Bəşəri problemlər və həll yolları Albert Eynşteyn

16:22 / 28.06.2019
Baxılıb: 706

Yerüzündəki insanları sağlam fikirlə və öz xoşbəxtliklərini düşünərək yaşamağa yönəltmək asan olsaydı, bəşərin problemlərini həll etməyimizə imkan yaradacaq çoxlu həll yolları tapılardı. Misal üçün doğum üzərində kontrolu ələ alaq: Sağlam düşüncəli fərd bu məqamda öz çıxarını güdəcəyi üçün, doğum kontrolunun uyğulanması heç bir çətinlik yaratmayacaq, nüfus artışı da təhlükə vəziyyətindən çıxacaqdı. Ancaq bu prosesi gerçəkləşdirmək mümkün olmadı. Hətta aydın insanları belə, ən təhlükəli durumlarda da olsa, fərdi xoşbəxtlikləri üçün sağlam düşüncəylə davranmağa yönəltmək asan olmur.

Hər hansı bir bəşəri problemin, ona birbaşa saldırmaqla həll olunacağına inanmıram. Ancaq zaman tələb edən təhsil və ona qatılacaq müxtəlif cəhdlərin təsiriylə yaşam şərtlərinin yavaş-yavaş da olsa, yaxşılığa doğru dəyişəcəyinə ümid edirəm.

Zənginlik haqqında

Zənginliyin bəşəriyyəti irəli aparacağına inanmıram, bu zənginlik özünü bu məqsədə həqiqətən həsr edən insanın əlində olsa belə. Yalnız böyük və təmiz insanlardan örnək almaq bizi alicənab düşüncələrə və mərdanə davranışlara yönəldə bilər. Pul eqoizmə xitab edər və sahibini dayanılmaz şəkildə sui-istifadəyə yönəldər.

Aranızda, Musanı, İsanı, ya da Qandini Karneginin pul çantalarını əllərində tutmuş halda təsəvvür edə bilən kimsə varmı?

Uşaqlara xitabən

Bir müəllimin ən önəmli cəhəti, yaradıcılığa və bilgiyə duyulan həzzi oyandırmaqdır.
Sevgili uşaqlar,

Bu gün, günəşli və bəxtəvər bir ölkənin gəncliyini burada görməkdən böyük xoşbəxtlik duyuram.

Unutmayın ki, məktəblərdə öyrəndiyiniz möhtəşəm nəsnələr, dünyanın müxtəlif ölkələrində şövqlə və böyük əmək sərf edərək çalışan fərqli nəsillərin əsəridir. Bütün bunlar sizə, qəbul etməyiniz, şərəfləndirməyiniz, zənginləşdirməyiniz və bir gün öz uşaqlarınıza ötürməyiniz üçün əmanət edildi. Çünki, biz fani insanlar, birlikdə yaratdığımız bu qalıcı nəsnələr sayəsində əbədiyyətə nail oluruq.

Əgər bunu hər zaman ağlınızda saxlasanız, həyatınız və etdiklərinizin anlam qazanar, digər millətlərə və çağlara qarşı da doğru rəftar sərgiləyərsiz.

Azad düşüncə və təhsil

İnsanı mütəxəssis kimi yetişdirmək yetərli deyil. Düzünü bilmək istəsəz, bu yolla insanı şəxsiyyətə deyil, yararlı bir avtomata çevirərsiz. İnsan əldə etmək istədiyi dəyərə coşqunluqla, istəklə can atmalıdır. İnsan gözəllik və əxlaq duyğusuna malik olmalıdır. Yoxsa ki, sadəcə ixtisasla bağlı bilgilərə sahib insan, harmonik şəkildə gəlişmiş fərddən ziyadə, yaxşı təlim görmüş köpəyə bənzəyər. Qonşusu və aid olduğu cəmiyyət qarşısında bəlli əxlaqi tutuma malik olması üçün, digər insanların istəklərini, gözləntilərini və ağrı-acılarını anlamağa çalışmalıdır.

Bu dəyərli yaşantılar gənc nəsilə, təkcə əl kitablarıyla deyil, onlarla müəllimlər arasında yaranan yaxın ünsiyyətlə aşılanır. Mədəniyyət, hər şeydən öncə budur və bu yolla qorunur. “Humanities”in önəmini vurğulayarkən məhz bu prosesi nəzərdə tuturam, tarix ya da fəlsəfə sferasında ifadə edilən quru, xüsusi bilgiləri deyil.

Gündəlik ehtiyaclar ucbatından rəqabət və ixtisaslaşma sistemi üzərində çox dayanmaq insan beynini korşaldırır. Halbuki, bütün mədəni həyat və elmlərin inkişafı sağlam beyindən qaynaqlanır, ona bağlıdı.

