Göyçə mahalı haqqında məlumat

12:00 / 07.01.2019

Mahal Göyçə gölünün sahilləri boyu geniş bir ərazini əhatə edir. Bu ərazi Rusiyaya müharibə ilə birləşdirilənə qədər İrəvan xanlığının, sonralar isə İrəvan quberniyasının tərkibində olub.

Sovet hakimiyyəti illərində Ermənistan SSR rayonlaşdırılarkən Göyçə mahalı süni surətdə beş inzibati rayon arasında bölünüb:

Çəmbərək rayonu, Basarkeçər rayonu, Aşağı Qaranlıq rayonu, Kəvər rayonu və Yelenovka rayonu.

Geniş otlaqlara malik olan Göyçə mahalında yaşayan əhali daha çox əkinçilik, maldarlıq, arıçılıq, bağçılıq, xalçaçılıq və balıqçılıqla məşğul olmuşdur. Göyçə Azərbaycan aşıq sənətinin beşiklərindən biri hesab edilir. Bölgə Azərbaycan ədəbiyyat və mədəniyyət tarixinə Aşıq Alı, Aşıq Ələsgər, Şair Məmmədhüseyn, Aşıq Əsəd, Aşıq Qurban kimi məşhur ustad saz və söz sənətkarlarını bəxş etmişdir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldıqda Göyçə mahalı tarixi Azərbaycan torpağı kimi onun tərkibində olub. 1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Demokratik Respublikasının ərazisi 114 min kv.km olmuşdur. 1920-ci ildən ADR-i işğal edən yeni rus bolşevik imperiyası Azərbaycanın ərazisi olan Zəngəzur mahalı, Göyçə mahalı, Şərur mahalı, Dərələyəz mahalı, Dilican ərazisini qanunsuz şəkildə Ermənistana vermişdir. Göyçə mahalı "Kitabi-Dədə Qorqud"da rast gəlinən yer-yurd adlarının izini Göyçə gölü boyunca hər tərəfdə tapmaq olar. Bu eposda Göyçə mahalı, Göyçə gölü, Ağlağan dağı, Ayğır bulağı kimi toponimlər azərbaycanlıların qədim yaddaşının və mədəniyyətinin izidir.

Göyçə mahalı cənubdan – Ağlağan təpəsi, Dəlik, Çənlibel dağları, Səlimgədiyi, şimalda isə Murğuz, Şahdağ silsiləsi ilə əhatə olunmuşdur. Şah dağından baxanda bu mahal ortasına ayna salınmış güllü bir nəlbəkini xatırladırdı. Göyçə mahalı çox qədim zamanlardan bəri el şairlərinin vətəni olmuşdur. Göyçə mahalında yaşayıb-yaratmış saz ustaları aşıq sənətinə yenilməzlik gətirmişlər. Buranın əhalisi şad günlərdə, qəmli anlarda qədim qopuzun varisi olan sazı kökləmiş və onun sədaları ilə ürək çırpıntısını, daxili sızıltısını ifadə etmişdir.

Göyçənin elə bir guşəsi yoxdur ki, orada türk-oğuz izlərinə rast gəlinməsin. Toxluca kəndindəki Qanqalı dağı, Göyərçin kəndinin örüşündə Qara Quzeyadlı dağı, Zod aşırımında soyuq bulaq uzaq keçmişdən bu günə kimi oğuz türklərinin daş yaddaşı idi. Göyçə elinin şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələrindəki mifoloji varlıqlar haqqında inanclarının kökü qədim dövrə gedərək tanrıçılıq, şamançılıq dünyagörüşünə söykənir.

