Bağırovun NKVD "padvalında" döydüyü qatı bolşevikin dəhşətli aqibəti

11:59 / 08.06.2021
Baxılıb: 606

1934-cü ildə, SSRİ Kommunist Partiyasının XVII qurultayında “xalqlar atası” İosif Stalin onu şəxsən görüşüb qucaqlamışdı.

Bir il sonra Sovet İttifaqının ən yüksək təltiflərindən birinə – “Lenin” ordeninə layiq görülmüşdü.

Üç il sonra isə elə həmin rejimin “düşmən” elan edildi güllələndi.

Söhbət Ruhulla Axundovdan gedir. Həmin R.Axundovdan ki, tərcümeyi-halı bir çox baxımdan ibrətamiz sayıla bilər?

Necə? Elə isə gəlin birlikdə oxuyaq.

O, 13 yanvar 1897-ci ildə Bakının Şüvəlan kəndində müəllim ailəsində anadan olmuş, öncə mədrəsədə, ardınca müasir tipli (“realni”) məktəbdə təhsil alımışdı.

1916-cı ildən Bakı mətbəələrində korrektor və tərcüməçi işləmişdi. 1917-ci ildən “sol” eser qrupunun üzvü olsa da, 1918-ci ildə bu qrupla bolşeviklərin münasibətlərinin kəskinləşməsi səbəbindən seçimini ikincilərdən yana etmişdi. Hadisələrin sonrakı gedişi həmin seçimin ona baha başa gələcəyini göstərəcəkdi.

Halbuki "sol" eser qrupla sonluğu da ona yaxşı heç nə vəd etmirdi...

1919-cu ilin mayından Kommunist Partiyası sıralarına keçdi və Azərbaycan Cümhuriyyətinə qarşı əks fəaliyyət göstərdi. Həm də qatı və amansız şəkildə! Məsələn, məqalələrindən birində yazırdı ki, "istiqlaliyyəti elan olunmuş Azərbaycana baxdıqda addmbaşı təcavüz, zülm, səfalət görmək olar, başqa da heç nə..."

Ruhulla Axundov Cümhuriyyətin legitimliyini rədd edərək bildirirdi ki, Azərbaycanın istiqlalı "fəhlə və kəndlilərin həyatında heç bir müsbət dəyişiklik yaratmayıb".

Halbuki canını qoyduğu, cani-dildən arzuladığı və xalqın yeganə xilası adlandırdığı sovetləşmənin ilk illərindəcə elə həmin Ruhulla Axundov Sovet Azərbaycanının rəhbəri Nəriman Nərimanov və digərlərini ölkəni simasızlaşdırmaqda, onun mənafeyini satmaqda günahlandırmışdı. Səbəblər çox idi, lakin ən başlıca səbəb birincilik mübarizəsi idi. Bolşevik ideologiyası bunun üçün sadəcə alət idi, başqa heç nə!

Düzdür, R.Axundov rus-bolşevik işğalından sonra bir çox yüksək postlar tutdu. 1924-1930-cu illərdə Azərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin (KP MK) katibi, Azərbaycan SSR xalq maarif komissarı kimi vəzifələrdə çalışdı. 1932-ci ildə yaradılan SSRİ Elmlər Akademiyası Zaqafqaziya filialının Azərbaycan şöbəsinə (hazırkı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının – AMEA-nın sələfi) rəhbər təyin edildi. Bir sözlə, Ruhulla Axundov Sovet Azərbaycanında həm vəzifə, həm də ideoloji baxımdan mühüm simaya çevrildi. Lakin bunların heç biri onun “qırmızı terror” qurbanına çevrilməsinin qarşısını almaq üçün yetərli olmadı.

Necə ki Əliheudər Qarayevlər, Həmid Sultanovlar üçün yetrərli olmamışdı!

Mir Cəfər Bağırovun 1933-cü ilin oktyabrında Sovet Azərbaycanının rəhbərliyinə gətirilməsindən sonra R.Axundovun da qara günləri başladı.
Bağırov Axundovu özünün əsas rəqiblərindən biri hesab edir, odur ki onu aradan götürmək üçün fürsət axtraırdı.

1937-ci il iyunun 8-də “Pravda” qəzetində Rıklin imzası ilə “Düşmənin hiylələri” adlı məqalə dərc ediləndən sonra Axundovun sonu çatdığını təxmin eləmək çətin deyildi.

Həmin məqalədə o, təkcə Stalinin zəndeyo-zəhləsi gedən “trotskiçi” yox, həm də “müsavatçı” elan olunmuşdu!

