Müslüm Maqomayevə qismət olmayan an – “Baharın 17 anı”

11:00 / 06.01.2019

45 il öncə, 11 avqust 1973-cü ildə “Baharın on yeddi anı” filminin nümayişi başlanıb. Film sovet tamaşaçılarının diqqətini o qədər özünə çəlb edib ki, “Ştirlis” ekranlarda peyda olunda küçələrdə insanların sayı azalırmış. Statistikaya görə, Yulian Semyonovun eyniadlı romanı əsasında Tatyana Lioznovanın lentə aldığı bu filmi 200 milyondan artıq tamaşaçı seyr edib. 

3 il ərzində ərsəyə gələn filmdə ən maraqlı məqam aktyorların seçilməsidir. Ümumiyyətlə, filmin ideyası yaranandan çəkilişlərə bir neçə həftə qalmışa qədər Ştirlis roluna Vyaçeslav Tixonovun çəkilməsi nəzərdə tutulmayıb. Ssenari müəllifi və rejissor baş qəhrəman obrazında Arçil Qomiaşvilini, yaxud Oleq Strijenovu görmək arzusunda olublar. Ancaq hər iki aktyor başqa filmlərdə çəkilişlərdə olduqlarından, onlar Ştrilis roluna təklif alanda 3 il ərzində özlərini bu filmə həsr edə bilməyəcəklərini səmimi etiraf ediblər. Rejissorun qəbulunda isə hər gün onlarla yeni “Ştirlis”lər növbəyə durublar. Rejissor assisentinin gözlənilməz bir təklifi “Ştirlis” probleminə son qoyub. O, Vyaçeslav Tixonovu sınaq çəkilişlərinə dəvət etməyi təklif edib və bununla da məsələ öz həllini tapıb.


Filmdəki rus radisti Ketin roluna aktrisa İrina Alfyorova təsdiq edilib. Ancaq onun təcili xarici ölkəyə ezamiyyəti məsələsi son anda hər şeyi dəyişib və bu rola heç özü də gözləmədən Yekaterina Qradova çəkilib. Çəkilişlərdən sonra rejissor bu yerdəyişməni uğurlu adlandırıb.


Filmdəki maraqlı məqamlardan biri rus radisti Ketin təqiblərdən gizlənərkən qucağındakı iki körpə uşaqla bağlıdır. Çəkiliş zamanı əvvəlcə həmin körpələri kuklalarla əvəz ediblər. Operatorların peşəkarlığına baxmayaraq səhnə süni alınıb və qərara gəlinib ki, çəkilişdə canlı körpələr olmalıdır. Beləliklə, həmin səhnəyə 6 uşaq çəkilib. Vaxt baxımından çəkilişlər uzun çəkdiyindən körpələr böyüyüb və ayrı-ayrı 3 cütlük bu səhnənin qəhrəmanları olublar.

 

Bütün çəkiliş qrupu Müller rolunda aktyor Vcevolod Sanayevi görmək istəyiblər. Təklif alanda Sanayev qətiyyətlə imtina edib:


“Mən “Mosflim”in partiya təşkilatının katibiyəm, faşist roluna girə bilmərəm!”.


Filmin bəstəkarı, erməni mənşəli Mikael Tarıverdiyev “Baharın on yeddi anı” üçün 12 mahnı bəstələyib, onların yalnız ikisindən istifadə olunub.


Bəstəkar məhz həmin mahnıları Müslüm Maqomayevin ifası üçün yazıbmış və o, bu mahnıları olduqca gözəl ifa edib. Ancaq sonradan rejissor həmin mahnıları ifa etməyi İosif Kobzona həvalə edib. Müslüm Maqomayevin arxivində həmin ifaların lent yazısı saxlanılır. Rusiya mətbuatının yazdığına görə, sovet senzurası onun bariton səsinə icazə verməyib - axı Ştirlisdən bəhs edən film kədərli deyildi. Sonralar Müslüm Maqomayev müsahibələrinin birində bu məsələ ilə bağlı fikirlərini bölüşüb:

“Sözsüz ki, filmdən kənarlaşdırılmağıma görə rejissor Tatyana Lioznovadan incimişdim. Mənim səsim yazılmışdı. Lent yazısını tamamlamaq üçün xırda-para işlər qalmışdı. Mən bir gündən sonra Milana getməliydim. Getdim və orada xəbər tutdum ki, mahnını İosif Kobzon ifa edəcək. Sonradan düşündüm ki, rejissorun qərarı düz olub, Kobzonun səsi bu film üçün daha uyğundur...”.

