Müslüm Maqomayevə qismət olmayan an – “Baharın 17 anı”

11:00 / 06.01.2019

45 il öncə, 11 avqust 1973-cü ildə “Baharın on yeddi anı” filminin nümayişi başlanıb. Film sovet tamaşaçılarının diqqətini o qədər özünə çəlb edib ki, “Ştirlis” ekranlarda peyda olunda küçələrdə insanların sayı azalırmış. Statistikaya görə, Yulian Semyonovun eyniadlı romanı əsasında Tatyana Lioznovanın lentə aldığı bu filmi 200 milyondan artıq tamaşaçı seyr edib. 

3 il ərzində ərsəyə gələn filmdə ən maraqlı məqam aktyorların seçilməsidir. Ümumiyyətlə, filmin ideyası yaranandan çəkilişlərə bir neçə həftə qalmışa qədər Ştirlis roluna Vyaçeslav Tixonovun çəkilməsi nəzərdə tutulmayıb. Ssenari müəllifi və rejissor baş qəhrəman obrazında Arçil Qomiaşvilini, yaxud Oleq Strijenovu görmək arzusunda olublar. Ancaq hər iki aktyor başqa filmlərdə çəkilişlərdə olduqlarından, onlar Ştrilis roluna təklif alanda 3 il ərzində özlərini bu filmə həsr edə bilməyəcəklərini səmimi etiraf ediblər. Rejissorun qəbulunda isə hər gün onlarla yeni “Ştirlis”lər növbəyə durublar. Rejissor assisentinin gözlənilməz bir təklifi “Ştirlis” probleminə son qoyub. O, Vyaçeslav Tixonovu sınaq çəkilişlərinə dəvət etməyi təklif edib və bununla da məsələ öz həllini tapıb.


Filmdəki rus radisti Ketin roluna aktrisa İrina Alfyorova təsdiq edilib. Ancaq onun təcili xarici ölkəyə ezamiyyəti məsələsi son anda hər şeyi dəyişib və bu rola heç özü də gözləmədən Yekaterina Qradova çəkilib. Çəkilişlərdən sonra rejissor bu yerdəyişməni uğurlu adlandırıb.


Filmdəki maraqlı məqamlardan biri rus radisti Ketin təqiblərdən gizlənərkən qucağındakı iki körpə uşaqla bağlıdır. Çəkiliş zamanı əvvəlcə həmin körpələri kuklalarla əvəz ediblər. Operatorların peşəkarlığına baxmayaraq səhnə süni alınıb və qərara gəlinib ki, çəkilişdə canlı körpələr olmalıdır. Beləliklə, həmin səhnəyə 6 uşaq çəkilib. Vaxt baxımından çəkilişlər uzun çəkdiyindən körpələr böyüyüb və ayrı-ayrı 3 cütlük bu səhnənin qəhrəmanları olublar.

 

Bütün çəkiliş qrupu Müller rolunda aktyor Vcevolod Sanayevi görmək istəyiblər. Təklif alanda Sanayev qətiyyətlə imtina edib:


“Mən “Mosflim”in partiya təşkilatının katibiyəm, faşist roluna girə bilmərəm!”.


Filmin bəstəkarı, erməni mənşəli Mikael Tarıverdiyev “Baharın on yeddi anı” üçün 12 mahnı bəstələyib, onların yalnız ikisindən istifadə olunub.


Bəstəkar məhz həmin mahnıları Müslüm Maqomayevin ifası üçün yazıbmış və o, bu mahnıları olduqca gözəl ifa edib. Ancaq sonradan rejissor həmin mahnıları ifa etməyi İosif Kobzona həvalə edib. Müslüm Maqomayevin arxivində həmin ifaların lent yazısı saxlanılır. Rusiya mətbuatının yazdığına görə, sovet senzurası onun bariton səsinə icazə verməyib - axı Ştirlisdən bəhs edən film kədərli deyildi. Sonralar Müslüm Maqomayev müsahibələrinin birində bu məsələ ilə bağlı fikirlərini bölüşüb:

“Sözsüz ki, filmdən kənarlaşdırılmağıma görə rejissor Tatyana Lioznovadan incimişdim. Mənim səsim yazılmışdı. Lent yazısını tamamlamaq üçün xırda-para işlər qalmışdı. Mən bir gündən sonra Milana getməliydim. Getdim və orada xəbər tutdum ki, mahnını İosif Kobzon ifa edəcək. Sonradan düşündüm ki, rejissorun qərarı düz olub, Kobzonun səsi bu film üçün daha uyğundur...”.