Tragikomediyadır: Azərbaycan Cümhuriyyətinin zamanında onu topa tutan, bu Cümhuriyyətin rəhbərlərini “millətin bütün haqqını qəsb edən bir ovuc müftəxor, müstəbid” adlandıran, Cümhuriyyətin özünü isə “zavallı millətin boynuna yeni, açılmaz, qırılmaz zəncirlər taxmaqda” günahlandıran bir adam yaradılması üçün can qoyduğu Sovet Azərbaycanı tərəfindən “müsavatçı” elan edilir, bolşevik hökumətinin “bütün təşkilat və idarələrini öz adamları ilə, gizli və açıq düşmənlərlə “zibilləməkdə”” günahlandırılırdı...

“Pravda”dakı yazının üstündən cəmi 6 ay keçdikdən sonra, 1937-ci ilin soyuq bir dekabr səhəri Ruhulla Axundov evdən çıxıb işə gedərkən yaşadığı binanın qarşısında saxlanıldı. Elə həmin gün uğrunda can qoyduğu kommunist partiyasının sıralarından qovulduy.

Sonralar, 1954-cü ildə Mir Cəfər Bağırov öz dindirməsi zamanı Axundovun həbsinə Stalindən icazə istədiyini deyəcək, onun haqqında ittihalardan ibarət qovluğu Moskvaya göndərdiyini, həbsi barədə razılıq aldıqdan sonra bu addımın atılacağını söyləyəcəkdi.

R.Axundov həbs olunduqdan sonra “cinayətlərinin hədsiz ağır olması səbəbilə” Moskvaya aparıldı. Bir müddət burada saxlanıldı, həmin müddətdə təzyiqlərə dözə bilməyib “günahlarını boynuna aldı”.

Moskvaya aparılmamışdan əvvəl isə Bakıda, Azərbaycan SSR Daxili İşlər komissarı Sumbatov-Topuridzenin un otağında, bəzi iddialara görə, bir çox hallarda M.C.Bağırovun iştirakı ilə R.Axundov dəhşətli şəkildə döyülmüş, həmin otaqdan halsız, yarımcan vəziyyətdə, xərəkdə çıxarılmışdı. Bu işgəncələrdən ağlını itirmək dərəcəsinə çatan Axundov hətta tanımadığı adamları belə “rəhbəri olduğu təşkilatının fəal üzvü” adlandırmalı olurdu.

Sonda 1938-ci il aprelin 21-də Ruhulla Axundov haqqında güllələnmə hökmü yerinə yetirildi.

Ertəsi gün isə 20 ilə yaxın yolunda yorulmadan mübarizə apardığı, əsərlərini ilk dəfə dilimizə çevirdiyi, cəmi 11 il əvvəlki məqaləsində “bəşəriyyət naminə tarixdəki bütün alimlərin birlikdə gördüyü işdən daha çox iş gördüyünü” yazdığı dahi rəhbərin – Leninin doğum günü idi…

Ruhulla Axundov “Komsomol” jurnalının 1927-ci il sayında müsavatçıların Şura hökumətinin möhkəmliyini görüb “acığından ala köpəyə dönməsindən, zəncir çeynəməsindən”, onların “aclıqdan və rəzalətdən Avropa paytaxtlarının küçələrində sülənməsindən” yazarkən yəqin heç vaxt ağlına gəlməzdi ki, çox keçməyəcək onun “müsavatçı”lıqda ittiham elan edəcək, elə bu ittihamla da güllələyərək Moskvadakı siyasi terror qurbanlarının basdırıldığı “ölüm poliqonuna” – “Kommunapark” a basdıracaqlar.

Həyat həqiqətən çox qəribədir.

Təkcə qəribə yox, həm də ibrətamizdir - əlbəttə, onu anlayanlara!


Elçin ŞAHMURAD,

Azmarka.az



Etiket:
Xəbərlər

Altmış ilin sözə dönən anları 

27.09.2021

Şəhid qardaşıma məktub – Günay Vəlizadə yazır
   

25.09.2021

Nazilə Gültacın təqdimatında könül yolçuluğumuz davam edir. Bu dəfəki könül yolçumuz Gülay Toldur.

08.09.2021

UĞUR ƏNGƏL TANIMIR

07.09.2021

Göyçə mahalının Basarkeçər rayonu İkinci dünya müharibəsində

02.09.2021

Nazilə Gültacın təqdimatında könül yolçuluğumuz davam edir. Bu dəfəki könül yolçumuz Üzeyir Güleçdir.

