Alban elinin Sünik vilayəti

12:00 / 19.03.2019

Alban elinin Arsaqdan Ərməniyyə ölkəsinə qədər uzanan qərb vilayəti SÜNİK Göyçə gölü ilə Araz arasında müasir Zəngəzur-Dərələyəz mahalını əhatə edirdi. Urartu çağlarından sonra bunlar Saqa elinin mərkəzi bölgələri idi. M.Xorenatsi Syunik adını mifik soybabası Sisakla bağlayır və ölkənin adında "daha düzgün və təmiz" formanın perslərin Sisakan deyimi olduğunu vurğulayır.

SİSYAN toponimi də Sünik adının deyil, Sisakan adının sonrakı təhrif olunmuş formasıdır. Ə.Rüstəmliyə görə, Sisakan adı si-sakan tərkibi olub si və sak boyadlarının qoşa işlənməsini əks etdirir. Daha əvvəllər burada boyadı Sİ deyil,SU olmuşdur, çünki Manna eli çağında Arazdan cənubda bir neçə bölgədə yaşamış SU adlı türk boyları vardı və bir çox türk boyları kimi SU boyu da Arazdan şimala keçib buradakı bölgələrdə yerləşmişdir. 1975 ci ildə Sisyan şəhəri yaxınlığındakı çay qırağında tapılan Urartu yazısında bu bölgənin adı Su-lu-qu şəklində verilmişdir.

Sünik vilayətində Erincək, Çaxuk, Gelakuni, zkusakan, Tselak, Qotxan(Ordubad) və başqa bölgələr vardır. Bəzi hay yazarları Naxçıvan bölgəsini Vaspurakan vilayətinə aid edirlər, lakin Vaspurakan Arazdan aşağı əraziləri əhatə edir. Naxçıvan Sünikdə mərkəzi bölgələrdən idi və görünür vaxtilə Urartu qoşunları bura da gəlib çıxmışdır. Çox güman ki, urartu boylarından biri olan NAXÇİ (protoçeçenlərin) bir qismi Vedibasar-Naxçıvan arasında oturmuşdur. Görünür, Sünikdə türk dillərinin "d" dialektində danışan boylar da vardır, çünki z/d dialekti fərqini Azər və part (ərsaq) deyimlərilə əks etdirən Azərbiqan, Adərbiqan adlarında olduğu kimi, çox güman ki, Uruz (Oruz) adı da bir neçə part şahının daşıdığı Orod adında görünür və bu variant URUD kəndinin adında qalmışdır.

Beləliklə vilayət və bölgələr üzrə rast gəldiyimiz etnik bölgələr Alban elində SAQA, NASSAGET, KASPİ, SU, SUVAR, ABAR, QAMƏR, BYLQAR, XƏZƏR, GÖGƏR, QARQAR və s.adlı türk boyları olduğunu sərgiləyir.

Alban elinin qərb qonşuluğundakı qeyd etdiyimiz Gögər, Kəngər, Kazax, Bulqar və başqa boylar Alban elinin daxili bölgələrində də görünür ki, bu da etnik demoqrafiyada təbii haldır. Belə ki, eyni adı daşıyan boylar bir-birinə yaxın və uzaq bölgələrdə məskunlaşa bilir. Gögər (Quqar) vilayətindəki kəngərlərin içində qazaq (kasax), qarabağ, dəmirçi boylarının adı və sonralar həmin kəngərlərlə bağlı cinli, həsənli, boyəhməd, qızılhacı boylarının adı Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində ortaya çıxan etnotoponimlərdə əks olunmuşdur.

Şahlar Hacıyev

tədqiqatçı


Etiket:
Xəbərlər

Qərbi Azərbaycan (Ermənistan) kolanıları

24.04.2019

Asif Ata. Deyimlər (“Rəmzlər” Bitiyindən)

23.04.2019

Səfəvilər dövründə Azərbaycan dili

23.04.2019

Bizim Kino - Qanlı Zəmi 

22.04.2019

Göyce.az Azər Abdullanın "Qəmərlidən keçən qatar"  hekayəsini təqdim edir.

21.04.2019

Qardaşını və oğlunu şəhid verən yeganə Xalq yazıçımız

21.04.2019

Viktor Hüqo və onun "Paris Notr-Dam kilsəsi"

20.04.2019

Qəlbində vətən həsrəti inildəyən şair...

