizdən əvvəl də böyük insanlar olub və bizdən sonra da olacaqlar. Özünü digərlərindən üstün sayan və əcdadlarının ruhunu ləkələyənləri dəhşətli bəla gözləyir". 

Sovet generalının Stalini qorxudan məlumatı...

Arxeolaqlar susqun halda baxışıblar və əsəblərini sakitləşdirdikdən sonra yenidən qəbri qazmağa davam ediblər. İki gün davam edən qazıntılardan sonra nəhayət, tabutun qapağı görünüb. 

M.Gerasimov tabutun qapağını açıb və iri başı olan kişi skeleti ilə üzləşib. Alimlərin tapdıqları skeletin Əmir Teymura aid olmasına əmin olmalarına səbəb isə, skeletin sol ayağındakı zədə izləri olub. 

Artıq Stalinin tapşırığı yerinə yetirilmişdi. Lakin məsələnin nə qədər ciddi olduğunu hələ də anlamırdılar. 

Növbəti gün Hitler Almaniyasının SSRİ-yə müharibə elan etmədən hücum etməsi barədə xəbərlər yayılır. Və beləcə Böyük Vətən Müharibəsi başlandı. Alimlər və arxeoloqlar dərhal qazıntı işlərini dayandırıb, geri dönürlər. 

M.Gerasimov Əmir Teymurun sümüklərini özü ilə Moskvaya apardı. Bir müddət sonra Səmərqənddə baş verənlər və müharibənin başlanmasının Əmir Teymurun qəbrinin açılması (lənət) ilə bağlı ola biləcəyi haqqda Stalinə məlumat verilib. Çaşqın vəziyyətə düşən Stalinə onu qorxudan bu məlumatı çatdıran şəxs məşhur sovet sərkərdəsi general G.Jukov olub. 

Bundan sonra Stalin Özbəkistan Kommunist Partiyasının birinci katibi Usman Yusupovla əlaqə saxlayır və təcili olaraq Əmir Teymurun qalıqlarını Qur-Əmirə qaytarmaq lazım olduğunu deyir. Ancaq bu, elə də asan bir iş deyildi. Çünki M.Gerasimov hələ labaratoriyada sümüklər üzərində ekspertiza aparırdı.

Və nəhayət, 1942-ci il noyabrın 15-də sümük qalıqları geri qaytarılıb, basdırılması üçün Moskvadan xüsusi qatarla Özbəkistana yola salınır. Hətta Stalinin xüsusi tapşırığı ilə sümük qalıqları böyük bir mühafizə ilə aparılıb. Müharibə şəraitinə görə sümük qalıqlarının Səmərqəndə geri qaytarılması təxminən 1 ay çəkib.

Almanların Stalinqrad məğlubiyyəti: təsadüf yoxsa, reallıq...

Əmir Teymurun sümükləri, nəvəsi və oğlunun qalıqları ilə birlikdə 1942-ci il dekabrın 20-də türbəyə geri gətirilib. Bu hadisə ilə bağlı 4 dildə (fars, özbək, rus və ingilis) xüsusi protokol tərtib edilib. Sənədin bir surətini germetik kapsula yerləşdirərək Teymurun qalıqlarını dəfn etdikləri tabuta qoyublar. Sümük qalıqları İslam qaydalarına uyğun olaraq, yenidən çıxarıldıqları yerə dəfn olunub. Bundan cəmisi iki gün sonra isə Almaniyanın 330 minlik ordusu Stalinqradda mühasirəyə salnıb, əsas hissəsi məhv edilib, qalıqları isə əsir götürülüb.

Müharibə başa çatdıqdan sonra Stalin Səmərqənddə Əmir Teymurun məqbərəsinin bərpası üçün 1 milyon rubl pul ayırıb. O zamana görə bu pulla bir neçə hərbi texnika almaq və ya bir ordunun ən azı 1 aylıq ərzaq təminatını ödəmək olardı.

Qeyd edək ki, bəzi iddialar görə, 1740-cı ildə İran taxt-tacının sahibi Nadir şah Əmir Teymura olan marağı və nifrəti üzündən onun məzarını oğurlatdırıb. Məzarın gətirilməsi üçün göndərdiyi əsgərlər qəbri gətirərkən məzar daşı ikiyə bölünmüşdü. Əmir Teymurun məzarının lənətli olduğundan xəbərdar olan İran şahı baş verənlərin xeyrə əlamət olmadığını düşünərək, fikrini dəyişdirib və dərhal sümükləri və məzar daşını geri göndərib.