Tatyana Lioznova da mətbuatda öz fikirlərini açıqlayıb:

“ Biz Müslüm Maqomayevi seçmişdik. Əvvəlcə o, bu işin öhdəsindən gəlməyəcəyini söyləsə də, sonradan hər şey istədiyimiz kimi alındı. Səsini yazdıq. Onun vaxtı olduqca məhdud idi. Bir sutkadan sonra Milana getməli idi. Mahnının sözlərinin sonuncu bəndində Müslüm bir sözü səhv oxumuşdu, hökmən düzəliş edilməli idi. Həmin gün bu düzəlişi etmək üçün Moskvanın bütün səsyazma studiyalarını gəzdik. Bütün studiyalar məşğul idi. Müslüm getdi və dedi ki, qayıtdıqdan sonra düzəliş edərik. Ancaq vaxt bizi gözləmirdi. Və mən öz qərarımı verdim. Müslüm filmdən kənarlaşdırıldı, mahnını isə İosif Kobzon ifa etdi...”.


Film premyeradan sonra o qədər populyarlıq qazanıb ki, 3 aydan sonra onu yenidən nümayiş etdiriblər.


Hesablamalara görə, filmin nümayişi dövründə insanların kütləvi şəkildə “ Baharın on yeddi anı ”na aludə olması nəticəsində elektrik enerjisindən və sudan istifadə nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Həmçinin, bu dövr ərzində cinayət hadisələrinin sayı da azalıb.

Film üçün bütün geyimlər Moskvada “generalların atelyesi ”ndə tikilib. İlk çəkilişlər Berlin şəhərində başlayıb. Heç bir problem yaranmasın deyə, Ştirlis üçün 100 ədəd əlavə ağ köynək tikilib.


Filmdə Ştirilisin – Vyaçeslav Tixonovun əlləri heç vaxt kadra salınmayıb. O, rəsm çəkərkən, kibrit çöplərindən fiqurlar düzərkən onun əvəzinə rejissor köməkçisinin əlləri lentə alınıb. Çünki aktyorun sol əlinin üstündə “Slava” yazılmış döymə olub.


Filmdə Müllerin tez-tez boynunu dartması, bununla da daha gərgin və əsəbi görünməsi sırf təsadüf nəticəsində belə alınıb. Belə ki, aktyor üçün tikilmiş köynəyin ölçüsünün bir az kiçik olması onu bu jesti etməyə vadar edib. Rejissor filmin sonuna qədər Müllerin köynəyini dəyişməyib.


Film SSRİ “KQB”sinin, şəxsən Andropovun sifarişi ilə çəkilib. Filmin məsləhətçiləri peşəkar çekistlər olsa da, məzmun baxımından filmdə adi insanlar üçün nəzərəçarpmayacaq nöqsanlar mövcuddur. Məşhur lətifədə olduğu kimi:


Stirlis avtomobilini özü təmir edərkən, Müllerin diqqətindən yayınmır və ona yaxınlaşır:


- Cənab Ştirlis, indi mənə aydın oldu ki, siz Rusiya kəşfiyyatının zabitisiniz. Əsl ştandartenfürer avtomobilini servisdə təmir etdirir...


İlham Cəmiloğlu


Musavat.com 


Etiket:
Xəbərlər

Dünya siyasətçilərinin Heydər Əliyev haqqında səmimi fikirləri...

15.06.2019

Dövlətimizin və müstəqilliyimizin xilaskarı

15.06.2019

Meyitlərin altından sağ çıxan dünyaca məşhur azərbaycanlıdan İNANILMAZ SÖZLƏR: 27 il öncə Şuşada...

