Alban elinin Sünik vilayəti

12:00 / 19.03.2019

Alban elinin Arsaqdan Ərməniyyə ölkəsinə qədər uzanan qərb vilayəti SÜNİK Göyçə gölü ilə Araz arasında müasir Zəngəzur-Dərələyəz mahalını əhatə edirdi. Urartu çağlarından sonra bunlar Saqa elinin mərkəzi bölgələri idi. M.Xorenatsi Syunik adını mifik soybabası Sisakla bağlayır və ölkənin adında "daha düzgün və təmiz" formanın perslərin Sisakan deyimi olduğunu vurğulayır.

SİSYAN toponimi də Sünik adının deyil, Sisakan adının sonrakı təhrif olunmuş formasıdır. Ə.Rüstəmliyə görə, Sisakan adı si-sakan tərkibi olub si və sak boyadlarının qoşa işlənməsini əks etdirir. Daha əvvəllər burada boyadı Sİ deyil,SU olmuşdur, çünki Manna eli çağında Arazdan cənubda bir neçə bölgədə yaşamış SU adlı türk boyları vardı və bir çox türk boyları kimi SU boyu da Arazdan şimala keçib buradakı bölgələrdə yerləşmişdir. 1975 ci ildə Sisyan şəhəri yaxınlığındakı çay qırağında tapılan Urartu yazısında bu bölgənin adı Su-lu-qu şəklində verilmişdir.

Sünik vilayətində Erincək, Çaxuk, Gelakuni, zkusakan, Tselak, Qotxan(Ordubad) və başqa bölgələr vardır. Bəzi hay yazarları Naxçıvan bölgəsini Vaspurakan vilayətinə aid edirlər, lakin Vaspurakan Arazdan aşağı əraziləri əhatə edir. Naxçıvan Sünikdə mərkəzi bölgələrdən idi və görünür vaxtilə Urartu qoşunları bura da gəlib çıxmışdır. Çox güman ki, urartu boylarından biri olan NAXÇİ (protoçeçenlərin) bir qismi Vedibasar-Naxçıvan arasında oturmuşdur. Görünür, Sünikdə türk dillərinin "d" dialektində danışan boylar da vardır, çünki z/d dialekti fərqini Azər və part (ərsaq) deyimlərilə əks etdirən Azərbiqan, Adərbiqan adlarında olduğu kimi, çox güman ki, Uruz (Oruz) adı da bir neçə part şahının daşıdığı Orod adında görünür və bu variant URUD kəndinin adında qalmışdır.

Beləliklə vilayət və bölgələr üzrə rast gəldiyimiz etnik bölgələr Alban elində SAQA, NASSAGET, KASPİ, SU, SUVAR, ABAR, QAMƏR, BYLQAR, XƏZƏR, GÖGƏR, QARQAR və s.adlı türk boyları olduğunu sərgiləyir.

Alban elinin qərb qonşuluğundakı qeyd etdiyimiz Gögər, Kəngər, Kazax, Bulqar və başqa boylar Alban elinin daxili bölgələrində də görünür ki, bu da etnik demoqrafiyada təbii haldır. Belə ki, eyni adı daşıyan boylar bir-birinə yaxın və uzaq bölgələrdə məskunlaşa bilir. Gögər (Quqar) vilayətindəki kəngərlərin içində qazaq (kasax), qarabağ, dəmirçi boylarının adı və sonralar həmin kəngərlərlə bağlı cinli, həsənli, boyəhməd, qızılhacı boylarının adı Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində ortaya çıxan etnotoponimlərdə əks olunmuşdur.

Şahlar Hacıyev

tədqiqatçı


Etiket:
Xəbərlər

Oğlunun ölümündə özünü günahkar bilən ateist Xalq şairi- Maraqlı Faktlar

18.07.2019

Azərbaycanlı tarixçidən maraqlı iddia - Keşikçidağda eramızdan əvvəldən oğuz türkləri yaşayıb

18.07.2019

Ağbulaq

17.07.2019

Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini ermənilər etiraf etdi. 

