Bəzən tarixi yalnız böyük sərkərdələrin, görkəmli alimlərin və tanınmış şəxsiyyətlərin adları ilə xatırlayırıq. Halbuki onun mühüm səhifələrinin yazılmasında həyatını, zəhmətini və bacarığını böyük layihələrə həsr etmiş, adları geniş ictimaiyyətə o qədər də tanış olmayan insanların da payı var. Firdus Kərimovun həyat və əmək yolu belə nümunələrdəndir.
Firdus Vilid oğlu Kərimov 1962-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Zod kəndində anadan olub. 1979-cu ildə doğma kəndində orta məktəbi bitirdikdən sonra, 1980-ci ildə hərbi xidmətə yollanıb. Sovet ordusunda xidmətini başa vuraraq 1982-ci ildə göndərişlə Moskvaya gəldikdən sonra Tuşino Maşınqayırma Zavodunda çilingər kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1983-cü ildə N.E.Bauman adına Moskva Ali Texniki Məktəbinə daxil olub. Əvvəlcə hazırlıq kursunda, daha sonra İstehsalatın avtomatlaşdırılması və mexanikləşdirilməsi fakültəsində maşınqayırma ixtisası üzrə axşam şöbəsində təhsil alıb. Tələbəlik illərindən çalışqanlığı və texniki bacarığı ilə seçilən Firdusun peşəkar fəaliyyəti onu tezliklə Sovet İttifaqının ən mürəkkəb və məxfi texnoloji layihələrindən birinə - “Buran” kosmik gəmisinin istehsalına gətirib çıxarıb. O burada adi usta vəzifəsindən aparıcı mühəndis-texnoloq vəzifəsindək irəliləyib.
Bu layihədə onun fəaliyyəti kosmik gəminin xarici örtüklərinin istilikdən qorunması ilə bağlı texnoloji proseslərin hazırlanması və xüsusi izolyasiyanın montajını əhatə edib. Firdus Kərimov izolyasiya materialının hazırlanmasından və tətbiq texnologiyasının işlənməsindən başlayaraq onun gəminin xarici örtüklərinə xüsusi yapışdırıcı vasitəsilə bərkidilməsinədək bütün mərhələlərdə bilavasitə iştirak edib. İstilikdən qoruyucu izolyasiyanın əsas funksiyası “Buran”ın xarici örtüklərini atmosferə daxil olarkən yaranan yüksək temperaturun təsirindən qorumaq idi. Bu sistem gəminin xarici səthlərinin 500-1500°C-yə çatan temperatur şəraitində mühafizəsi üçün nəzərdə tutulmuşdu. Materialın örtüklərə düzgün və etibarlı şəkildə yapışdırılması xüsusi texnoloji bilik, dəqiqlik və məsuliyyət tələb edirdi. Layihə tam məxfilik şəraitində həyata keçirildiyindən istehsalat prosesi, tətbiq olunan texnologiyalar və görülən işlər ciddi nəzarət altında saxlanılırdı.
Firdus Kərimov layihə çərçivəsindəki fəaliyyətinə görə müxtəlif fərqləndirici mükafatlara layiq görülüb, rəhbərliyin rəğbətini qazanıb. “Buran” proqramı başa çatdıqdan sonra isə fəaliyyətini biznes və kiçik sahibkarlıq sahəsində davam etdirib.
“Buran” kosmik proqramı Sovet İttifaqının ən irimiqyaslı texnoloji layihələrindən biri idi. Onun tarixində mühüm hadisə 1988-ci il noyabrın 15-də baş verib. Həmin gün Baykonur kosmodromundan “Energiya” raketdaşıyıcısı vasitəsilə orbitə çıxarılan kosmik gəmi Yer ətrafında iki dövrə vuraraq pilotsuz və tam avtomatik rejimdə uğurla geri qayıdıb və eniş edib. Bu uçuş kosmik texnologiyalar tarixində əlamətdar hadisələrdən biri kimi yadda qalıb.
Lakin sonrakı illərdə Sovet İttifaqında baş verən siyasi və iqtisadi dəyişikliklər layihənin taleyinə də təsir göstərib. SSRİ-nin dağılması və iqtisadi çətinliklər nəticəsində 1993-cü ildə “Buran” proqramı rəsmən dayandırılıb.
Onun tarixində daha bir faciəli hadisə 2002-ci ildə Baykonur kosmodromunda baş verib. Anqarın damının çökməsi nəticəsində orada saxlanılan “Buran” kosmik gəmisi dağılıb, hadisə zamanı səkkiz nəfər həyatını itirib.
Yeri gəlmişdkən azərbaycanlıların sovet kosmonavtikasının inkişafında iştirakını da ayrıca qeyd etmək lazımdır. Bu sahənin tanınmış simalarından biri SSRİ Kosmik Gəmilərinin Uçuşu üzrə Dövlət Komissiyasına rəhbərlik etmiş general-leytenant Kərim Kərimov idi. Firdus Kərimov isə başqa bir istiqamətdə - texnoloji proseslərin hazırlanması və istehsalat sahəsində öz əməyini bu böyük layihəyə həsr edib.
Hazırda Moskvada yaşayan Firdus Kərimovun həyat yolu Zod kəndindən başlayaraq Moskvanın sənaye müəssisələrinə, oradan isə dünya kosmonavtika tarixində özünəməxsus yer tutmuş “Buran” layihəsinə qədər uzanır. Kosmik gəmi artıq mövcud olmasa da, onun yaradılmasında iştirak etmiş insanların zəhməti həmin tarixin ayrılmaz hissəsi olaraq qalır.
