Sufilik və Hürufilik

15:13 / 19.11.2019

Təsəvvüf – (ərəbcə: تصوف) və ya Sufilik (ərəbcə: صوفية) İslamda geniş yayılmış ezoterik dini və fəlsəfi cərəyandır.

Təsəvvüf İslam dinindəki mənəvi həyatın və əxlaqi dəyərlərin adıdır. Bu fəlsəfi-dini təlimdə insanın nəfsi ilə mücadilə edərək onu islah və tərbiyə etməsi, öz varlığından və dünyadan keçərək, Allaha qovuşması məqsədi izlənilir. Təsəvvüf müstəqil bir fəlsəfi təlim olaraq ilk dəfə Bəsrədə meydana çıxmışdır. İlk dəfə sufi adını alan isə Əbu Haşim əs-Sufi olmuşdur. Təşəkkülünü tamamlayan və sistemləşən təsəvvüf XII əsrin II yarısından başlayaraq təşkilatlanma prosesinə girir. Mütəsəvvüflər öz adları ilə tanınan təriqətlər qurdular.

Əhməd Yasəvi – Yasəvilik, Mövlana Cəlaləddin Rumi – Mövləvilik, Şeyx Səfiəddin Ərdəbili – Səfəvilik, Nəimi Təbrizi – Hürufilik və s. Azərbaycan da öz növbəsində İslam aləminə bir çox tohfələr verib. Bunlardan biri də, heç şübhəsiz, təsəvvüf və təsəvvüf ədəbiyyatı sahəsi olmuşdur. Azərbaycan ədəbiyyatında Baba Kuhi Bakuvi, Nizami Gəncəvi, Məhsəti Gəncəvi, Mahmud Şəbüstəri, İmadəddin Nəsimi, Fəzlullah Nəimi, Şah Qasım Ənvar, Dədə Ömər Rövşəni, İbrahim Gülşəni, Şah İsmayıl Xətai, Məhəmməd Füzuli, Əbülqasim Nəbati, Mir Həmzə Nigari, Mirzə Şəfi Vazeh v və s. kimi sufi şairlər təsəvvüf ədəbiyyatı sahəsində ölməz əsərlər yaradıblar.

Sufizmin bir qolu da Hürufilikdir.


Hürufilik (ərəbcə وفية hurufiyyə) — XIV əsrin sonu və XV əsrin əvvəllərində Azərbaycanda, Anadoluda və Qərbi İranda yayılan Sufi təriqətidir. Hüruf sözü ərəb dilində “hərflər” mənasını verir. İslam dünyasında Hürufiliyi bir inanc sistemi kimi, bir firqə halında yayan Astrabadi Fəzlullah Nəimi olmuşdur. XIV əsrin sonlarında İranda Əmir Teymurun səltənətində (1370-1405) təriqət əhlinin böyük hörmət gördüyü zaman Fəzlullah Nəimi Xəzər dənizinin cənub-şərq sahillərinə yaxın Astrabad şəhərində öz təlimini yaymağa başlamışdır. Bu təriqətin əsas ideyası Quranın hərf sistemi vasitəsilə izah olunmasına əsaslanır. Hürufiliyə görə Kainat əbədidir və müxtəlif dövrlər bir-birini əvəz edir. Bu dövrlər Peyğəmbərlik, İmamlıq və Allahlıqdır. Hürufilər Adəmdən, Musadan və Məhəmməddən sonra Allahın qüvvəsinin təzahürü kimi Fəzlullahı hesab edirdilər. Allahın zahiri görünüşü solmazdır və o insanda, yaradılmışların ən yaxşısında bəyandır (zühur kibriyyə), insan ilahinin surətidir və həqiqətin açarıdır. Allah hər bir zərrəcikdə mövcuddur. O, həmçinin sözlərdə, sevginin və gözəlliyin əsası olan ərəb əlifbasının 28 və fars əlifbasının 32 hərfində təcəssüm edir. Hürufilikdə 7 rəqəmi müqəddəs hesab edilir. Bu rəqəm insan sifətinin əsas hissələrinə, Fatihə surəsinin ayələrinə və inamın əsas şərtlərinə müvafiq olan əsas rəqəmdir.(bildirchin.az)


 


Etiket:
Xəbərlər

Eşq bir sirdir...

06.12.2019

Vəzir Orucovun atası İsgəndər Həmidovu silləynən vurdu... - Asim Qasımov 

04.12.2019

Xəzərin “udduğu” neftçilər - Dəhşətli hadisədən 4 il keçdi

04.12.2019

Kişilik simvolu və Cahandar ağa

04.12.2019

Almaniya ordusunun qorxusu – Hitler türkiyəli generallarla niyə görüşmüşdü... (FOTOLAR)

03.12.2019

Ermənilərin köçürülməsinə qarşı Naxçıvanda Keçili üsyanı

02.12.2019

Rus çarları ermənilərə niyə nifrət edirdilər? 