16.07.2019

Tarixi şəxslər barədə qalmaqallı faktlar

15.07.2019

İlham Qəhrəman - "Könül işi"

13.07.2019

Seyid Əzim ateist idimi? - ARAŞDIRMA

11.07.2019

Mif ibtidai təfəkkürün gerçəkliyi anlamaq cəhdidir – İkinci Mahmudun müsahibəsi

09.07.2019

Mən də kəfənimi geyib gedirəm

08.07.2019

Bəxtli bu dünyadan bəxtsiz getdi... - Azər TURAN yazır

08.07.2019

İkinci Mahmud - Tanımal Mustafa (hekayə)

07.07.2019

Şərq və İslam mədəniyyətinin rus ədəbiyyatına təsiri... - Mətanət Vahid yazır

05.07.2019

Türkün oxunmamış bəlgələri : Nüvədi-Qarqadaşı kitabəsi

04.07.2019

Türkmənçay müqaviləsində “Ermənistan” sözü yoxdur

03.07.2019

Aqşin Xəyal - “Yad əl, doğma sığal” (hekayə)

02.07.2019

Qurd Cəbrayılın oğlu: Anam dəsmalı niyə atdığını soruşanda dedi, dəsmal ayrılıqdır, bilmirsən? Bizdə ayrılırıq.

01.07.2019

Daşkənd kəndindən 2-ci dünya müharibəsində itkin düşən və həlak olanlar

01.07.2019

Stalinin nazirlərinə kələk gələn dələduz – “Qəhrəman” donuna bürünən Vaysman

29.06.2019

Bəşəri problemlər və həll yolları Albert Eynşteyn

28.06.2019

Kəsəmən kəndindən ikinci dünya müharibəsində itkin düşən və həlak olanlar

27.06.2019

İnsanlığın taleyini dəyişən tarixi məkanlar - İLK DƏFƏ burada... - FOTOLAR

27.06.2019

NKVD-nin dəhşətli işgəncələri: qadınlar kişilərin kamerasına salınırmış, körpələrin dırnaqları çıxarılırmış

26.06.2019

26 İyun Milli Ordunun yaranma günüdür

26.06.2019

İsrafil Məmmədov vəfat edib

25.06.2019

Laçın rayonundan məcburi köçkün düşmüş bir qrup şəxsin BƏYANATI

25.06.2019

Şirməmməd Hüseynovdan sitatlar: “Bilirsiniz, kimə səcdə etmək lazımdır?

25.06.2019

Eldar Baxışın heç yerdə yayımlanmayan şeirləri

24.06.2019

İsa Peyğəmbəri kim satıb? — Kariotlu İuda satqın idi, yoxsa..?

23.06.2019

Aristotelin dostluq fəlsəfəsi niyə bu gün də aktualdır?

23.06.2019

Sirri açılmayan Xüdafərin Körpüsü

22.06.2019

Dost-dost deyə-deyə... - Etimad Başkeçid

21.06.2019

Mirzə Ələkbər Sabirin “Oxutmuram, əl çəkin” şerinin yazılma tarixçəsi

20.06.2019

Vahid Əziz: Qadınlar məşhur roman müəllifi, rəssam, bəstəkar ola bilərlər, amma şair ola bilməzlər.

19.06.2019

Melkumyan necə cəzalandırıldı? – erməni Allahverdinin oğlu Dağlıq Qarabağda fitnə-fəsad toxumu səpirmiş

19.06.2019

Şadlinskilər

18.06.2019

"Turan eli"ndə Ramiz Rövşənlə...

17.06.2019

Nəsimini sevən qadın necə öldü? – Faciəli tale

17.06.2019

Görkəmli dövlət xadimi, bacarıqlı səhiyyə təşkilatçısı, böyük alim

16.06.2019

Dünya siyasətçilərinin Heydər Əliyev haqqında səmimi fikirləri...

15.06.2019

Dövlətimizin və müstəqilliyimizin xilaskarı

15.06.2019

Meyitlərin altından sağ çıxan dünyaca məşhur azərbaycanlıdan İNANILMAZ SÖZLƏR: 27 il öncə Şuşada...

14.06.2019

“Atamı yalnız qışda görürdük”– Mirzə Cəlilin Polşadakı ailəsi ilə EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

13.06.2019

Abdal - Təsəvvüfün (Sufizmin) əsası kimi

12.06.2019

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” – MÜSAHİBƏ

12.06.2019

Hitler və Stalinin dərdindən divanə olduğu AGENT QADIN – MARAQLI FAKTLAR

11.06.2019

İslam dünyasına sərt senzura necə gəldi - Əl-Fərabi

11.06.2019

Qədim Türklərdə SIRĞA

10.06.2019

Azərbaycanda çadra əleyhinə hərəkat - Səriyyə Xəlilovanın Bakını ayağa qaldıran qətli

10.06.2019

İrəvan ədəbi mühitinin XIX əsr və XX əsrin 20-ci illərini əhatə edən dövrünün tarixi özünəməxsusluğu

08.06.2019

Müşfiqli günlərim

08.06.2019
Bütün xəbərlər