Yaxşı təhsil həm də gənclərdə müstəqil, tənqidi düşüncənin yaranmasına rəvac verməkdir. Halbuki, bu qabiliyyətin inkişafı, gəncləri gərəyindən artıq oxutmaq nəticəsində buxovlanıb. Gəncləri ehtiyac duyulandan artıq oxumağa məcbur etmək mədəni kasadlığa səbəb olur. Təhsil prosesində əxz edilən bilgi dəyərli nemət sayılmalıdı, məcburi çalışma deyil.
 

Təhsilin önəmi
 

Təhsil sistemi müəyyən nizama əsasən işləyir, fəqət həyat məktəbi nizamsız və qarışıqdır... Bu, təhsilin çox güclü siyasi vasitə ola biləcəyini, siyasi ziddiyyət içində olan tərəflər üçün istismara əlverişli təhlükə qaynağı olduğunu göstərir. Şagird məktəbdə oxuyarkən, gələcəkdə asanlıqla xilas olmayacağı, təhlükəli xürafatlarla yetişdirilə bilər. Təhsilin dövlət tərəfindən uyğulanması elə istiqamətlə gedə bilər ki, vətəndaşların, məruz qaldıqları düşüncə məhdudluğundan qurtulmaq imkanları tamamilə aradan qalxar.

Əsl təhsil görmüş bir insan yetişdirmək üçün gərək duyulan digər məqam da, insanın digər insanlar qarşısında hər zaman hiss etməli olduğu ictimai məsuliyyət duyğusudur… İnsan şəxsiyyəti “Qonşunu özün kimi sev” kimi basmaqəlib ehkamlarla tərbiyələnə bilməz. Heç zaman yanlış davranışa yol vermədiyi söylənən və nümunə kimi göstərilən insanlarla bağlı hekayələrin böyük dəyəri yoxdur.

Ümumiyyətlə, sağlam ictimai davranış oxumaqla deyil, daha çox yaşamaqla əldə edilir. Ortaq şəkildə paylaşılan dəyər, ancaq həyatda tətbiq olunduqca əhəmiyyət qazanır. Şagirdin maraqları, təkcə eqoizm duyğusunu artıran rəqabət yoluyla deyil, həm də onun yaradıcılıqdan zövq alması təmin edilərək dəstəklənməlidir. Bunun nəticəsində sinif yoldaşları birbirlərinə qarşı dostluq duyğularıyla və diqqətlə yanaşarlar.

Xalq idarəçiliyini müdafiə etmək üçün məktəblər nə edə bilər? Bəlli bir siyasi təlimin ifadəçisi mi olmalıdılar? Düşünürəm və inanıram ki, belə olmamalıdı. Əgər məktəblər gənc insanlara tənqidi təfəkkür və ictimai şüura yiyələnmiş davranış biçimləri bəxş edərlərsə, deməli görəvlərini gərəyincə yerinə yetirmiş sayılarlar. Beləcə, şagirdlər, yurddaşların sağlam, xəlqçi bir cəmiyyətdə yaşamaları üçün gərəkli olan dəyərləri əxz etmiş olarlar.

Yaxşı və pis 

İnsan irqi və insan həyatının yüksəlişinə ən çox töhvə vermiş insanların ən çox sevilən insanlar olmalı olduğu fikri prinsipcə doğrudur. Fəqət bir kəs onların kim olduğunu soruşsa, ciddi əngəllərlə qarşı-qarşıya qalacaq. Siyasi və dini liderlərin yarardan çox zərər verib-vermədikləri şübhəlidir. Bu mənada, inanıram ki, insanlara münasibətdə göstərilən ən böyük xidmət, onları insanı şərəfləndirəcək işlərlə məşğul olmağa və özlərini mənəvi baxımdan zənginləşdirməyə təşviq etməkdir. Bu görəv əksərən böyük sənətkarların və kiçik payla elm insanlarının öhdəsinə düşür. Əlbəttə, insanı ucaldan və onun təbiətini zənginləşdirən nəsnə, elmi araşdırmaların nəticəsi deyil, intellektual bir əsəri yaradıcı və qavrayıcı şəkildə dərk etməkdir. Bu mənada, məsələn, Talmudun dəyərini, ortaya qoyduğu zehni bəhrəylə ölçməyə çalışmaq, əlbəttə, yanlışdır.