19.04.2019

Başlıbel qətliamından 26 il ötür - İşğaldakı Şəhid ruhlar məskəni...

19.04.2019

Özünü ölümə atıb əsgərlərini xilas edən komandir: Elnur Əliyevin həyat yolu- FOTOLAR

18.04.2019

Özündən 60 yaş böyük kişi ilə evlənən dahi qızcığaz

17.04.2019

URVATLI SÖZÜN İŞIĞINDA

17.04.2019

Əliyev İsmayıl Hüseyn oğlu

16.04.2019

Azərbaycandilli mətbuat Ermənistanda qadağaya məruz qalanda, Bakıda erməni dilində qəzet və jurnallar çıxıb

16.04.2019

"Böyük Ermənistan və ermənilərin xilası”: ABŞ nədən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini tanımadı...

15.04.2019

BAĞLAYIN GÜNAHKAR PƏNCƏRƏLƏRİ
       (Məsum günahkar Elina üçün )

15.04.2019

Xain bəd qandırar a yara məndən-Növrəs İmanın şeirləri

14.04.2019

Rusiya sovetləşmə müqabilində Zəngəzur, Göyçə, Dərələyəz mahalları Ermənistana vermişdir.

14.04.2019

Kişilik məktəbi (Hekayə)

13.04.2019

Xatirə Həsrət Göyçənin şeirləri

12.04.2019

Erməni tarixçi ermənilərin qədim xalq olması barədə iddiaları alt-üst etdi – Video

12.04.2019

“BÜTÜN QƏLƏBƏLƏR – QAN RƏNGİNDƏDİR”

12.04.2019

XIX əsrin əvvəllərində Qarabağ və Gəncə xanlıqlarının inzibati vahidləri və əhalisi

11.04.2019

Müəllim ucalığı

11.04.2019

Ənəlhəqq həqiqəti...

10.04.2019

Namiq Məna: Meyxanada bədahətən şeir deyən elə adamlar göstərərəm sizə, özünə şairəm deyən bir ay evində oturub fikirləşsə, o sözləri yaza bilməz.

10.04.2019

Rəşid Göyçənin şeirləri

09.04.2019

AŞIQ ŞAHSOLTAN – 70   SAZLI-SÖZLÜ BİR DÜNYANIN RƏNGLƏRİ

09.04.2019

17 nəfərin diri-diri yandırıldığı gün-AĞDABAN SOYQIRIMI

08.04.2019

İlk baxışdan ilk məhəbbət

07.04.2019

Füzuli Sabiroğlunun şeirləri

06.04.2019

Bir toponimin hikməti

06.04.2019

Richard Branson - Hər şeyi kənara qoy! GİRİŞ VƏ ET!...

05.04.2019

Sarınər gədiyinə varanda

05.04.2019

Göyçə gölünün pıçıltıları

04.04.2019

Aprel şəhidləri - Fotolorla

04.04.2019

İstedadlar sorağında - Rəşid Bərgüşadlı

03.04.2019

İtirdiklərimiz!...

02.04.2019

Gizlin dəfn edilən böyük aktyor - Adil İsgəndərovu niyə kimsə yada salmadı...

01.04.2019

Ləngərli kişi

01.04.2019

İşğalçı Rusların dərsini verən Səfəvi hökmdarı - II Şah Abbas

31.03.2019

1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımı. Bakıda mart qırğınları

31.03.2019

Aşıq Alının yeddi divanisi

30.03.2019

"Mikoyan Dağlıq Qarabağ və Zəngəzurun Ermənistana verilməsinə ən kəskin etiraz edənlərdən olub"

30.03.2019

Bu torpaqda izin qaldı...

29.03.2019

“Erməni-qriqoryan kilsəsi XIX əsr ərzində alban irsini məhv edib, qarət edirdi”

28.03.2019

Vətən, başın sağ olsun

28.03.2019

İrəvan şəhəri və onun tarixi haqqında

27.03.2019

Ermənilərə qan udduran qaçaq qadın-“Kişi Tavat” - ARAŞDIRMA

27.03.2019

“Qorbaçov “peşka” idi, SSRİ-ni Andropovun adamları dağıtdı” - SƏS-KÜY YARADACAQ MÜSAHİBƏ

26.03.2019
Bütün xəbərlər