Turan ORUC
Musavat.com

 

 

 

 


Etiket:
Xəbərlər

Azərbaycan dili aşiqlərin dilidir... -Buludxan Xəlilov, filologiya üzrə elmlər doktoru, professor

19.08.2019

Fətəli xan Xoyski - Erməni gülləsi ilə arxadan vurulan Azərbaycanın ilk Baş naziri

19.08.2019

Gec deyil... - Oqtay Rzanın - ŞEİRLƏRİ

18.08.2019

Xəlil bəy nə zaman vəfat edib? - Övlad acısı, ağır xəstəlik

18.08.2019

Aman Allah 

17.08.2019

ADIYAMAN

17.08.2019

Kiçik Vyetnam böyük Çinin burnunu necə “ovdu”? - 28 günlük müharibənin tarixi

16.08.2019

Əli bəy Hüseynzadənin açılmayan sevgi məktubu - Mətn

15.08.2019

REY BREDBERI  “Dəryaz” 

14.08.2019

Onun həyatındakı qadınlar ya dəli oldu ya intihar etdi - Pikasso

14.08.2019

Tuvalılar Böyük Vətən Müharibəsində

12.08.2019

Oğuzlar və Türk kimliyi - Cahandar Bayoğlunun elmi məqaləsi

11.08.2019

Ən qədim insanların 500 min il əvvəl Naxçıvanda yaşadıqları təsdiqləndi

10.08.2019

“Yeni Gundem” İnformasiya Agentliyinin 2 yaşı tamam olur.

10.08.2019

Böyük Nərimanlılar silsiləsindən - Şair Şahmalı Əliyev  Bəlkə qala sözüm, dünya.  

09.08.2019

Uşaq yaşlarından məhkum olan görkəmli jurnalistimiz

09.08.2019

Vampirlər həqiqətdirmi? – İlginc faktlar

08.08.2019

MƏCNUN GÖYÇƏLİ RÜBAİLƏRİ

08.08.2019

Şadlinskilər

07.08.2019

Yazıçı olmaq istəyənlərə Stefen Kinqdən 22 vacib məsləhət

06.08.2019

Atasından miras qalmış taxta 52 il sahib çıxmış hökmdar

06.08.2019

Xəstəsinin evinə bazarlıq edən həkim – MARAQLI ADAM

05.08.2019

General Sisianovun erməniləri “İT” adlandırdığı 214 illik tarixi məktubu  

04.08.2019

Mən də ölülərin xalq şairiyəm - Telman Hüseyn Anadilin şeirləri

03.08.2019

Misir fironları əslən qafqazlıdır - Alman alimlərindən sensasion tədqiqat

03.08.2019

TİTANİK GƏMİSİ HAQQINDA BİLMƏDİYİNİZ BÜTÜN MARAQLI MƏLUMATLAR BİR ARADA

02.08.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT – VI HİSSƏ - SON - VİDEO

01.08.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT - V HİSSƏ

31.07.2019

Ərəb Əmirliklərində çalışan xanım alimimiz: Hər il  28 Mayla bağlı müsabiqə keçirir, tələbələri milli hədiyyələrlə mükafatlandırıram  

31.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT - IV HİSSƏ

30.07.2019

Böyük rəhbərə son dəfə qurban gedən kiçik adamlar.

30.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT - III HİSSƏ

29.07.2019

Tanrının “Oxu” təlimi

29.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” – FİLM KİMİ HEKAYƏT – II HİSSƏ

27.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” – FİLM KİMİ HEKAYƏT – I HİSSƏ

26.07.2019

Qondarma bəylər

25.07.2019

Eldar Baxış oğlunun cəsədi qucağında evə keçdi – Hadisənin şahidi yazır...

25.07.2019

ƏLİBALA HACIZADƏ: HEÇ NƏ ƏZİZ DEYİL XATİRƏN QƏDƏR

24.07.2019

26 il Ağdamsız

23.07.2019

BÖYÜK NƏRİMANLI SİLSİLƏSİNDƏN YAZIÇI, PUBLİSİST QƏDİR ASLAN 
 

22.07.2019

Azərbaycan mətbuatı-144

22.07.2019

“Rəvan” sözünün əvvəlinə “i” hərfi əlavə olunaraq “İrəvan” adı əmələ gəlmişdir

20.07.2019

"Deportasiyadan Etnik Təmizləməyə Gedən Yol" adlı sənədli filmi ictimaiyyətə təqdim olundu.

19.07.2019

Oğlunun ölümündə özünü günahkar bilən ateist Xalq şairi- Maraqlı Faktlar

18.07.2019

Azərbaycanlı tarixçidən maraqlı iddia - Keşikçidağda eramızdan əvvəldən oğuz türkləri yaşayıb

18.07.2019

Ağbulaq

17.07.2019

Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini ermənilər etiraf etdi. 

16.07.2019

Tarixi şəxslər barədə qalmaqallı faktlar

15.07.2019

İlham Qəhrəman - "Könül işi"

13.07.2019

Seyid Əzim ateist idimi? - ARAŞDIRMA

11.07.2019
Bütün xəbərlər