İnsanın həqiqi dəyəri, hər şeydən öncə, öz məhdud fərdiyyətindən nə dərəcədə və hansı anlamda qurtulub azad olmasıyla müəyyənləşir.(bilge.az)


Etiket:
Xəbərlər

Məmməd Oruc: “Səməd Vurğun olmaq istəyirdim”

27.05.2020

Müharibənin məhkum etdiyi talelər

26.05.2020

İlhamə Nasirin hekayəsi - Xudaverdi

24.05.2020

Rusiya Qars müqaviləsini uzadacaqmı? - Ermənistanın Naxçıvana iddialar

23.05.2020

Belarusun “Şərəf”li azərbaycanlısı
 

22.05.2020

İrəvan xanlığının varisi Bakıda: nələr danışdı? - Müsahibə

22.05.2020

Azərbaycan qadını. Həmidə xanım Cavanşir

21.05.2020

"Müqəddəs Məryəm və Müqəddəs körpə İsa Məsih"... Bu əsərin çox maraqlı tarixçəsi var.

20.05.2020

Poçt göyərçinləri məktubu neçə daşıyırdı?

19.05.2020

Laçınsız 28 il

18.05.2020

Kürəkçay sazişinin orijinalı tapıldı; ermənilərin Qarabağda izi-tozu olmayıb

16.05.2020

Tanıdığımız və tanımadığımız Vəli Axundov

15.05.2020

Dünya ayağa qalxdı - İrəvan və Zəngəzur Azərbaycana qaytarılacaq - Müqavilə QÜVVƏSİNİ İTİRİB

14.05.2020

"M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər Rəsulzadə ilə Qazaxıstanda görüşlərim" - Nəsiman Yaqublu

14.05.2020

İrəvan da daxil olmaqla Arazın hər iki tayının Azərbaycan adlandırlması ilə bağlı daha bir sənəd

13.05.2020

Zərdüştlük dini

12.05.2020

Peyğəmbərlər (ə) haqqında bilmədikləriniz

11.05.2020

QƏRBİ AZƏRBAYCAN (İRƏVAN) RESPUBLİKASI ELAN OLUNDU.

10.05.2020

Bu gün Ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günüdür

10.05.2020

Göyçə həsrətli veteran - Fotolar

09.05.2020

Faşizm üzərində qələbədə Azərbaycan böyük töhfələr verib

09.05.2020

GÖYÇƏDƏN BAŞLAYIB AMERİKADA BİTƏN YOL        

09.05.2020

Şuşanın ən son görüntüləri - FOTOLAR

08.05.2020

8 May Qarabağın ürəyi Şuşanın işğalı günüdür

08.05.2020

1937-ci ildə həbs edildi, sevdiyi qadını güllələdi, oğlunun boş tabutunu basdırdı... - Bağırov haqqında qeyri-adi faktlar

07.05.2020

Tabu - Rəşid Bərgüşadlı

07.05.2020

Mümkünmü ayırsın bizi "İNCİL" İLƏ "QURAN"?

06.05.2020

İrəvan əhalisinin tərkibinin dəyişdirilməsi

05.05.2020

Fərqanə Mehdiyevanın məşhur şeirləri 

03.05.2020

Cümhuriyyəti yıxan adam – ARAŞDIRMA

02.05.2020

BARBAROSDA QƏTL

01.05.2020

Vətənə və xalqa xidmət nümunəsi

01.05.2020

Bu gün Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında tələbə və müəllimlərin güllələnməsindən 11 il keçir.

30.04.2020

Zaur Ustac – qələmdar olmaq missiyası

29.04.2020

Vladimir İliç Ulyanov...

29.04.2020

İrəvanda qalmayan xalın sirri: Bir mahnının tarixi-ARAŞDIRMA

28.04.2020

Professor Abuzər Xələfov və Azərbaycan kitabxanaşünaslıq elmi

28.04.2020

Avropanın Türkiyədəki gizli erməni casus şəbəkəsi - Tarixi faktlar

27.04.2020

Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun doğum günüdür

25.04.2020

KQB-nin təklifini rədd edib süpürgəçi işləyən şərqşünas

25.04.2020

Heydər Əliyev Göyçədə – Heç kimin bilmədiyi FAKT - FOTO

24.04.2020

"Azərbaycan bu bəlanı da dəf edəcək” - Ağalar Vəliyev

24.04.2020

Mənim bir dostum var - Aida Eyvazlı  

23.04.2020

Əhliman Əmiraslanov: “Ölkə Prezidenti üçün əhalinin sağlamlığı bir nömrəli prioritet məsələdir” 

23.04.2020

Tikanlı cığırlar (esse)

22.04.2020

BÖYÜK NƏRİMANLILAR SİLSİLƏSİNDƏN HƏTƏM MÜƏLLİM ƏLİ oğlu ƏKBƏROV

22.04.2020

HƏSƏN XƏYALLININ ŞEİRLƏRİ

21.04.2020

1-ci vitse-Prezidentə səhiyyənin roluna göstərdiyi diqqət və həssaslığa görə təşəkkür etdilər

21.04.2020

Hitlerin əsgəri, Stalinin məhbusu olan Azərbaycan aşığı

20.04.2020

Əziz Yazar "Qiyamət" qopardı

19.04.2020
Bütün xəbərlər