Bəşəri problemlər və həll yolları Albert Eynşteyn

16:22 / 28.06.2019

Yerüzündəki insanları sağlam fikirlə və öz xoşbəxtliklərini düşünərək yaşamağa yönəltmək asan olsaydı, bəşərin problemlərini həll etməyimizə imkan yaradacaq çoxlu həll yolları tapılardı. Misal üçün doğum üzərində kontrolu ələ alaq: Sağlam düşüncəli fərd bu məqamda öz çıxarını güdəcəyi üçün, doğum kontrolunun uyğulanması heç bir çətinlik yaratmayacaq, nüfus artışı da təhlükə vəziyyətindən çıxacaqdı. Ancaq bu prosesi gerçəkləşdirmək mümkün olmadı. Hətta aydın insanları belə, ən təhlükəli durumlarda da olsa, fərdi xoşbəxtlikləri üçün sağlam düşüncəylə davranmağa yönəltmək asan olmur.

Hər hansı bir bəşəri problemin, ona birbaşa saldırmaqla həll olunacağına inanmıram. Ancaq zaman tələb edən təhsil və ona qatılacaq müxtəlif cəhdlərin təsiriylə yaşam şərtlərinin yavaş-yavaş da olsa, yaxşılığa doğru dəyişəcəyinə ümid edirəm.

Zənginlik haqqında

Zənginliyin bəşəriyyəti irəli aparacağına inanmıram, bu zənginlik özünü bu məqsədə həqiqətən həsr edən insanın əlində olsa belə. Yalnız böyük və təmiz insanlardan örnək almaq bizi alicənab düşüncələrə və mərdanə davranışlara yönəldə bilər. Pul eqoizmə xitab edər və sahibini dayanılmaz şəkildə sui-istifadəyə yönəldər.

Aranızda, Musanı, İsanı, ya da Qandini Karneginin pul çantalarını əllərində tutmuş halda təsəvvür edə bilən kimsə varmı?

Uşaqlara xitabən

Bir müəllimin ən önəmli cəhəti, yaradıcılığa və bilgiyə duyulan həzzi oyandırmaqdır.
Sevgili uşaqlar,

Bu gün, günəşli və bəxtəvər bir ölkənin gəncliyini burada görməkdən böyük xoşbəxtlik duyuram.

Unutmayın ki, məktəblərdə öyrəndiyiniz möhtəşəm nəsnələr, dünyanın müxtəlif ölkələrində şövqlə və böyük əmək sərf edərək çalışan fərqli nəsillərin əsəridir. Bütün bunlar sizə, qəbul etməyiniz, şərəfləndirməyiniz, zənginləşdirməyiniz və bir gün öz uşaqlarınıza ötürməyiniz üçün əmanət edildi. Çünki, biz fani insanlar, birlikdə yaratdığımız bu qalıcı nəsnələr sayəsində əbədiyyətə nail oluruq.

Əgər bunu hər zaman ağlınızda saxlasanız, həyatınız və etdiklərinizin anlam qazanar, digər millətlərə və çağlara qarşı da doğru rəftar sərgiləyərsiz.

Azad düşüncə və təhsil

İnsanı mütəxəssis kimi yetişdirmək yetərli deyil. Düzünü bilmək istəsəz, bu yolla insanı şəxsiyyətə deyil, yararlı bir avtomata çevirərsiz. İnsan əldə etmək istədiyi dəyərə coşqunluqla, istəklə can atmalıdır. İnsan gözəllik və əxlaq duyğusuna malik olmalıdır. Yoxsa ki, sadəcə ixtisasla bağlı bilgilərə sahib insan, harmonik şəkildə gəlişmiş fərddən ziyadə, yaxşı təlim görmüş köpəyə bənzəyər. Qonşusu və aid olduğu cəmiyyət qarşısında bəlli əxlaqi tutuma malik olması üçün, digər insanların istəklərini, gözləntilərini və ağrı-acılarını anlamağa çalışmalıdır.

Bu dəyərli yaşantılar gənc nəsilə, təkcə əl kitablarıyla deyil, onlarla müəllimlər arasında yaranan yaxın ünsiyyətlə aşılanır. Mədəniyyət, hər şeydən öncə budur və bu yolla qorunur. “Humanities”in önəmini vurğulayarkən məhz bu prosesi nəzərdə tuturam, tarix ya da fəlsəfə sferasında ifadə edilən quru, xüsusi bilgiləri deyil.

Gündəlik ehtiyaclar ucbatından rəqabət və ixtisaslaşma sistemi üzərində çox dayanmaq insan beynini korşaldırır. Halbuki, bütün mədəni həyat və elmlərin inkişafı sağlam beyindən qaynaqlanır, ona bağlıdı.