Əyə inancı insanlara sağlamlıq, səadət, bərəkət gətirən ocaq hamisi sayılırdı. Qaraçuxa isə tale, bəxt tanrısıdır. Bu tanrıların simvolları xalça sənətinə də keçmiş, onun naxış-kompozisiya həllində iştirak etmişdir. Göyçə mahalı Basarkeçər, Çəmbərək, Aşağıqaranlıq, Kəvər kimi bölgələri əhatə edirdi. Bu mahalın Çəmbərək deyilən hissəsində, Ağbulaq, Ardanış, Qaraqaya, Yanıqpəyə, Gölkənd, Toxluca, Çaykənd, Ciyil, Şorca kimi məşhur və böyük kəndləri var idi.

İrəvan ərazisindəki dilbər guşələrdən biri də Aşağı Qaranlıq bölgəsi idi. Tamamilə dağlıq ərazidə yerləşən bu bölgənin rəngarəng çiçəkləri sanki təbiətin özünün toxuduğu bir xalı idi.

Yanıx, Yuxarı Alçalı, Əyricə, Xartlıq kəndlərində yaşayan Azərbaycan türkləri rəngarəng al-əlvan xalçalar ərsəyə gətirmiş, həmin nümunələr bu günə qədər gəlib çatmışdır.

Göyçə dairəsinin yaşayış məntəqələri1988-ci il.

Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində baş qaldırmış erməni separatizminə etiraz əlaməti olaraq Göyçə mahalında gedən xalq etiraz mitinqlərindən biri Göycə mahalının kəndləridir.

Bu siyahı 1829-1832-ci illərdə İ.Şopen tərəfindən aparılmış kameral siyahıya alınmanın nəticələrinə əsasən tərtib edilmiş siyahılardan götürülmüşdür. Bığlı Hüseyn, Zeynalağalı, Rəhmankənd, Ağqala, Əyrivəng, Qızılcıq (Əbulkəndi), Noradüz, Qışlaq, Kəvər, Qul Əli, Kosa Məmməd, Paşakəndi, Dəliqardaş, Küzəcik, Başkənd, Heyranıs, Atamxan, Vəliağalı, Təzəkənd, Dəlikdaş, Göl, Aşağı Adyaman, Yuxarı Adyaman, Əbdülağalı, Gözəldərə, Ağqıraq, Aşağı Qaranlıq, Yuxarı Qaranlıq, Zolağac, Kolanlıqırılan, Alçalı, Qarasaqqalqışlağı, Yarpızlı, Zağalı, Qızılbulaq, Qırxbulaq, Qanlı Allahverdi, Basarkeçər, Qoşabulaq, Aşağı Keyti (Salman kəndi), Baş Keyti, Ellicə, Daşkənd, Daş Keyti, Tatlı Qışlağı, Zərzibil, Zod, Ağyoxuş, Əyricə, Böyük Məzrə, Kiçik Məzrə, Kəsəmən, Şişqaya, Cil, Ardanış, Adatəpə, Şor Əli, Ağbulaq, Toxluca, Əzizli (Qaraqoyunlu), Nərimanlı.

1826-1828-ci illər Rusiya-İran və 1828-1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Göycə ərazisində dağıdılmış kəndlərin siyahısı:

Buğdatəpə, Hacımumuxan, Allahverdibəy, Üçtəpə, Kərimkənd, Yuxarı Altuntaxt, Aşağı Altuntaxt, Dəmirçi Poğos, Əyricə, Atdaş, Axsaxtovuz, Karvansaray, Qasımbaşı, Mədinə, Baş Gözəldərə, Xancığazoğlu, Qızılkilsə, Böyükağa, Ağkilsə, Göyçə, Sultanəli, Sətənağac, Karvansaray, Əyricə, Kərimkənd, Dəli Harutyun, Qəməsar.

19 kəndin adı unudulub.