30.11.2019

MƏRHƏMƏTƏ ATILAN GÜLLƏ

29.11.2019

Yaratdığı təriqətlə 900 insanın bir gündə intihar etməsinə səbəb olan Cim Cons – Qatil, yoxsa kahin? - FOTO

28.11.2019

Dərbənddə doğuldu, Bakıda dəfn edildi – teleqüllənin təşəbbüskarı olan general Rəsulbəyovun həyat yolu

27.11.2019

“XƏZİNƏ” Milli Mükafatı sahiblərinə təqdim edilib – FOTOLAR

27.11.2019

Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi şeir müsabiqəsi keçirib

27.11.2019

SSRİ-nin birinci xanımı olan bakılı qızın intiharı – General Qusevin işvəkar arvadının baiskarlığı

26.11.2019

"Erməni soyqırımı" yoxdur deyən fransız yazar: "Bir azərbaycanlı ilə görüşdüm, hönkür-hönkür ağlayırdı" - FOTOLAR,VİDEO

26.11.2019

Unutqanlıq, yaxud tarixi unutqanlığın ibrət dərsi - BİRİNCİ YAZI

25.11.2019

Azərbaycanlı jurnalist Şuşadan yazdı...

25.11.2019

Qorki və Stalin münasibətləri haqqında çoxlarının bilmədiyi faktlar

24.11.2019

 NƏRİMANLI KƏNDİNİN ŞƏHİD KÜNBƏZİ

22.11.2019

Cəsədi döyüş meydanında qalan 19 yaşlı şəhid - Milli Qəhrəman Mehman Sayadov

22.11.2019

Rəsulzadə Türkiyədən niyə getdi?

21.11.2019

Qarakənd faciəsinin gizli məqamları: Əslində nə baş vermişdi? - Şahidlər danışır

20.11.2019

ABŞ-ı 1 trilyon ziyana salan azərbaycanlı general - 25 İLLİK SİRR

20.11.2019

Bu gün həyatdan nakam getmiş şair Zərdüşt Şəfinin doğum günüdür

19.11.2019

Sufilik və Hürufilik

19.11.2019

Tarixçi Həcər haqqında iddiaları alt-üst etdi: “Onun erməniyə ərə getməsi...”

18.11.2019

ELNUR İRƏVANLI- şeirlər

17.11.2019

Milli Dirçəliş Günü

17.11.2019

Atam getmişdi ki, Səməd Vurğunu Göyçəyə - Aşıq Ələsgərin qəbrini ziyarət etməyə gətirsin - Əhliman Əmiraslanov

16.11.2019

Himnimiz necə tapıldı?

15.11.2019

Mustafa Kamal Atatürk Britaniya kəşfiyyatının hesabatlarında: onun haqqında nə deyilirdi?

14.11.2019

Türkiyənin hərb tarixinə adını yazdırmış generalımız - Hüseyn xan Turqut

12.11.2019

Albanların xiristanlığı qəbul etməsi

07.11.2019

Yarımçıq qalmış sevgi və ya sovetlərin üç körpə qıza etdikləri sitəm...

07.11.2019

Ailəsindən küsən, tənha yaşayıb tənha ölən Xalq artisti

06.11.2019

Şah İsmayıl əslində necə öldü? – Şok versiyalar

06.11.2019

Klounların təzim etdiyi, xristianlığı qəbul edən qeyri-adi titullu aktyorumuz...

05.11.2019

"Rəsulzadənin tapançası məni xilas etdi..." - Türk zabitin xatirələri - FOTOLAR

04.11.2019

Xruşşov dövrünün Qarabağ şəhidi - FOTOLAR

04.11.2019

Dronqo kimdir?

01.11.2019

O, Xalq yazıçısı adından çox nökər olmağına sevinmişdi – Maraqlı faktlar

01.11.2019

Bir taleyin oyununda iki böyük türk – ARAŞDIRMA

31.10.2019

Xaricdə yüksək vəzifə tutan azərbaycanlılar - SİYAHI

30.10.2019

“Mən türkəm, bu qədər” - Nobel mükafatçısının HƏYAT HEKAYƏTİ

30.10.2019

İnterneti rədd etmək mümkündürmü? - Umberto Eko yazır...

29.10.2019

Rus dili

29.10.2019

Üzünə Bəxtiyar Vahabzadənin tüpürdüyü general: – “Özümü xoşbəxt hesab edirəm ki, bu adama əl qaldırmadım”

28.10.2019

Amerikalı ravvin erməniləri ifşa etdi

28.10.2019

Qan gölü, əmirə kəllə hədiyyəsi, yerlə yeksan olan tarix... – III YAZI

28.10.2019

Hitlerin əsgəri, Stalinin məhbusu olan Azərbaycan aşığı

25.10.2019

Hüseyn Cavid əbədiliyi

24.10.2019
Bütün xəbərlər