İstedadlar sorağında - Rəşid Bərgüşadlı

17:48 / 05.01.2019

Ən yaddaqalan ad günüm
(hekayə)

Qrup yoldaşlarıma baxanda mən bir qədər arsız idim. Çoxu hələ “pozulmamış” saf uşaqlar idi deyə imtahana hazırlaşmayan uşaqların pulunu özüm yığıb verirdim müəllimlərə. “Elmi kommunizm” imtahanına isə heç birinin hazırlaşmaq həvəsi yox idi. Həm də sovet höküməti dağılhadağıldaydı və qulağımız çalmışdı ki, yuxarı kursun tələbələri “elmi kommunizm”, “fəlsəfə” və “SovİKP tarixi” imtahanlarında dikbaşlıq etməyə başlayıblar. Seyfulla müəllim qıvraq tərpənib özü məni yanladı, dedi ki, adama 5 manatdan yığaq, – Əvvəlki imtahanlardan kimin qiyməti nə olubsa, mən də eyni qiyməti yazacağam.

Uşaqlar razılaşdılar. Mən də qiymət kitabçalarını topalayıb verdim müəllimə. Bircə Bəhmən dedi ki, üstündə pulu yoxdu, axşam yataqxanaya gətirəcək. Xülasə, Seyfulla müəllimə boyun oldum ki, pulunu sabah verəcəyəm. Axşam 23 nəfərin 115 manatı cibimdəydi. Təbii ki, xidmət haqqı olaraq mənim qiymətim pulsuz olmalıydı.
Ertəsi gün yatıb qalmışdım. “Qoca kommunist yəqin ki, kafedranın dəhlizində var-gəl edir indi!” – əl-üzümü tələsik yuyub geyindim. İnstituta yollandım. Yolda hər dəfə cibimdəki pula toxunanda əlimin içi gicişirdi. Yasamaldan düşəndə qarşıma qəddi əyilmiş, kirli pencəyinin ətəyi dizlərinə sallanan, saçları pırtlaşıq, kir-pasax içində bir dilənçi əl uzadıb çörək pulu istədi məndən. Ayağında boğazlı çəkmə vardı və sağ tayının böyrü yırtılmışdı. Çeçələ barmağı bu yarıqdan eşikdə qalmışdı. Əynindəkilərdən bircə dama-dama köynəyi abırlıydı. 45-47 yaşı olardı, hardasa, Səfa əmimlə yaşıd idi. Elə bir suyumu da əmimə oxşayırdı. Bu yaşadək dilənçi görməmişdim. Nə edəcəyimi bilmədim. Əlimi cibimə soxub pulu bərk-bərk qarmaladım. Rayonda sofu, kəndirbaz, qalayçı görmüşdüm, amma dilənçi görməmişdim. 
– Allah xatirinə, dünəndən dilimə bir loxma dəyməyib, varındırsa, beş qəpik ver, qardaş... – mil kimi qarşısında dayanıb lal olmuşdum. Bəlkə də qorxurdum, bunu indi yadıma sala bilmirəm. Çox eşitmişdik ki, şəhərdə tanımadığına yaxın durmazlar, başını bişirib adamın cibini soyanlar varmış. Bir onu dəqiq bilirəm ki, kişi məni ovsunlamışdı. Universitetin yataqxanalarının həyətindəydik. Dilənçinin arxa tərəfindəki “Yeməkxana” lövhəsi mənə gəl-gəl deyirdi. 
– Bircə dəqiqə gözləyin, içəridən bir şey alıb gəlirəm – tərəddüdsüz yeməkxanaya girdim. Utandım onu içəriyə aparmağa, dedim birdən üst-başına görə ikimizi də qovarlar. “Bəlkə də elə yeməkxanadan qovublar yazığı” – çörəyin arasını yardırıb içinə iki kotlet qoydurdum. Bir şüşə də limonad aldım, – “Uzağı Seyfullaya deyərəm ki, Bəhmən pul vermədi” – onsuz da hamıya dünəndən qiymət yazmışdı. “Nə yaxşı dünən yığılan pulları məndən almadı? Yoxsa ilk dəfədir rüşvət alır bizim kommunist?” – müəllimi yola verəcəyimə güvənirdim. Əlimdəki çörəyi görəndə gözünə işıq gəldi, qəddi sevinclə dikəldi. Çörəyi ona verəndə mənə elə gəldi ki, doluxsunub, bir az dindirsəm gözləri dolacaq. 