14.06.2019

“Atamı yalnız qışda görürdük”– Mirzə Cəlilin Polşadakı ailəsi ilə EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

13.06.2019

Abdal - Təsəvvüfün (Sufizmin) əsası kimi

12.06.2019

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” – MÜSAHİBƏ

12.06.2019

Hitler və Stalinin dərdindən divanə olduğu AGENT QADIN – MARAQLI FAKTLAR

11.06.2019

İslam dünyasına sərt senzura necə gəldi - Əl-Fərabi

11.06.2019

Qədim Türklərdə SIRĞA

10.06.2019

Azərbaycanda çadra əleyhinə hərəkat - Səriyyə Xəlilovanın Bakını ayağa qaldıran qətli

10.06.2019

İrəvan ədəbi mühitinin XIX əsr və XX əsrin 20-ci illərini əhatə edən dövrünün tarixi özünəməxsusluğu

08.06.2019

Müşfiqli günlərim

08.06.2019

Tofiq Yusifin şeirləri

07.06.2019

AĞKİLSƏ

07.06.2019

Puşkin və Düma eyni adam imiş - VERSİYA

06.06.2019

İrəvanda erməni dövləti necə yaradıldı? - ARAŞDIRMA – II HİSSƏ

06.06.2019

Vaqif Səmədoğlu şeirləri

05.06.2019

İrəvanda erməni dövləti necə yaradıldı? - ARAŞDIRMA - YENİ SƏNƏDLƏR
I hissə

05.06.2019

Nazim Əhmədli: - Mən həmişə demişəm ki, biz özümüz yadplanetliyik. Bizi kainatdan yer kürəsinə atıblar.

04.06.2019

Şahbulaq Qıfılı saray kompleksi - Qarabağ abidələri

03.06.2019

QƏHRƏMAN DÖYÜŞÇÜNÜN QƏHRƏMAN XANIMI

03.06.2019

Fəlsəfə - Bernard Şou
(1856-1950)
Görkəmli irland dramaturqu və romançısı, Nobel mükafatı laureatı.

02.06.2019

NÖVRƏS İMAN YARADICILIĞINDA HƏZRƏT ƏLİ (Ə.) VƏ ƏHLİ-BEYT (Ə.) SEVGİSİ

31.05.2019

Mirzə Ələkbər Sabirin ilk və son müsahibəsi: “Başda o böyükdür, yaşda mən”

31.05.2019

Ermənilər özlərinə necə tarix uydurub? - Fransız tarixçidən şok

30.05.2019

Rəsulzadənin yaxın dostu olan Kəngərlinın qızı İNANILMAZ SİRLƏRİ AÇDI: Leyla xanım… – MÜSAHİBƏ

29.05.2019

MƏHƏMMƏD ƏMİN RƏSULZADƏ

28.05.2019

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurucularının məzarları

28.05.2019

Ustad Aşıq Hacı Göyçəlinin yeganə müsahibəsi...

27.05.2019

TÜRKİYƏNİN İLK QADIN VƏKİLİ – ŞUŞALI QIZ

26.05.2019

İlanqaya

25.05.2019

EL YERİDİ, 
YALQIZ QALDIN SƏHRADA...
(Dədə Ələsgərin ruhuyla söhbət)

25.05.2019

Firuz Göyçəsizin şeirləri

24.05.2019

Qərbi Azərbacanım - mənim vətənim 

24.05.2019

Fukidid ‒ Milos dialoqu

23.05.2019

Anton Çexovun Qardaşına Yazdığı Məktub

23.05.2019

Ərtoğrol Cavid - Ölümə tərk edilən...

22.05.2019

Ağ Aşıq Allahverdinin şeirləri

22.05.2019

Musa Yaquba camaat az qala ürəyini verməyə hazırdır, durub iki min manat verirlər.

21.05.2019

Dünənki Qərbi Azərbaycan tariximizdən və Göyçə ziyalılarından xatirə.

21.05.2019

Qızı Əhməd bəy Ağaoğlu haqqında

20.05.2019

Kiçik bir zaman kəsiyində rayon mərkəzi Spitak şəhəri, qonşu kəndlər, o cümlədən Qursalı kəndimiz yer üzündən silindi- Vaqif Namazov

19.05.2019

Göy üzünün şairi

18.05.2019

Bizsiz Laçın işğaldan sonra (FOTO)

18.05.2019

Türkün qədim yurdu- İrəvan Xanlığının tarixi

17.05.2019

Bilmək və inanmaq arasında - Nəyə inanırıq, nəyi bilirik?

16.05.2019

Qoşabulaq kəndindən II dünya müharibəsində həlak olan və itkin düşən soydaşlarımız

16.05.2019

Üzeyir Hacıbəyov aşıq sənəti haqqında

15.05.2019

Ardanış kolxozu və sədrləri

15.05.2019

Həyat yoldaşı ilə birgə güllələnən Sovet İttifaqı qəhrəmanı, gənc general kimdi?

14.05.2019
Bütün xəbərlər