15 noyabr tarixində - “Buran” kosmik gəmisinin orbitə çıxarılmasının 38-ci ilində Firdus Kərimovun həyat və əmək bioqrafiyasının xatırlanması həm bir insanın peşəkar yolunun, həm də azərbaycanlıların müxtəlif sahələrdə göstərdikləri əməyin tanıdılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Qalib Qasımov, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru
Firdus Kərimov: Zoddan “Buran” kosmik layihəsinə uzanan əmək yolu
16.11.2026Beynəlxalq Diaspor Mərkəzinin Avropa təmsilçisi
16.11.2026Mübariz Həsən oğlu Qocayev – zəhmət və uğurlarla dolu həyat yolu
14.11.2026TUNZALƏ BAYRAMOVA: TƏCİLİ CƏRRAHİYYƏDƏ PEŞƏKAR İNKİŞAF VƏ ELMİ FƏALİYYƏT
13.11.2026Ramiz Vəliyev: onkoloji cərrahiyyədə elmi bilik, peşəkarlıq və cərrahi təcrübə
12.11.2026 11.11.2026Azərbaycan əsilli alim Rusiyanın nüfuzlu onkoloji mərkəzində: Tibb elmləri doktoru Aslan Vəliyev
11.11.2026Prezident İlham Əliyev Zəfər Günü münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edib
08.11.2026Prezidentdən Mürvət Həsənli ilə bağlı SƏRƏNCAM
30.10.2026“Sındırılmış saz, yandırılmış aşıq” kitabının təqdimatı keçirilib
16.10.2026Araz Yaquboğlunun Qərbi Azərbaycan İcmasında keçirilən “Sındırılmış saz, yandırılmış aşıq” adlı kitabın təqdimatındakı çıxışı
16.10.2026“Sındırılmış saz, yandırılmış aşıq”
10.10.2026Basarkeçər kökənli 347 gənc ali məktəblərə qəbul olunub
05.10.2026Elmin və şəxsiyyətin akademiki
24.09.2026Qalib Qasımov: Qafqaz Albaniyasının memarlıq yaddaşı və tarixi gerçəkliklər - ŞƏRH
19.09.2026Adın özü bir düşüncədir
19.09.2026Şəhid Daşkəndli Aşıq Nəcəfin 160 illik yubileyinə hazırlıq məsələləri müzakirə olunub
19.09.2026Mədəni irs siyasi mübahisələrin deyil, tarixi yaddaşın bir hissəsidir
17.09.2026Göyərən qəbir
09.09.2026Tanınmış şair Qılman İmanın "Keçmişdəki gələcək" adlı yeni şeirlər kitabı nəşr edilib.
10.08.2026DAŞKƏNDLİ AŞIQ NƏCƏF HANSI İLDƏ DOĞULUB?
10.08.2026“Biz sərhədlərimizin bərqərar edilməsini istəyirik”
14.07.2026AŞIQ NƏCƏF DAŞKƏNDLİ (1867–1919)
14.07.2026AŞIQ ALIDAN QALAN SƏRVƏT
14.07.2026Qərbi Azərbaycan qadınları: yaddaşın görünməyən daşıyıcıları
14.07.2026Mən Lənkəranı əvvəl şəhər kimi yox, insan kimi tanıdım; sonra o insanlarda bir şəhər gördüm.
25.06.2026Ağrı dağı qədər uca, Tanrı dağı qədər hidayətli adam
25.06.2026Qərbi Azərbaycan sədası Göygöldə
23.06.2026Dədə Ələsgərin “Bəli deyib, yol-ərkana gəlmişəm” qoşmasının ideya-məzmun xüsusiyyətləri
06.06.2026ZENİTDƏKİ ZENİTÇİ
(oçerk)
Zeynalov Amin Asif oğlu uğurlarına daha iki uğur əlavə edib
06.06.2026Sözlə çəkilən şəkil
06.06.2026“Qayıdış hüququ” mövzusunda dəyirmi masa və eyniadlı kitabın təqdimatı olub - FOTOLAR
03.06.2026"Baxdı, baxdı, qayıtdı ki, səninlə Bakıda danışacağıq." - Heydər Əliyevin fotoqrafı
10.05.2026Daşkənd sakini Ağababa Qəmbərəli oğlu İsgəndərovun anadan olmasının 100 illik yubileyində Araz Yaquboğlunun çıxışının tam MƏTNİ
04.05.2026İkinci Dünya müharibəsi veteranı, uzunömürlü Ağababa İsgəndərovun anadan olmasının 100 illik yubileyi keçirildi
04.05.2026İlham Əliyevin İrəvandakı tədbirdə videobağlantı formatında çıxışının TAM MƏTNİ
04.05.2026Aşıq Ələsgərin “Köynəyinə” qoşmasının bədii təhlili
11.04.2026Xalq şairi Zəlimxan Yaqubu düşünərkən...
20.01.2026Qanlı Yanvar qırğını
20.01.2026XII əsrdə Göyçədən yüksələn dua
16.01.2026Milli Kitabxanaya oxu zalı lazım deyil?
09.01.2026Zəlimxan Yaqubun yetimləri - Şərif Ağayar
09.01.2026Ayrı salınmış xalqın yaralarına əlac edən həkim
28.12.2025“Vedibasar mahalı” filminin təqdimatı keçirilib
27.12.2025Yusif Nəğməkar yaradıcılığında Ələsgər reallığı
27.12.2025XATİRƏLƏRDƏ YAŞAYAN ƏLİ MÜƏLLİM
27.12.2025Bu gün Qarabağın Fatehi Prezident İlham Əliyevin doğum günüdür
24.12.2025Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konfransda çıxışı maraqla qaşılanıb
22.12.2025“SƏN MƏNİM CANIMIN İXTİYARISAN”
22.12.2025