– Allah köməyin olsun, qardaş. Bilmirəm necə təşəkkür edim sənə... Sən Allah, incitdimsə, yolundan elədimsə, bağışla məni. 
– Nə incitməyi, əmi, xoşdur... – yox, arsızlığım vardısa, saflığım da qalırmış o vaxtlar...
– Tələbəsən?
– Hə, inşaatda oxuyuram.
– Adın nədir?
– Bəhruz.
– Çox sağ ol, Bəhruz – çörəyi aralayıb içindəki kotletə baxdı və limonadın ağzını açdı. Bir qurtum aldı. – Siqaretin olmaz?
– Yox, çəkən deyiləm.
- Yaxşı eləyirsən... Məni elə çəkmək saldı bu günlərə... – bunu dilinin altında mızıldadı sanki, amma mən eşitdim. 
Uzun pilləkəndən enən iki tələbənin biri siqaret çəkirdi. Yanımıza çatanda üzümə üz qatıb bir siqaret istədim ondan. Siqareti dilənçiyə uzatdım. Oğlandan kibrit alıb hələ yandırdım da. O dərin bir qullab vurub tüstünü çiynimin üstündən püflədi. Deyəsən dodaqları papirosa həsrət idi. Siqaretin adını oxudu, – “Vikeroy”... – niyəsə gülümsündü. İkinci qullabı lap ürəkdən sümürdü. – Sənə bir şey deyə bilərəmmi, Bəhruz? 
– Əlbəttə, buyurun...
Amma o bir qədər tərəddüd içində düz gözlərimin içinə baxdı, dodaqları səyridi. 
– Niyə insanlar bu qədər zalımdır, Bəhruz?.. Həyat zalımdır, bəs insanlar, onlar niyə zalım olsunlar axı? Bu gözəl dünyada yaşamaq niyə bu qədər zülm olmalıdır səncə? Gündə bilirsənmi neçə adam mənim yanımdan ötüb keçir? Üzümə də baxmırlar, adam saymırlar məni. Ya mən? Bilirsənmi gündə neçə nəfərin yanında dikəlib dururam?.. İnanarsanmı ki, mənim də ailəm vardı – arvadım, uşaqlarım?.. Mən onlara istədikləri ər, ata ola bilmədim. Bircə dəfə büdrədim, yıxıldım. Əlimdən tutub qaldıran olmadı. Deyək ki, bir səhf elədim. Bəs geri dönmək üçün milyon kərə yalvardım axı! Tövbəm niyə kara gəlmədi? Hə?.. Bəs qonşularım? Axı onlara çox köməyim keçmişdi, bilirdilər ki, şərəfsiz, alçaq, nadan adam deyiləm. Niyə biri mənə qahmaq çıxmadı? Hamısı məhkəmədə üzümə durub mənə narkoman dedi, evimi əlimdən alıb verdilər arvadıma. Olsun, neyləyirəm evi əgər ailəm yanımda olmayacaqsa. Bəs təqaüdüm? Axı 20 il zabit olmuşam, milyon dəfə qabıq dəyişmişəm ailəmi dolandırmaq üçün. Hələ dostlarım, qohumlarım... Məni adam yerinə qoymayan ilk onlar oldular. Dövlət, hələ dövlət də məni it yerinə qoymadı! Kimsəsizlər evinə yaxın burxmadı. Bədənim, içim yara-xoradır bütöv. Allah şahidimdir ki, onların hamısının istədiyi kimi olmağa çox cəhd elədim. İndi isə alınmır, daha bacarmıram. Çünki qırılmışam, sınmışam, içdən yıxılmışam mən. Təsəvvür edə bilərsən ki, mənim də qürurum var? Hə. Var, mənim qürurum var, məni məhv edən qürurum... Var... – siqaret yarıya qədər yanmışdı. Külünü çırpıb sonadək sümürdü, tüstünü xeyli ciyərlərində saxladı. Kötüyünü qoxlayıb tulladı. 
