ZENİTDƏKİ ZENİTÇİ(oçerk)

Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi yüz illər boyu Vətən uğrunda canından keçən igid oğulların adı ilə zəngin olmuşdur. Bu qəhrəmanlar yalnız bir ailənin və ya bir bölgənin deyil, bütöv millətin qürur mənbəyinə çevrilmiş, öz qanları ilə tarix yazmışlar. Belə igid oğullardan biri də şəhid zenitçi Məmmədov Asif Xasay oğludur. Onun ömür yolu bir insan taleyindən daha artıq məna daşıyır — bu yol Vətən sevgisinin, yurd nisgilinin, mərdliyin və sonsuz fədakarlığın canlı təcəssümüdür.
Məmmədov Asif Xasay oğlu 1972-ci ildə qədim Azərbaycan yurdu olan Göyçə mahalının Canəhməd kəndində dünyaya göz açmışdır. Göyçə mahalı əsrlər boyu Azərbaycan xalqının milli-mədəni yaddaşını yaşadan müqəddəs yurd yerlərindən biri olmuşdur. Bu torpağın saf bulaqları, uca dağları, zəhmətkeş və mərd insanları burada böyüyən hər bir övladın xarakterinə xüsusi təsir göstərmişdir. Asif də uşaqlıq illərini həmin el-obanın qoynunda keçirmiş, doğma yurda bağlılıq hissini kiçik yaşlarından qəlbində daşımışdır.

Lakin XX əsrin sonlarında qoynumuzda yer verdiyimiz namərd qonaqların həyata keçirdiyi deportasiya siyasəti minlərlə azərbaycanlı ailəsi kimi Məmmədovlar ailəsinin də taleyinə ağır iz saldı. 1988-ci ildə baş verən məlum hadisələr nəticəsində onlar ata-baba yurdunu tərk etməyə məcbur oldular. Doğma ocaqdan didərgin düşmək hər bir insan üçün ağır mənəvi sarsıntıdır. Göyçədən ayrılmaq Asifin qəlbində silinməz iz qoydu. O vaxtdan etibarən onun həyatında Vətən anlayışı daha müqəddəs məna kəsb etməyə başladı.
Ailə sonradan Şamaxı rayonunun Meysəri kəndində məskunlaşdı. Yeni mühit, yeni həyat şəraiti, qaçqınlıq ağrısı yeniyetmə Asifin xarakterini daha da möhkəmləndirdi. O, bütün çətinliklərə baxmayaraq təhsilini davam etdirdi və orta məktəbi uğurla başa vurdu. Hələ məktəb illərindən onun daxilində xüsusi bir vətənpərvərlik ruhu, cəsarət və mərdlik hiss olunurdu. Dostları və müəllimləri onu sakit təbiətli, lakin qətiyyətli və iradəli bir gənc kimi xatırlayırdılar.
Ailə dolanışıq ucbatından Bakı şəhəri ilə Şamaxı rayonu arasında yollarda qalmışdı. Ümumi ölkədəki vəziyyət, müxtəlif çətinliklər Asifin xarakterinin formalaşmasında öz izlərini buraxmışdı. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı şəhərində qeydiyyatda olduğu Nərimanov rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırıldı. 1990–1991-ci illərdə Almaniya Federativ Respublikasında hərbi xidmət keçdi. Hərbi xidmətdə olduğu müddətdə intizamı, çevikliyi və peşəkarlığı ilə seçildi. O dövr həm Sovet İttifaqının dağılması, həm də Azərbaycanda baş verən mürəkkəb ictimai-siyasi proseslərlə yadda qalırdı.
Asif hərbi xidmətdə təkcə silah işlətməyi deyil, həm də döyüş şəraitində soyuqqanlı davranmağı, məsuliyyət daşımağı öyrənmişdi. O, xidmət etdiyi hissədə özünü etibarlı və cəsur bir əsgər kimi təsdiqləmişdi. Məhz bu illər onun gələcək döyüş yolunun başlanğıcı oldu.
Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Bakıya qayıdan Asif artıq ölkədə baş verən hadisələrə biganə qala bilmirdi. Azərbaycanın torpaqları erməni işğalçıları tərəfindən təhlükə altına düşmüşdü. Qarabağda və ətraf bölgələrdə ağır döyüşlər gedirdi. Vətənin taleyi təhlükədə olduğu bir zamanda Asif üçün kənarda qalmaq mümkün deyildi. O, minlərlə vətənpərvər Azərbaycan gənci kimi könüllü olaraq Milli Ordu sıralarına qoşuldu.
1992-ci ilin fevral ayında yeni yaradılmış ZRAD — Zenit Raket Artilleriya Divizionunun tərkibində xidmətə başladı. Qısa müddətdə döyüş yoldaşlarının hörmətini qazandı. O, yalnız silahla döyüşən əsgər deyildi; eyni zamanda yoldaşlarına ruh verən, çətin anlarda qorxmadan irəli atılan igid bir döyüşçü idi.

