Bağırovun İran siqaretinə görə güllələdiyi aktrisa

20:33 / 12.04.2020
Baxılıb: 386

Goyce.az saytı Kulis.az-a istinadən  Müsəllim Həsənovun "Süleyman Rüstəmin acı xatirəsi, “İran papirosu” və... bir aktrisanın həbs tarixçəsi" yazısını tqdim edir.

Süleyman Rüstəmin 1988-ci ildə, ömrünün 82-ci ilində dostumuz Məti Osmanoğluya verdiyi müsahibənin “Kulis.az” saytında təkrar dərc edilməsi amansız 37-ci ili, o ilin reallıqlarını bir daha yada saldı. O 37-ci ili ki, hər xırda etiraza, narazılığa görə adamı içəri atırdılar...

Həmin müsahibədə Süleyman Rüstəm 30-cu illəri xatırlayır, bir çox ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin həbsi barədə danışır. Və “Tanaylidi adında Tiflisdən gəlmə, yaşlı bir aktrisa”nın İran tütününü təriflədiyinə görə həbs edildiyini yada salır.

Familiya tanış gəldiyinə görə “koronovirus karantini” şəraitində şəxsi arxivimdə saxladığım bəzi sənədləri vərəqləməli oldum və qəribədir ki, həmin Tanaylidinin M.C.Bağırova yazdığı məktubun surətini tapdım.

Sən demə, Panfiliya Tanaylidi Azərbaycan teatr sənətində müəyyən xidmətləri olan aktrisa imiş. O, 1934-cü ildə çəkilmiş “İsmət” filmində ara həkimi, 1936-cı ildə lentə alınan “Almas” filmində Fatmanisə obrazını yaradıb, çoxsaylı teatr tamaşalarında maraqlı rollar ifa edib. P.Tanaylidinin adı vaxtilə Hökumə Qurbanova, Barat Şəkinskaya, Fatma Qədri kimi sənət adamları ilə bir sırada çəkilib.

Bəs 1937-ci ildə onu M.C.Bağırova müraciət etməyə nə vadar edib?

Cavab sadə və gülməlidir: İran papirosu... Daha doğrusu, İran papirosunu tərifləmək...

Azərbaycan K(b)P MK katibi ilə yanaşı həm də surəti Voroşilov rayon partiya komitəsinə ünvanlanmış məktubda Tanaylidi əvvəlcə özü haqqında məlumat verir: Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının aktrisası və Əmək qəhrəmanı olan xanım 1907-ci ildən Azərbaycan səhnəsində çalışdığını xatırladır, keçdiyi əzablı yolları yada salır.
Milliyyətçə Qars yunanlarından olan Tanaylidinin həmin vaxt yaşı artıq 50-ni keçibmiş.

O, hələ 1909-cu ildə Tiflis teatrında Gövhər adlı bir qadınla işləyib. Aktrisa Gövhər Əliyeva sonralar İrana köçür, orada yaşayır və rəfiqələr uzun illər görüşmürlər. Lakin 1937-ci ilin sentyabrında Gövhər Bakıda olarkən Tanaylidinin dalınca adam göndərir ki, bəs burdayam, axşam filan ünvana gəl, görüşək.

P.Tanaylidi M.C.Bağırova yazır: “...biz onun qardaşının evində görüşdük, mənə iki qutu İran papirosu verdi. Mən də sadəlövhlüyümdən teatrda öz həmkarlarımı siqaretə qonaq elədim. Sual verdilər ki, bu papirosu hardan almısan, mən də cavab verdim ki, Gövhər İrandan gətirib”.

Aktrisa daha sonra izahat verir ki, əgər mən bilsəydim ki, keçmiş iş yoldaşım İran təbəəsidir və onunla görüşmək olmaz, mən heç onunla görüşməzdim. Başqa fikrim də olsaydı Gövhərlə görüşdüyümü heç kimə deməzdim.

Bu, aktrisa P.Tanaylidinin versiyasıdır. Özü də M.C.Bağırova ünvanlanmış versiya!

Amma, sən demə, bu “İran papirosu” söhbəti yuxarılara bir az başqa formada çatdırılıb. Axı 37-ci ildir...

Süleyman Rüstəm xatırlayır ki, “Mirzağa Əliyevin sabiq arvadı Tehrandan gələrkən səfərüstü bir neçə gün Bakıda qalmışdı. Artistlər də onun şərəfinə qonaqlığa toplaşırlar. Burada Tehrandan gələn qadın məclisdəkilərə tütün paylayır. Tanaylidi də çəkən idi. O, pay verilən tütünü tərifləyir:

- Bəh-bəh! Adə, tütün deyəndə budu. Yoxsa bizimki? Zibildi, çəkmək olmur… O qadın da bu sözün qurbanı oldu…”

İran papirosu”na görə həbsxanaya atılan P.Tanaylidinin M.C.Bağırova müraciəti bu sözlərlə qurtarır:

“Xahiş edirəm, mənim Azərbaycan incəsənəti cəbhəsində uzunmüddətli fəaliyyətimi nəzərə alaraq yol verdiyim böyük səhvin müqabilində mənə çox sərt münasibət göstərməyəsiniz. Əlbəttə, indi mən başa düşürəm ki, mənim bu İranlı ilə görüşüm səhv idi. Səhvimi dərk edərək Sizdən acizanə surətdə xahiş edirəm ki, məni qəbul edəsiniz və bu hadisə ilə bağlı səbrlə dinləyəsiniz”.

Əslində məktubun bu hissəsinə qədər hər şey normaldır: Səhv etmişəm, məni dinləyin və bağışlayın...

