Müşfiqli günlərim

16:12 / 08.06.2019

Goyce.az saytı Dilbər Axundzadənin " Müşfiqli günlərim" kitabından mərhum şair Mikayıl Müşfiqlə bağlı xatirələrini təqdim edir.

Müşfiqin xalası oğlu Ağakərim Kərimovun Müşfiqlə bağlı xatirəsindən:

Mən mollaxanada oxuyanda, Müşfiq 8-9 yaşlı uşaq idi. Bir dəfə mənimlə mollaxanaya getdi. Məktəbdən gəldikdən sonra mollanın dərs deməyini, mollaxananı lağa qoyub gülməyə başladı. "Məktəb nə məktəb, molla nə molla! Adamın lap bağrı yarılır" - deyib mənə mollanın yanına getməməyimi məsləhət gördü. Hələ bir mollaya həcv də yazdı. Mollaxana haqqında yazdığı həcvi eşidəndə, qohumları təşvişə düşdü, nənəsi qızqayıt Mikayılı yanına çağırıb, ona öyüd-nəsihət verdi: - A bala, yetim uşaxsan, özünü də, bizi də işə salarsan. Molla eşidər sənə küfr oxuyar: deyər, oxşayıb oxşamışlarına. Mollaxananı heç atan Mirzə Qədirin də görməyə gözü yox idi.

Dilbər Axunzadənin xatirəsi: - Bir gün bizi Xaçbulaqdan Mingəçevir dağına toya qonaq çağırdılar. Biz (mən və rəfiqələrim) dərs dediyimiz bir dəstə qadınla atlanıb yola çıxdıq. Dağ döşündəki kəndə çatanda zurnanın və nağaranın səsi dağları götürmüşdü. Toy düz bir həftə davam elədi. Bu toya aşıq Şirin də dəvət olunmuşdu. Başımız söhbətə o qədər qarışdı ki, bir də durub gələndə gördük ki, bağban qapını bağlayıb. (O vaxt pionerlər bağı indiki kimi deyildi. Yanları dəmir hasarlı idi. Özü də "Qubernat bağı" adlanırdı.) Müşfiq qapını açdırmaq üçün axtarıb bağbanı tapdı. Bağban qoca və ciddi kişi idi. Müşfiq nə qədər elədisə, qapını açmadı ki, açmadı. Müşfiq dedi:
- Əmi, bu qıza soyuq olar. Əyni də nazikdir.
- Neyləyim? Ona deyən var idi bu vaxtacan oturub səninlə söhbət eləsin? - bağban acıqla dilləndi. 
Müşfiq dedi:


Sənsiz könlüm ağlar mənim,
Göz yaşlarım çağlar mənim.
Fərhad olsam - dağlar mənim,
Məcnun olsam - çöl mənimdir.

(Bu bəndi Müşfiq sonralar özünün "Sındırılan saz" poemasına saldı)

Bağban yenə qapını açmadı. Müşfiq başladı şeirlər deyib bağbanı tərifləməyə. Müşfiq gördü ki, bağban öz qərarından dönmür, başladı yenə aşiqanə şeirlər deməyə. Bağban Müşfiqi diqqətlə dinlədikdən sonra: "Sən kimsən?" - deyə soruşdu. 
Müşfiq - Mən müəlliməm - dedi.
- Yox, sən müəllimə oxşamırsan.
- Mən şairəm, adım da Müşfiqdir.
- Yox, sən şair də deyilsən.

Müşfiq təəccübləndi: - Bəs onda, mən nəyəm?
Bağban gülümsədi: - Sən aşiqsən, bircə sazın yoxdur. Bir saz da al, düş Kərəm kimi dağlara, daha mənim bağımda nə işin var?
- Düz tapmısan, əmi can. Mən aşiqəm. İndi qapını aç, aşiq öz məşuqi ilə çıxıb getsin!
Bağban mehriban bir səslə:
- Mənim bağım da, canım da sizə qurban olsun, balalarım. Özüm qəsdən səni danışdırırdım. Mən heç şair görməmişəm. İndi gördüm. Könlün nə vaxt istəyir, bu baöa gələ bilərsən. - deyib Müşfiqin boynunu qucaqladı, alnından öpdü.

 

Məni 5 nömrəli komsomol məktəbinə müəllim təyin etdilər. Çox keçmədi ki, Müşfiqdən məktub aldım. Lakin nədənsə cavab yazmağa gecikdim, ondan ikinci məktub gəldi. İndi xanəndələrin tez-tez oxuduğu "Qurban olduğum" (Əsl adı "Vəfasıza doğru" - dur.) və "Ürək" şeirlərinin mətnini də göndərmişdi.