– Üzr istəsəm, yalvarsam, ayaqlarına döşənsəm bağışlayarlarmı bunca illərdən sonra? Yox! Bağışlamırlar! Unutmurlar keçmişi. Yanlışımı hələ də üzümə çırpıb itələyirlər məni. Yaralarımı göstərirəm, dərdlərimi anladıram, dinləmirlər məni. Anlayırsan, dinləmək yox e, üzümü görmək istəmirlər. Ətrafdakı insanlar... “Mənə yardım edin, acam, xəstəyəm, ölürəm!” – deyirəm, mənə bulaşmamaq üçün ətəklərini çəkirlər. Hara tələsir bu insanlar, Bəhruz?! Axı niyə bu qədər laqeyd olub insanlar? Arvadıma deyirəm ki, ölürəm, məni dəfn edəcək adamları axtarıram. Deyir ki, inşallah, nə vaxt gəbərirsən?! Hərdən deyirəm ki, qoy hamısı cəhənnəm olsun! Amma onlarsız bacarmıram, sanki həyatım onlarsız mümkün deyilmiş. Düz altı ildir insanlara yalvarıram çörək pulu üçün, tula payı atırlar ovcuma uzaqbaşı. Amma sən... Ayaqlarının altında ölüm, mənə kömək elə, yalvarıram! Bəlkə sən bilirsən həyatı yenidən başlamağın sirrini. Qurbanın olum, mənə bir şeylər öyrət. Mən tənha yaşamaq istəmirəm. Havalanıram! İnsanlıqdan çıxıram!! – o indi çığırırdı. – Axı mən fərsiz, əfəl deyiləm! Mən onlarsız heç kim olduğumu anladım, bəs onlar? Mən onların həyatında heç nəyəmmi? – ətrafa baxdım ki, görüm bizi izləyənlər varmı. İncəvara, kimsə yox idi. – Məni bircə anam sevirdi. O mənə hər şeyi bağışlayırdı. Öldü o. Öldü... O öləndən sonra bu dünyada mənə olan bütün sevgilərin də kökü kəsildi – artıq o hönkürtüylə ağlayırdı. Devikdiyimi, qorxduğumu özü də hiss elədi. Biləyimdən tutub ehmalca məni yaxındakı ayaqqabı təmiri köşkünün yanına çəkdi. Qolumdan sivrilib bordürün üstündə oturdu. Limonadı və çörəyi daşın üstünə qoyub gözlərini sildi, – Bağışla, min kərə üzr istəyirəm, Bəhruz! Naqqallıq elədim, bağışla! Get, sən dərsə gecikərsən... Çox sağ ol, hər şeyə görə çox sağ ol. Mənə etdiyin bu yaxşılığı heç vaxt unutmayacağam. Allah başından töksün, qabağına xeyir çıxsın... Matım-qutum qurumuşdu. Bu əməlli-başlı tilsim idi. Bu adam məni toruna salmışdı. Bilmirəm, hissləri yalan idi, saxtakarlıq edirdi, yoxsa gerçək, amma mən insan toruna düşmüş sərçədən betər idim. 
– Dur gedək! – içimdən gəlirdi bu səs.
– Hara? – gözlərində məsumluq, sonsuz bir hüzn vardı.
– Bu gün mənim ad günümdür, gedək birlikdə qarnımızı doyurub bu dünyanın dadını çıxaraq! – yalan deyirdim, mən yanvarın 5-də doğulmuşdum. Üzü güldü. Limonadı başına çəkib boş şüşəni divarın dibinə qoydu, çörəyi yerdən tapdığı köhnə salafana büküb köşklə divarın arasında gizlətdi. Diqqətlə üzümə baxdı yenə, – Doğru deyirsən, ad günündür?
– Hə. Həm də bu gün heç kimlə görüşmədən şənlənmək istəyirəm.
Qırışığı açıldı, – Allah səni göydən yetirdi mənə. Şükürlər olsun sənə, xudaya! Gedək. Gedək sevinməyə.
O gün axşamadək birlikdə əyləndik, o ki var dərdləşdik. Vahid mənə bütün həyatını danışdı. Gecə ayrılanda o mənə bir şeyi etiraf elədi, – Bu gün bircə arzum vardı paslı ürəyimdə – qarnımı doyurandan sonra intihar etmək. Amma sənin sayəndə yaşamağa, səhvlərimi düzəltməyə bir də cəhd edəcəyəm. Çox sağ ol, Bəhruz. Çox sağ ol ki, yaxşı insan kimi qarşıma çıxdın. Dünyanın yaşamalı dünya olduğunu xatırlatdın mənə.
Amma deyəsən o məni aldatdı. Mən Vahidi bir daha görmədim. Bilmədim, ailəsinəmi qovuşdu, yoxsa qarnını doyurub intiharmı etdi...