Yaxşı təhsil həm də gənclərdə müstəqil, tənqidi düşüncənin yaranmasına rəvac verməkdir. Halbuki, bu qabiliyyətin inkişafı, gəncləri gərəyindən artıq oxutmaq nəticəsində buxovlanıb. Gəncləri ehtiyac duyulandan artıq oxumağa məcbur etmək mədəni kasadlığa səbəb olur. Təhsil prosesində əxz edilən bilgi dəyərli nemət sayılmalıdı, məcburi çalışma deyil.
 

Təhsilin önəmi
 

Təhsil sistemi müəyyən nizama əsasən işləyir, fəqət həyat məktəbi nizamsız və qarışıqdır... Bu, təhsilin çox güclü siyasi vasitə ola biləcəyini, siyasi ziddiyyət içində olan tərəflər üçün istismara əlverişli təhlükə qaynağı olduğunu göstərir. Şagird məktəbdə oxuyarkən, gələcəkdə asanlıqla xilas olmayacağı, təhlükəli xürafatlarla yetişdirilə bilər. Təhsilin dövlət tərəfindən uyğulanması elə istiqamətlə gedə bilər ki, vətəndaşların, məruz qaldıqları düşüncə məhdudluğundan qurtulmaq imkanları tamamilə aradan qalxar.

Əsl təhsil görmüş bir insan yetişdirmək üçün gərək duyulan digər məqam da, insanın digər insanlar qarşısında hər zaman hiss etməli olduğu ictimai məsuliyyət duyğusudur… İnsan şəxsiyyəti “Qonşunu özün kimi sev” kimi basmaqəlib ehkamlarla tərbiyələnə bilməz. Heç zaman yanlış davranışa yol vermədiyi söylənən və nümunə kimi göstərilən insanlarla bağlı hekayələrin böyük dəyəri yoxdur.

Ümumiyyətlə, sağlam ictimai davranış oxumaqla deyil, daha çox yaşamaqla əldə edilir. Ortaq şəkildə paylaşılan dəyər, ancaq həyatda tətbiq olunduqca əhəmiyyət qazanır. Şagirdin maraqları, təkcə eqoizm duyğusunu artıran rəqabət yoluyla deyil, həm də onun yaradıcılıqdan zövq alması təmin edilərək dəstəklənməlidir. Bunun nəticəsində sinif yoldaşları birbirlərinə qarşı dostluq duyğularıyla və diqqətlə yanaşarlar.

Xalq idarəçiliyini müdafiə etmək üçün məktəblər nə edə bilər? Bəlli bir siyasi təlimin ifadəçisi mi olmalıdılar? Düşünürəm və inanıram ki, belə olmamalıdı. Əgər məktəblər gənc insanlara tənqidi təfəkkür və ictimai şüura yiyələnmiş davranış biçimləri bəxş edərlərsə, deməli görəvlərini gərəyincə yerinə yetirmiş sayılarlar. Beləcə, şagirdlər, yurddaşların sağlam, xəlqçi bir cəmiyyətdə yaşamaları üçün gərəkli olan dəyərləri əxz etmiş olarlar.

Yaxşı və pis 

İnsan irqi və insan həyatının yüksəlişinə ən çox töhvə vermiş insanların ən çox sevilən insanlar olmalı olduğu fikri prinsipcə doğrudur. Fəqət bir kəs onların kim olduğunu soruşsa, ciddi əngəllərlə qarşı-qarşıya qalacaq. Siyasi və dini liderlərin yarardan çox zərər verib-vermədikləri şübhəlidir. Bu mənada, inanıram ki, insanlara münasibətdə göstərilən ən böyük xidmət, onları insanı şərəfləndirəcək işlərlə məşğul olmağa və özlərini mənəvi baxımdan zənginləşdirməyə təşviq etməkdir. Bu görəv əksərən böyük sənətkarların və kiçik payla elm insanlarının öhdəsinə düşür. Əlbəttə, insanı ucaldan və onun təbiətini zənginləşdirən nəsnə, elmi araşdırmaların nəticəsi deyil, intellektual bir əsəri yaradıcı və qavrayıcı şəkildə dərk etməkdir. Bu mənada, məsələn, Talmudun dəyərini, ortaya qoyduğu zehni bəhrəylə ölçməyə çalışmaq, əlbəttə, yanlışdır.

İnsanın həqiqi dəyəri, hər şeydən öncə, öz məhdud fərdiyyətindən nə dərəcədə və hansı anlamda qurtulub azad olmasıyla müəyyənləşir.(bilge.az)


Etiket:
Xəbərlər

Oğlunun ölümündə özünü günahkar bilən ateist Xalq şairi- Maraqlı Faktlar

18.07.2019

Azərbaycanlı tarixçidən maraqlı iddia - Keşikçidağda eramızdan əvvəldən oğuz türkləri yaşayıb

18.07.2019

Ağbulaq

17.07.2019

Qərbi Azərbaycan həqiqətlərini ermənilər etiraf etdi. 