Etiket:
Xəbərlər

Heç kim və heç nə unudulmur – Milli Qəhrəman İbrahim Məmmədov haqqında müsahibə

17.01.2019

Kino tarixi - "Ögey ana" filmi ilə bağlı maraqlı faktlar

16.01.2019

Doğmaları şəhid olan tanınmışlar – SİYAHI

16.01.2019

Adı dastanlaşan el qəhrəmanı

15.01.2019

Noradüz kəndi

15.01.2019

Çaldıran döyüşü haqqında 11 mif

15.01.2019

Qeyri-adi tarixi faktlar
 

14.01.2019

Müəllimə işləyən bacısına Mikayıl Müşfiqə görə atılan şər 

14.01.2019

Tələbə Taqımı

13.01.2019

Nəsimini diri-diri soymayıblar

13.01.2019

Kino aləmi  - Rejissor Kim Ki Duk

12.01.2019

99 il öncə Azərbaycan Parisdə necə tanıdıldı?

12.01.2019

XX əsr Urmiya soyqırımı.

11.01.2019

İstedadlar sorağında - Aygün Sadiq  

11.01.2019

Mirzə Cəlil və general Tağıyev

10.01.2019

Salatın Əsgərovanın qətlinin TƏFƏRRÜATI...

10.01.2019

Zəlimxan Yaqubun şeirləri

09.01.2019

İftixar Piriyev: "1928-ci ildə sovet hakimiyyəti zamanı İrəvan teatrına dövlət statusu verilib"

08.01.2019

Stalin yəhudilərə niyə nifrət edirdi?

08.01.2019

Abbasqulu bəyin nəslindən olan məşhur CƏRRAH VƏFAT ETDİ

08.01.2019

SABAH ZƏLİMXAN YAQUB MƏZARI ÖNÜNDƏ ANILACAQ: "KİM İSTƏSƏ GƏLİB ZİYARƏTÇİLƏRƏ QOŞULA BİLƏR"

08.01.2019

Sevil Gültən  (Tərcüməçi)

07.01.2019

Göyçə mahalı haqqında məlumat

07.01.2019

Müslüm Maqomayevə qismət olmayan an – “Baharın 17 anı”

06.01.2019

Qırx günün həsrəti…

05.01.2019

İstedadlar sorağında - Rəşid Bərgüşadlı

05.01.2019

Erməni vandallarının görünməmiş vəhşilikləri

05.01.2019

Qılman İmanın şeirləri

04.01.2019

"BAHARIN 17 ANI" SƏHVLƏRLƏ DOLUDUR

04.01.2019

Oğuz türklərinin qədim yurd yeri-Loru- Pəmbək mahalı

04.01.2019

Vəfa Xanlarqızı

02.01.2019

Dahilərin ermənilər haqqında fikirləri

02.01.2019

Azərbaycan tarixini dəyişən 13 hadisə

01.01.2019

Oğuz türklərinin qədim yurd yeri-Qarakilsə rayonu

01.01.2019

Yeni iliniz mübarək.

31.12.2018

Xarici ədəbiyyat - İlya Qriqoryeviç Çavçavadze 

31.12.2018

İstedadlar sorağında - Esmira Rəhimli

30.12.2018

OĞUL oğlu - KOROĞLU

30.12.2018

Unudulmaz izlər - Gümrah Ömər

30.12.2018

Sufi ustadı Şəms Təbrizidən hikmətlər

29.12.2018

Oğuz türklərinin qədim yurd yeri-Mehri

29.12.2018

Alqayıt Məftunla acılı, şirinli günlərim

28.12.2018

“BİLQAMIS” DASTANI

28.12.2018

Xankəndi

28.12.2018

Xəstə Bayraməlinin şeirləri (1898-1952)

27.12.2018

İstedadlar sorağında: Gülnarə Mahmud 

27.12.2018

Erməni əsirliyindən film kimi qaçış – II hissə

27.12.2018

Səməd Vurğunla bağlı maraqlı əhvalatlar

26.12.2018

Qaçaq Nəbini xanəndə Hacı Hüsü ilə nə bağlayırdı?

26.12.2018

Aşıq Alının nəslinin nümayəndələri

26.12.2018
Bütün xəbərlər