Sən canı canandan ayrı tutmadın,
Odur ki, vəfasız deyildir adın.
O səni unutdu, sən unutmadın,
Yaşa məhəbbətim, yaşa, ürəyim!

Müşfiqin bu həyəcanlı məktubuna və şeirlərinə cavab olaraq 1932-ci il dekabrın axırlarında ona səmimi məktub yazdım. Yazdım ki, mən hara getsəm, harda olsam, özümü səninlə birgə hiss edirəm.

 

Xatirimdə dərin iz buraxan belə bir cəhəti xüsusilə demək istəyirəm ki, Müşfiq hədsiz dərəcədə səmimi və gözü-könlü tox bir insan, ilk görüşdən adamın qəlbinə yol açmağı bacaran, özünü sevdirmək, istedadına malik şəxsiyyət idi. "Özünü sevdirmək" ifadəsini mən bəlkə də dəqiq işlətmirəm. Çünki Müşfiq özünü sevdirməyə çalışmazdı. Lakin özünü o qədər təbii və səmimi aparardı ki, onun şəxsiyyətindəki məlahət saflıq, istedad elə ilk dəqiqələrdən şölələnər, insanın ürəyini işıqlandırardı.

Mən Müşfiqlə həyat quranda yalnız orta təhsilim var idi. Hüseyn Cavid mənim gələcək həyatımla maraqlanıb deyərdi: - Qızım, sənin təhsil haqqında fikrin nədir? Ailə həyatı qurmaqla təhsildən kənar qalmaq olmaz. Qurduğun həyat məni sevindirirsə də, təhsilin haqqında düşünürəm. Sən mütləq ailə məktəbə daxil olmalısan. 
Onun bu məsləhətləri məni ruhlandırıb Azərbaycan Tibb İnstitutuna daha tez daxil olmağıma səbəb oldu.

Bir dəfə yenə axşamüstü Cavid bizə gəldi. Müşfiq o zaman "Duyğu yarpağı" adlı əsəri üzərində işləyirdi. Onlar çox mehriban görüşdülər. Həmişəki kimi yenə sənətdən, ədəbiyyatdan söz düşdü. Müşfiq yeni əsərinin özünə xoş gələn parçalarından ustadına oxumağa başladı. 
H. Cavid diqqətlə qulaq asır, arabir Müşfiqi saxlayıb qüsurlu misralara nəzəri cəlb edir, gözəl parçaları təkrar-təkrar oxutdurub ürəkdən fərəhlənirdi. Uzun söhbətdən sonra mən ondan soruşdum:
- Cavid müəllim, siz hansı əsər üzərində işləyirsiniz?
O dedi: - Bu saat mən külliyyatımı toplamaq fikrindəyəm. Redaktorluğunu da, Müşfiq, sənə tapşıracağam. 
Müşfiq gülümsündü: - Yox - dedi, - mən hələ gəncəm, sizin əsərlərinizin redaktorluğuna gücüm çatmaz. Bəlkə gələcəkdə o mərtəbəyə çatam. 
Mən diqqətlə qulaq asırdım. Elə bildim ki, Müşfiq bu sözləri zarafatla deyir. Ancaq H.Cavid gedəndən sonra öyrəndim ki, Müşfiq həmin fikri özünü ustadına təvazökar göstərmək üçün deməyib, bu, onun həqiqi ürək sözləri imiş...
Lakin əfsus ki, nə sevimli şairimiz və nə də ona hədsiz məhəbbət bəsləyən Müşfiq öz sağlıqlarında bu arzularına çata bilmədilər.

 

Xalq şairi Süleyman Rüstəmlə Müşfiqin dostluğu çox qədim idi. Süleyman Rüstəm Müşfiq haqqında öz xatirələrində deyir ki, M.Müşfiqin tutduğu əsas yol inqilabi poeziya yolu idi. O, gənc şairləri doğru yolundan azdıranlara qarşı cəsarətlə çıxır və əsl gözəl şeirin nə olduğunu aşağıdakı misralarda aydınlaşdırırdı.

Qansın bunu kimin varsa düşüncəsi
Şeirlərin ən gözəli, ən incəsi - 
"Bütün dünya işçiləri birləşiniz!"
Kimi canlı bir misradır eşidiniz!