Asif Zəngilan, Qubadlı və Laçın istiqamətlərində gedən ağır döyüşlərdə iştirak etdi. O dövrdə Azərbaycanın cənub-qərb bölgəsində vəziyyət son dərəcə gərgin idi. Düşmən strateji əhəmiyyətli yüksəklikləri və yaşayış məntəqələrini ələ keçirməyə çalışırdı. Azərbaycan əsgərləri isə böyük çətinliklərə baxmayaraq torpaqları müdafiə edirdilər.
Döyüş yoldaşlarının xatirələrinə görə, Asif hər zaman ön mövqedə olurdu. O, təhlükədən çəkinmədən döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirir, ən ağır anlarda belə ruh yüksəkliyini itirmirdi. Vətən sevgisi onun üçün sadəcə söz deyildi — o, bunu həyatının mənasına çevirmişdi. Asif o qədər istiqanlı və fəal idi ki, hansı bölgədə, hansı kənddə bircə gün olubsa, orada onu bu gün də "Göyçə" kimi xatırlayırlar.
1992-ci ilin may ayının əvvəllərində Laçın rayonu istiqamətində vəziyyət daha da ağırlaşdı. Laçının müdafiəsi Azərbaycan üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Bu bölgədə yerləşən strateji yüksəkliklərin qorunması düşmənin irəliləməsinin qarşısını almaq baxımından mühüm rol oynayırdı.
Asifin xidmət etdiyi bölmə Laçın rayonunun Cağazur kəndinə göndərildi. Onlara mühüm bir yüksəklik həvalə olundu. Həmin yüksəklikdə yerləşdirilmiş zenit qurğusu düşmənin planlarını alt-üst edir, onların hərəkət imkanlarını məhdudlaşdırırdı. Buna görə də erməni silahlı birləşmələri həmin mövqeni ələ keçirmək üçün ardıcıl hücumlar təşkil edirdi.
Lakin Asif və silahdaşları bütün hücumların qarşısını böyük igidliklə alırdılar. Onların müqaviməti düşmənə ciddi itkilər verirdi. Döyüşlərin hər biri əsl qəhrəmanlıq nümunəsi idi.
Nəhayət, 1992-ci il mayın 14-dən 15-nə keçən gecə düşmən böyük qüvvə ilə mövqeyə hücuma keçdi. Çox ağır və qeyri-bərabər döyüş başladı. Döyüş zamanı artıq bir neçə əsgər şəhid olmuşdu. Mövqedə vəziyyət son dərəcə kritik idi. Lakin Asif geri çəkilməyi düşünmürdü.
Həmin anlarda o, əsl Azərbaycan əsgərinə yaraşan bir qəhrəmanlıq nümayiş etdirdi. Döyüş yoldaşlarına müraciətlə dedi:

“Siz çəkilin, mən Ocaqverdiyevlə düşməni ləngidəcəyəm.”
Bu sözlər onun xarakterini və Vətənə bağlılığını tam ifadə edirdi. O, öz həyatını deyil, silahdaşlarının xilası və döyüş mövqeyinin qorunmasını düşünürdü. Asif və Mehman Ocaqverdiyev son güllələrinə qədər döyüşdülər. Sursatları tükənsə belə geri çəkilmədilər. Asif səngərdən çıxaraq birbaşa düşmənin üzərinə hücuma keçdi və qəhrəmancasına şəhid oldu.
Düşmən onların qəhrəmanlığından o qədər ehtiyat edirdi ki, şəhidlərin nəşlərini və zenit qurğusunu özü ilə apardı. Sonralar şəhidlərin cəsədlərini geri almaq üçün dəfələrlə cəhd göstərilsə də, bu mümkün olmadı. Bu günə qədər Məmmədov Asif Xasay oğlunun harada dəfn olunduğu məlum deyil.
Lakin tarix sübut edir ki, qəhrəmanların ən müqəddəs məzarı xalqın qəlbidir. Asif Məmmədov da məhz belə qəhrəmanlardandır. Onun adı Azərbaycan xalqının yaddaşında igidlik, vətənpərvərlik və fədakarlıq rəmzi kimi yaşayır.
Bakı şəhəri Nərimanov rayonunda yaşadığı küçəyə onun adının verilməsi xalqımızın öz qəhrəman oğluna göstərdiyi ehtiramın ifadəsidir. Bu, həm də gələcək nəsillərə bir mesajdır: Vətən uğrunda canından keçənlər heç vaxt unudulmurlar.
Məmmədov Asif Xasay oğlunun həyatı bütöv bir nəslin taleyini əks etdirir. O, doğma yurdundan didərgin düşdü, amma Vətən sevgisini itirmədi. O, ağır döyüşlərdən keçdi, lakin ruhdan düşmədi. Nəhayət, torpaq uğrunda canını fəda edərək şəhidlik zirvəsinə yüksəldi.
Şəhidlik Azərbaycan xalqının mənəvi dünyasında ən ali zirvə hesab olunur. Bu zirvəyə yüksələn insanlar yalnız öz ailələrinin deyil, bütün xalqın övladına çevrilirlər. Asif Məmmədov da belə qəhrəman oğullardandır.

Bu gün onun adı ehtiramla anılır, qəhrəmanlıq yolu gənc nəsillərə nümunə göstərilir. Çünki Vətəni yaşadan məhz belə oğulların qanı, iradəsi və sonsuz sevgisidir.
Şəhidlər ölmürlər. Onlar xalqın yaddaşında, tarixində və gələcək nəsillərin qəlbində əbədi yaşayırlar. Məmmədov Asif Xasay oğlunun adı da Azərbaycan tarixində daim yaşayacaq, qəhrəmanlıq salnaməmizin şərəfli səhifələrindən biri kimi hər zaman hörmətlə xatırlanacaqdır. O, hər gün yenidən doğulan Günəşlə birgə doğulur və zenitə yüksəlir.

Zaur Ustac,
AVMVİB, AYB və AJB-nin üzvü,
"Yazarlar" jurnalının baş redaktoru.