Tatyana Lioznova da mətbuatda öz fikirlərini açıqlayıb:

“ Biz Müslüm Maqomayevi seçmişdik. Əvvəlcə o, bu işin öhdəsindən gəlməyəcəyini söyləsə də, sonradan hər şey istədiyimiz kimi alındı. Səsini yazdıq. Onun vaxtı olduqca məhdud idi. Bir sutkadan sonra Milana getməli idi. Mahnının sözlərinin sonuncu bəndində Müslüm bir sözü səhv oxumuşdu, hökmən düzəliş edilməli idi. Həmin gün bu düzəlişi etmək üçün Moskvanın bütün səsyazma studiyalarını gəzdik. Bütün studiyalar məşğul idi. Müslüm getdi və dedi ki, qayıtdıqdan sonra düzəliş edərik. Ancaq vaxt bizi gözləmirdi. Və mən öz qərarımı verdim. Müslüm filmdən kənarlaşdırıldı, mahnını isə İosif Kobzon ifa etdi...”.


Film premyeradan sonra o qədər populyarlıq qazanıb ki, 3 aydan sonra onu yenidən nümayiş etdiriblər.


Hesablamalara görə, filmin nümayişi dövründə insanların kütləvi şəkildə “ Baharın on yeddi anı ”na aludə olması nəticəsində elektrik enerjisindən və sudan istifadə nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Həmçinin, bu dövr ərzində cinayət hadisələrinin sayı da azalıb.

Film üçün bütün geyimlər Moskvada “generalların atelyesi ”ndə tikilib. İlk çəkilişlər Berlin şəhərində başlayıb. Heç bir problem yaranmasın deyə, Ştirlis üçün 100 ədəd əlavə ağ köynək tikilib.


Filmdə Ştirilisin – Vyaçeslav Tixonovun əlləri heç vaxt kadra salınmayıb. O, rəsm çəkərkən, kibrit çöplərindən fiqurlar düzərkən onun əvəzinə rejissor köməkçisinin əlləri lentə alınıb. Çünki aktyorun sol əlinin üstündə “Slava” yazılmış döymə olub.


Filmdə Müllerin tez-tez boynunu dartması, bununla da daha gərgin və əsəbi görünməsi sırf təsadüf nəticəsində belə alınıb. Belə ki, aktyor üçün tikilmiş köynəyin ölçüsünün bir az kiçik olması onu bu jesti etməyə vadar edib. Rejissor filmin sonuna qədər Müllerin köynəyini dəyişməyib.


Film SSRİ “KQB”sinin, şəxsən Andropovun sifarişi ilə çəkilib. Filmin məsləhətçiləri peşəkar çekistlər olsa da, məzmun baxımından filmdə adi insanlar üçün nəzərəçarpmayacaq nöqsanlar mövcuddur. Məşhur lətifədə olduğu kimi:


Stirlis avtomobilini özü təmir edərkən, Müllerin diqqətindən yayınmır və ona yaxınlaşır:


- Cənab Ştirlis, indi mənə aydın oldu ki, siz Rusiya kəşfiyyatının zabitisiniz. Əsl ştandartenfürer avtomobilini servisdə təmir etdirir...