Əvvəllər evdə vaxtımız olanda ya mən, ya da Müşfiq tar çalıb oxuyardıq. Lakin 1934-cü ildə mən tibb instututuna daxil oldum. Əylənməyə, istirahətə qalan vaxtımız daha da məhdudlaşdı. Başımız axır vaxtlar dərsə, işə elə qarışdı ki, tarımız divardan asılı qaldı. Bir gün Müşfiq işdən gəlib nahar etdikdən sonra, gördüm ki, divardan asılı tara diqqətlə baxıb fikrə gedib. Sanki tarı yenicə görüb. Dodaqları bir sirr saxlayırmış kimi sıxılmışdı, onsuz da qara olan gözləri daha da tutulmuş, nəsə axtarır kimi gah divardan asılan tarımıza, gah mənə baxırdı. Hiss etdim ki, Müşfiqin ürəyi dolub, nəsə yazmaq istəyir. 
Mən indi başa düşdüm ki, Müşfiq niyə tara belə diqqətlə baxırmış.

Çoxdandır çalınmayır divardan asılı tarın,
Tutqun bir ürək kimi telləri paslı tarın,
Ey mehriban sevdiyim, gurlayacaq, yoxsa yox?!

 

Sosializm quruculuğu illərində xalqın xahişi ilə həyata keçirilən bir sıra reformalar Müşfiqin ürəyindən olmuşdu. Məsələn, ərəb əlifbasının latın əlifbası ilə əvəz edilməsini Müşfiq ürəkdən alqışlamışdı. O, bu barədə şeir də yazmışdı.

Səndə günahı var bir müqəssirin,
Budur müddəinin ən son xitabı:
Əlvida! Əlvida, ey köhnə əsrin,
Köhnə əlifbası, cındır kitabı.

Müşfiq yaxşı bilirdi ki, islam dini, ərəb əlifbası xalqımızın başına nə kimi müsibətlər gətirmişdir. İndi bu əlifbadan yaxa qurtarmaq cəhalətdən, nadanlıqdan yaxa qurtarmaq demək idi. Şair buna sevinməyə bilməzdi.

 

Ümumiyyətlə, Müşfiqin yaradıcılığında insan taleyi və xüsusən Azərbaycan qadınlarının həyatının təsviri geniş yer tuturdu. 1934-cü ildə Leyla Məmmədbəyova, Sona Nuriyeva ilk dəfə təyyarəçilik məktəbini bitirib polad quşlarını səmaya ucaldanda Müşfiqin sevinci də yerə-göyə sığmırdı.

Bir nəhəng ölkənin timsalısan sən!
Yüksələn bir elin xəyalısan sən!
Bütün qadınlığı ardınca səslə,
Səslə, döyüşsünlər köhnə qəfəslə.

Müşfiq Azərbaycan qadınlarına həsr etdiyi "Səhər" poemasını yazmışdı. Həmin əsər o vaxt keçirilən respublika müsabiqəsində mükafat qazandı.

Cəmi on illik yaradıcılıq dövrü ərzində Müşfiq Azərbaycan Sovet poeziyasının ən parlaq nümayəndələrindən biri oldu. 
1939-cu il mart ayının 12-də vəfat etmişdir. 
Mənim Müşfiqli günlərim belə qurtardı...

İndi də könlümə təsəlli sənsən,
Ölüncə dilimin əzbəri sənsən...

Bakı. 1967-ci il

Təqdim etdi: Şəfaqət Cavanşir

 


Etiket:
Xəbərlər

Elmlər Akademiyası akademik nəşrlər buraxır, orda Səfər Alışarlının adı yoxdur. Bu elə döyülməkdir - Səfər Alışarlı

14.12.2019

Ana, evdar qadın, jurnalist və siyasətçi – “Dəmir Ledinin” həyatı

13.12.2019

Mən zəmanənin Hüseyniyəm – Nəiminin ağrı-acı dolu vəsiyyətnaməsi – İlk dəfə

12.12.2019

"Tarix heç nəyi silmir" - Heydər Əliyevin müdrik kəlamları

12.12.2019

ORDA BİR KƏND VAR, UZAQDA...  ...Getməsək də, görməsək də,  O kənd - bizim kəndimizdir... O kənd - Böyük Qaraqoyunludur...

11.12.2019

Qarabağın tarixi ərazisi və sərhədləri

10.12.2019

Türk Qızılbaş əmirliyinin inzibati idarə sistemində yeri

09.12.2019

Azərbaycan Cumhuriyyəti uğrunda canını fəda etmiş şahzadə - Feyzulla Mirzə Qacar

07.12.2019

Nərimanlı kökənli idmançı respublika çempionatında qalib oldu

07.12.2019

Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin həyata keçirdiyi "NƏSİMİ-650" adlı layihə çərçivəsində növbəti tədbir Şamaxıda keçirildi.