Etiket:
Xəbərlər

Dünya siyasətçilərinin Heydər Əliyev haqqında səmimi fikirləri...

15.06.2019

Dövlətimizin və müstəqilliyimizin xilaskarı

15.06.2019

Meyitlərin altından sağ çıxan dünyaca məşhur azərbaycanlıdan İNANILMAZ SÖZLƏR: 27 il öncə Şuşada...

14.06.2019

“Atamı yalnız qışda görürdük”– Mirzə Cəlilin Polşadakı ailəsi ilə EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

13.06.2019

Abdal - Təsəvvüfün (Sufizmin) əsası kimi

12.06.2019

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” – MÜSAHİBƏ

12.06.2019

Hitler və Stalinin dərdindən divanə olduğu AGENT QADIN – MARAQLI FAKTLAR

11.06.2019

İslam dünyasına sərt senzura necə gəldi - Əl-Fərabi

11.06.2019

Qədim Türklərdə SIRĞA

10.06.2019

Azərbaycanda çadra əleyhinə hərəkat - Səriyyə Xəlilovanın Bakını ayağa qaldıran qətli

10.06.2019

İrəvan ədəbi mühitinin XIX əsr və XX əsrin 20-ci illərini əhatə edən dövrünün tarixi özünəməxsusluğu

08.06.2019

Müşfiqli günlərim

08.06.2019

Tofiq Yusifin şeirləri

07.06.2019

AĞKİLSƏ

07.06.2019

Puşkin və Düma eyni adam imiş - VERSİYA

06.06.2019

İrəvanda erməni dövləti necə yaradıldı? - ARAŞDIRMA – II HİSSƏ

06.06.2019

Vaqif Səmədoğlu şeirləri

05.06.2019

İrəvanda erməni dövləti necə yaradıldı? - ARAŞDIRMA - YENİ SƏNƏDLƏR
I hissə

05.06.2019

Nazim Əhmədli: - Mən həmişə demişəm ki, biz özümüz yadplanetliyik. Bizi kainatdan yer kürəsinə atıblar.

04.06.2019

Şahbulaq Qıfılı saray kompleksi - Qarabağ abidələri

03.06.2019

QƏHRƏMAN DÖYÜŞÇÜNÜN QƏHRƏMAN XANIMI

03.06.2019

Fəlsəfə - Bernard Şou
(1856-1950)
Görkəmli irland dramaturqu və romançısı, Nobel mükafatı laureatı.

02.06.2019

NÖVRƏS İMAN YARADICILIĞINDA HƏZRƏT ƏLİ (Ə.) VƏ ƏHLİ-BEYT (Ə.) SEVGİSİ

31.05.2019

Mirzə Ələkbər Sabirin ilk və son müsahibəsi: “Başda o böyükdür, yaşda mən”

31.05.2019

Ermənilər özlərinə necə tarix uydurub? - Fransız tarixçidən şok

30.05.2019

Rəsulzadənin yaxın dostu olan Kəngərlinın qızı İNANILMAZ SİRLƏRİ AÇDI: Leyla xanım… – MÜSAHİBƏ

29.05.2019

MƏHƏMMƏD ƏMİN RƏSULZADƏ

28.05.2019

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurucularının məzarları

28.05.2019

Ustad Aşıq Hacı Göyçəlinin yeganə müsahibəsi...

27.05.2019

TÜRKİYƏNİN İLK QADIN VƏKİLİ – ŞUŞALI QIZ

26.05.2019

İlanqaya

25.05.2019

EL YERİDİ, 
YALQIZ QALDIN SƏHRADA...
(Dədə Ələsgərin ruhuyla söhbət)

25.05.2019

Firuz Göyçəsizin şeirləri

24.05.2019

Qərbi Azərbacanım - mənim vətənim 

24.05.2019

Fukidid ‒ Milos dialoqu

23.05.2019

Anton Çexovun Qardaşına Yazdığı Məktub

23.05.2019

Ərtoğrol Cavid - Ölümə tərk edilən...

22.05.2019

Ağ Aşıq Allahverdinin şeirləri

22.05.2019

Musa Yaquba camaat az qala ürəyini verməyə hazırdır, durub iki min manat verirlər.

21.05.2019

Dünənki Qərbi Azərbaycan tariximizdən və Göyçə ziyalılarından xatirə.

21.05.2019

Qızı Əhməd bəy Ağaoğlu haqqında

20.05.2019

Kiçik bir zaman kəsiyində rayon mərkəzi Spitak şəhəri, qonşu kəndlər, o cümlədən Qursalı kəndimiz yer üzündən silindi- Vaqif Namazov

19.05.2019

Göy üzünün şairi

18.05.2019

Bizsiz Laçın işğaldan sonra (FOTO)

18.05.2019

Türkün qədim yurdu- İrəvan Xanlığının tarixi

17.05.2019

Bilmək və inanmaq arasında - Nəyə inanırıq, nəyi bilirik?

16.05.2019

Qoşabulaq kəndindən II dünya müharibəsində həlak olan və itkin düşən soydaşlarımız

16.05.2019

Üzeyir Hacıbəyov aşıq sənəti haqqında

15.05.2019

Ardanış kolxozu və sədrləri

15.05.2019

Həyat yoldaşı ilə birgə güllələnən Sovet İttifaqı qəhrəmanı, gənc general kimdi?

14.05.2019
Bütün xəbərlər