Amma aktrisa məktubu 37-ci ilin ruhuna uyğun başqa bir maraqlı cümlə ilə yekunlaşdırır: “Ümid edirəm ki, məni qəbul edəcəksiniz, çünki bundan başqa mən Sizə teatrımızda baş verən biabırçılıqlar barədə danışmaq istəyirəm. 20 sentyabr 1937-ci il, Bakı şəhəri”.

M.C.Bağırov P.Tanaylidini qəbul etməyib...

Yaxşı ki də etməyib... Kim bilir bu qəbul daha kimləri həbsxanaya atacaqdı?... Amma P.Tanaylidi özü “İran cəsusu” kimi güllələnir..

Goyce.az


Etiket:
Xəbərlər

Rəsulzadənin yaxın dostu olan Kəngərlinın qızı İNANILMAZ SİRLƏRİ AÇDI.

28.05.2020

"Cümhuriyyətin yaradıcıları millətimizin şərəfini xilas edərək..."

28.05.2020

Məmməd Oruc: “Səməd Vurğun olmaq istəyirdim”

27.05.2020

Müharibənin məhkum etdiyi talelər

26.05.2020

İlhamə Nasirin hekayəsi - Xudaverdi

24.05.2020

Rusiya Qars müqaviləsini uzadacaqmı? - Ermənistanın Naxçıvana iddialar

23.05.2020

Belarusun “Şərəf”li azərbaycanlısı
 

22.05.2020

İrəvan xanlığının varisi Bakıda: nələr danışdı? - Müsahibə

22.05.2020

Azərbaycan qadını. Həmidə xanım Cavanşir

21.05.2020

"Müqəddəs Məryəm və Müqəddəs körpə İsa Məsih"... Bu əsərin çox maraqlı tarixçəsi var.

20.05.2020

Poçt göyərçinləri məktubu neçə daşıyırdı?

19.05.2020

Laçınsız 28 il

18.05.2020

Kürəkçay sazişinin orijinalı tapıldı; ermənilərin Qarabağda izi-tozu olmayıb

16.05.2020

Tanıdığımız və tanımadığımız Vəli Axundov

15.05.2020

Dünya ayağa qalxdı - İrəvan və Zəngəzur Azərbaycana qaytarılacaq - Müqavilə QÜVVƏSİNİ İTİRİB

14.05.2020

"M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər Rəsulzadə ilə Qazaxıstanda görüşlərim" - Nəsiman Yaqublu

14.05.2020

İrəvan da daxil olmaqla Arazın hər iki tayının Azərbaycan adlandırlması ilə bağlı daha bir sənəd

13.05.2020

Zərdüştlük dini

12.05.2020

Peyğəmbərlər (ə) haqqında bilmədikləriniz

11.05.2020

QƏRBİ AZƏRBAYCAN (İRƏVAN) RESPUBLİKASI ELAN OLUNDU.

10.05.2020

Bu gün Ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günüdür

10.05.2020

Göyçə həsrətli veteran - Fotolar

09.05.2020

Faşizm üzərində qələbədə Azərbaycan böyük töhfələr verib

09.05.2020

GÖYÇƏDƏN BAŞLAYIB AMERİKADA BİTƏN YOL        

09.05.2020

Şuşanın ən son görüntüləri - FOTOLAR

08.05.2020

8 May Qarabağın ürəyi Şuşanın işğalı günüdür

08.05.2020

1937-ci ildə həbs edildi, sevdiyi qadını güllələdi, oğlunun boş tabutunu basdırdı... - Bağırov haqqında qeyri-adi faktlar

07.05.2020

Tabu - Rəşid Bərgüşadlı

07.05.2020

Mümkünmü ayırsın bizi "İNCİL" İLƏ "QURAN"?

06.05.2020

İrəvan əhalisinin tərkibinin dəyişdirilməsi

05.05.2020

Fərqanə Mehdiyevanın məşhur şeirləri 

03.05.2020

Cümhuriyyəti yıxan adam – ARAŞDIRMA

02.05.2020

BARBAROSDA QƏTL

01.05.2020

Vətənə və xalqa xidmət nümunəsi

01.05.2020

Bu gün Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında tələbə və müəllimlərin güllələnməsindən 11 il keçir.

30.04.2020

Zaur Ustac – qələmdar olmaq missiyası

29.04.2020

Vladimir İliç Ulyanov...

29.04.2020

İrəvanda qalmayan xalın sirri: Bir mahnının tarixi-ARAŞDIRMA

28.04.2020

Professor Abuzər Xələfov və Azərbaycan kitabxanaşünaslıq elmi

28.04.2020

Avropanın Türkiyədəki gizli erməni casus şəbəkəsi - Tarixi faktlar

27.04.2020

Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun doğum günüdür

25.04.2020

KQB-nin təklifini rədd edib süpürgəçi işləyən şərqşünas

25.04.2020

Heydər Əliyev Göyçədə – Heç kimin bilmədiyi FAKT - FOTO

24.04.2020

"Azərbaycan bu bəlanı da dəf edəcək” - Ağalar Vəliyev

24.04.2020

Mənim bir dostum var - Aida Eyvazlı  

23.04.2020

Əhliman Əmiraslanov: “Ölkə Prezidenti üçün əhalinin sağlamlığı bir nömrəli prioritet məsələdir” 

23.04.2020

Tikanlı cığırlar (esse)

22.04.2020

BÖYÜK NƏRİMANLILAR SİLSİLƏSİNDƏN HƏTƏM MÜƏLLİM ƏLİ oğlu ƏKBƏROV

22.04.2020

HƏSƏN XƏYALLININ ŞEİRLƏRİ

21.04.2020

1-ci vitse-Prezidentə səhiyyənin roluna göstərdiyi diqqət və həssaslığa görə təşəkkür etdilər

21.04.2020
Bütün xəbərlər