07.12.2019

Eşq bir sirdir...

06.12.2019

Vəzir Orucovun atası İsgəndər Həmidovu silləynən vurdu... - Asim Qasımov 

04.12.2019

Xəzərin “udduğu” neftçilər - Dəhşətli hadisədən 4 il keçdi

04.12.2019

Kişilik simvolu və Cahandar ağa

04.12.2019

Almaniya ordusunun qorxusu – Hitler türkiyəli generallarla niyə görüşmüşdü... (FOTOLAR)

03.12.2019

Ermənilərin köçürülməsinə qarşı Naxçıvanda Keçili üsyanı

02.12.2019

Rus çarları ermənilərə niyə nifrət edirdilər? 

30.11.2019

MƏRHƏMƏTƏ ATILAN GÜLLƏ

29.11.2019

Yaratdığı təriqətlə 900 insanın bir gündə intihar etməsinə səbəb olan Cim Cons – Qatil, yoxsa kahin? - FOTO

28.11.2019

Dərbənddə doğuldu, Bakıda dəfn edildi – teleqüllənin təşəbbüskarı olan general Rəsulbəyovun həyat yolu

27.11.2019

“XƏZİNƏ” Milli Mükafatı sahiblərinə təqdim edilib – FOTOLAR

27.11.2019

Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi şeir müsabiqəsi keçirib

27.11.2019

SSRİ-nin birinci xanımı olan bakılı qızın intiharı – General Qusevin işvəkar arvadının baiskarlığı

26.11.2019

"Erməni soyqırımı" yoxdur deyən fransız yazar: "Bir azərbaycanlı ilə görüşdüm, hönkür-hönkür ağlayırdı" - FOTOLAR,VİDEO

26.11.2019

Unutqanlıq, yaxud tarixi unutqanlığın ibrət dərsi - BİRİNCİ YAZI

25.11.2019

Azərbaycanlı jurnalist Şuşadan yazdı...

25.11.2019

Qorki və Stalin münasibətləri haqqında çoxlarının bilmədiyi faktlar

24.11.2019

 NƏRİMANLI KƏNDİNİN ŞƏHİD KÜNBƏZİ

22.11.2019

Cəsədi döyüş meydanında qalan 19 yaşlı şəhid - Milli Qəhrəman Mehman Sayadov

22.11.2019

Rəsulzadə Türkiyədən niyə getdi?

21.11.2019

Qarakənd faciəsinin gizli məqamları: Əslində nə baş vermişdi? - Şahidlər danışır

20.11.2019

ABŞ-ı 1 trilyon ziyana salan azərbaycanlı general - 25 İLLİK SİRR

20.11.2019

Bu gün həyatdan nakam getmiş şair Zərdüşt Şəfinin doğum günüdür

19.11.2019

Sufilik və Hürufilik

19.11.2019

Tarixçi Həcər haqqında iddiaları alt-üst etdi: “Onun erməniyə ərə getməsi...”

18.11.2019

ELNUR İRƏVANLI- şeirlər

17.11.2019

Milli Dirçəliş Günü

17.11.2019

Atam getmişdi ki, Səməd Vurğunu Göyçəyə - Aşıq Ələsgərin qəbrini ziyarət etməyə gətirsin - Əhliman Əmiraslanov

16.11.2019

Himnimiz necə tapıldı?

15.11.2019

Mustafa Kamal Atatürk Britaniya kəşfiyyatının hesabatlarında: onun haqqında nə deyilirdi?

14.11.2019

Türkiyənin hərb tarixinə adını yazdırmış generalımız - Hüseyn xan Turqut

12.11.2019

Albanların xiristanlığı qəbul etməsi

07.11.2019

Yarımçıq qalmış sevgi və ya sovetlərin üç körpə qıza etdikləri sitəm...

07.11.2019

Ailəsindən küsən, tənha yaşayıb tənha ölən Xalq artisti

06.11.2019

Şah İsmayıl əslində necə öldü? – Şok versiyalar

06.11.2019

Klounların təzim etdiyi, xristianlığı qəbul edən qeyri-adi titullu aktyorumuz...

05.11.2019

"Rəsulzadənin tapançası məni xilas etdi..." - Türk zabitin xatirələri - FOTOLAR

04.11.2019

Xruşşov dövrünün Qarabağ şəhidi - FOTOLAR

04.11.2019

Dronqo kimdir?

01.11.2019

O, Xalq yazıçısı adından çox nökər olmağına sevinmişdi – Maraqlı faktlar

01.11.2019
Bütün xəbərlər