16.07.2019

Tarixi şəxslər barədə qalmaqallı faktlar

15.07.2019

İlham Qəhrəman - "Könül işi"

13.07.2019

Seyid Əzim ateist idimi? - ARAŞDIRMA

11.07.2019

Mif ibtidai təfəkkürün gerçəkliyi anlamaq cəhdidir – İkinci Mahmudun müsahibəsi

09.07.2019

Mən də kəfənimi geyib gedirəm

08.07.2019

Bəxtli bu dünyadan bəxtsiz getdi... - Azər TURAN yazır

08.07.2019

İkinci Mahmud - Tanımal Mustafa (hekayə)

07.07.2019

Şərq və İslam mədəniyyətinin rus ədəbiyyatına təsiri... - Mətanət Vahid yazır

05.07.2019

Türkün oxunmamış bəlgələri : Nüvədi-Qarqadaşı kitabəsi

04.07.2019

Türkmənçay müqaviləsində “Ermənistan” sözü yoxdur

03.07.2019

Aqşin Xəyal - “Yad əl, doğma sığal” (hekayə)

02.07.2019

Qurd Cəbrayılın oğlu: Anam dəsmalı niyə atdığını soruşanda dedi, dəsmal ayrılıqdır, bilmirsən? Bizdə ayrılırıq.

01.07.2019

Daşkənd kəndindən 2-ci dünya müharibəsində itkin düşən və həlak olanlar

01.07.2019

Stalinin nazirlərinə kələk gələn dələduz – “Qəhrəman” donuna bürünən Vaysman

29.06.2019

Bəşəri problemlər və həll yolları Albert Eynşteyn

28.06.2019

Kəsəmən kəndindən ikinci dünya müharibəsində itkin düşən və həlak olanlar

27.06.2019

İnsanlığın taleyini dəyişən tarixi məkanlar - İLK DƏFƏ burada... - FOTOLAR

27.06.2019

NKVD-nin dəhşətli işgəncələri: qadınlar kişilərin kamerasına salınırmış, körpələrin dırnaqları çıxarılırmış

26.06.2019

26 İyun Milli Ordunun yaranma günüdür

26.06.2019

İsrafil Məmmədov vəfat edib

25.06.2019

Laçın rayonundan məcburi köçkün düşmüş bir qrup şəxsin BƏYANATI

25.06.2019

Şirməmməd Hüseynovdan sitatlar: “Bilirsiniz, kimə səcdə etmək lazımdır?

25.06.2019

Eldar Baxışın heç yerdə yayımlanmayan şeirləri

24.06.2019

İsa Peyğəmbəri kim satıb? — Kariotlu İuda satqın idi, yoxsa..?

23.06.2019

Aristotelin dostluq fəlsəfəsi niyə bu gün də aktualdır?

23.06.2019

Sirri açılmayan Xüdafərin Körpüsü

22.06.2019

Dost-dost deyə-deyə... - Etimad Başkeçid

21.06.2019

Mirzə Ələkbər Sabirin “Oxutmuram, əl çəkin” şerinin yazılma tarixçəsi

20.06.2019

Vahid Əziz: Qadınlar məşhur roman müəllifi, rəssam, bəstəkar ola bilərlər, amma şair ola bilməzlər.

19.06.2019

Melkumyan necə cəzalandırıldı? – erməni Allahverdinin oğlu Dağlıq Qarabağda fitnə-fəsad toxumu səpirmiş

19.06.2019

Şadlinskilər

18.06.2019

"Turan eli"ndə Ramiz Rövşənlə...

17.06.2019

Nəsimini sevən qadın necə öldü? – Faciəli tale

17.06.2019

Görkəmli dövlət xadimi, bacarıqlı səhiyyə təşkilatçısı, böyük alim

16.06.2019

Dünya siyasətçilərinin Heydər Əliyev haqqında səmimi fikirləri...

15.06.2019

Dövlətimizin və müstəqilliyimizin xilaskarı

15.06.2019

Meyitlərin altından sağ çıxan dünyaca məşhur azərbaycanlıdan İNANILMAZ SÖZLƏR: 27 il öncə Şuşada...

14.06.2019

“Atamı yalnız qışda görürdük”– Mirzə Cəlilin Polşadakı ailəsi ilə EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

13.06.2019

Abdal - Təsəvvüfün (Sufizmin) əsası kimi

12.06.2019

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” – MÜSAHİBƏ

12.06.2019

Hitler və Stalinin dərdindən divanə olduğu AGENT QADIN – MARAQLI FAKTLAR

11.06.2019

İslam dünyasına sərt senzura necə gəldi - Əl-Fərabi

11.06.2019

Qədim Türklərdə SIRĞA

10.06.2019

Azərbaycanda çadra əleyhinə hərəkat - Səriyyə Xəlilovanın Bakını ayağa qaldıran qətli

10.06.2019

İrəvan ədəbi mühitinin XIX əsr və XX əsrin 20-ci illərini əhatə edən dövrünün tarixi özünəməxsusluğu

08.06.2019

Müşfiqli günlərim

08.06.2019
Bütün xəbərlər