İlham Cəmiloğlu


Musavat.com 


Etiket:
Xəbərlər

Heç kim və heç nə unudulmur – Milli Qəhrəman İbrahim Məmmədov haqqında müsahibə

17.01.2019

Kino tarixi - "Ögey ana" filmi ilə bağlı maraqlı faktlar

16.01.2019

Doğmaları şəhid olan tanınmışlar – SİYAHI

16.01.2019

Adı dastanlaşan el qəhrəmanı

15.01.2019

Noradüz kəndi

15.01.2019

Çaldıran döyüşü haqqında 11 mif

15.01.2019

Qeyri-adi tarixi faktlar
 

14.01.2019

Müəllimə işləyən bacısına Mikayıl Müşfiqə görə atılan şər 

14.01.2019

Tələbə Taqımı

13.01.2019

Nəsimini diri-diri soymayıblar

13.01.2019

Kino aləmi  - Rejissor Kim Ki Duk

12.01.2019

99 il öncə Azərbaycan Parisdə necə tanıdıldı?

12.01.2019

XX əsr Urmiya soyqırımı.

11.01.2019

İstedadlar sorağında - Aygün Sadiq  

11.01.2019

Mirzə Cəlil və general Tağıyev

10.01.2019

Salatın Əsgərovanın qətlinin TƏFƏRRÜATI...

10.01.2019

Zəlimxan Yaqubun şeirləri

09.01.2019

İftixar Piriyev: "1928-ci ildə sovet hakimiyyəti zamanı İrəvan teatrına dövlət statusu verilib"

08.01.2019

Stalin yəhudilərə niyə nifrət edirdi?

08.01.2019

Abbasqulu bəyin nəslindən olan məşhur CƏRRAH VƏFAT ETDİ

08.01.2019

SABAH ZƏLİMXAN YAQUB MƏZARI ÖNÜNDƏ ANILACAQ: "KİM İSTƏSƏ GƏLİB ZİYARƏTÇİLƏRƏ QOŞULA BİLƏR"

08.01.2019

Sevil Gültən  (Tərcüməçi)

07.01.2019

Göyçə mahalı haqqında məlumat

07.01.2019

Müslüm Maqomayevə qismət olmayan an – “Baharın 17 anı”

06.01.2019

Qırx günün həsrəti…

05.01.2019

İstedadlar sorağında - Rəşid Bərgüşadlı

05.01.2019

Erməni vandallarının görünməmiş vəhşilikləri

05.01.2019

Qılman İmanın şeirləri

04.01.2019

"BAHARIN 17 ANI" SƏHVLƏRLƏ DOLUDUR

04.01.2019

Oğuz türklərinin qədim yurd yeri-Loru- Pəmbək mahalı

04.01.2019

Vəfa Xanlarqızı

02.01.2019

Dahilərin ermənilər haqqında fikirləri

02.01.2019

Azərbaycan tarixini dəyişən 13 hadisə

01.01.2019

Oğuz türklərinin qədim yurd yeri-Qarakilsə rayonu

01.01.2019

Yeni iliniz mübarək.

31.12.2018

Xarici ədəbiyyat - İlya Qriqoryeviç Çavçavadze 

31.12.2018

İstedadlar sorağında - Esmira Rəhimli

30.12.2018

OĞUL oğlu - KOROĞLU

30.12.2018

Unudulmaz izlər - Gümrah Ömər

30.12.2018

Sufi ustadı Şəms Təbrizidən hikmətlər

29.12.2018

Oğuz türklərinin qədim yurd yeri-Mehri

29.12.2018

Alqayıt Məftunla acılı, şirinli günlərim

28.12.2018

“BİLQAMIS” DASTANI

28.12.2018

Xankəndi

28.12.2018

Xəstə Bayraməlinin şeirləri (1898-1952)

27.12.2018

İstedadlar sorağında: Gülnarə Mahmud 

27.12.2018

Erməni əsirliyindən film kimi qaçış – II hissə

27.12.2018

Səməd Vurğunla bağlı maraqlı əhvalatlar

26.12.2018

Qaçaq Nəbini xanəndə Hacı Hüsü ilə nə bağlayırdı?

26.12.2018

Aşıq Alının nəslinin nümayəndələri

26.12.2018
Bütün xəbərlər