02.09.2021

Nazilə Gültacın təqdimatında könül yolçuluğumuz davam edir. Bu dəfəki könül yolçumuz  Turğay Değrimencidir.

30.08.2021

Sən özün bir kitabsan - Aygün Xəlilqızı yazır

07.08.2021

Aşıq Ələsgərin gürcü dilində nəşr edilən şeirlər kitabının təqdimatı keçirilib

06.08.2021

"Dədə Ələsgər ocağı" İctimai Birliyinə professor Ələddin Allahverdiyevin təbrik məktubu.

17.07.2021

Azərbaycan təbiəti və Aşıq Ələsgər

08.07.2021

Aşıq Ələsgərin gürcü dilində şeirlər kitabı nəşr olunub.

30.06.2021

Bağırovun NKVD "padvalında" döydüyü qatı bolşevikin dəhşətli aqibəti

08.06.2021

Tbilisidə Mehriban Əliyevaya həsr olunan gürcü dilində kitab təqdim edilib

07.06.2021

QƏRBİN QURUMUŞ GÜLLƏRİ, ŞƏRQİN DÖYÜNƏN QƏLBİ...  

26.05.2021

Ermənilərin QARAGÖL sevdası: "Xəritə üzərində o ərazilər Azərbaycanındır" - İki müəllimin SSRİ-nin fərmanına ÜSYANI 

25.05.2021

Dəmir yumruğun memarı Heydər Əliyevdir

10.05.2021

Daşkənd kəndinin İkinci Dünya Müharibəsi Veteranları

09.05.2021

Nazilə Gültacın şeirləri - İlahi, göylərə bir yuxu göndər.

19.04.2021

"Adım Ələsgərdir, Göyçə mahalım!" adlı online bədii konfrans keçirilmişdir.

19.04.2021

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin zabiti Orxan Məmmədovu Səlcuq Bayraktar mükafatlandırdı.

06.04.2021

GÖYÇƏYƏ AÇILAN PƏNCƏRƏLƏR...

30.03.2021

AŞIQ ƏLƏSGƏRİN “YÜKÜM” RƏDİFLİ DİVANİSİNİN AÇIQLAMASI

29.03.2021

Milli-mədəni sərvətlər xəzinəmizə misilsiz töhfələr bəxş etmiş dahi sənətkar

21.03.2021

Aşıq Ələsgərin vəfatı

07.03.2021

Xocalı soyqırımı haqqında məlumat

26.02.2021

Onu anasının dolmuş gözlərində gördüm

25.02.2021

Aşıq Ələsgərin kötücəsi "OSCAR"-a layiq görüldü.

23.02.2021

“Mən Göyçə mahalına, sonra Abasqulu bəyin yurduna getmək istəyirəm”!-Zahid Oruc

23.02.2021

Başın sağ olsun, Vətən!

20.02.2021

Azərbaycanlı əməkdar jurnalist vəfat etmişdir.

20.02.2021

Sahib Alıyev: Nizami ilində Dədə Ələsgərin yubileyinin keçirilməsində mən bir rəmzilik görürəm.

19.02.2021

Prezident İlham Əliyev "Aşıq Ələsgərin 200 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında" sərəncam imzalayıb.

19.02.2021

Lirik etiraf və bədii özünüifadənin lakonik forması

18.02.2021

18.02.2021

MİN  BƏZƏKLİ XALIYDI GÖYÇƏ...

12.02.2021

Erməni silahlıları Göyçənin Şorca kəndinin bütün kişilərini öldürürlər

09.02.2021

Daun sindromlu müəllim Noelia

06.02.2021

Qanun keşiyində dayanan idmançı

05.02.2021

40 min muzey sərvəti, 900-dən çox tarixi mədəniyyət abidəsi, 403 tarixi-dini məkan…

04.02.2021

Səadət Şıxıyeva: "Ədəbi dilimizlə bağlı bənzər təhdid və təhlükəli məqamlar bu gün də var"
 

03.02.2021

ADIM ƏLƏSGƏRDİ, GÖYÇƏ MAHALIM !

26.01.2021

Müharibə necə başladı? - Tofiq Şahmuradovun döyüş gündəliyindən 

25.01.2021

Azad Qarabağın Azad Qəhrəmanı

23.01.2021

Sənətin seçdiyi adam – şəhid Həmdəm Ağayev

21.01.2021

20 Yanvar - Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsi

20.01.2021

Yüz il əvvəlin məqaləsi – Məşhur Azərbaycan marşı

15.01.2021

Vətən müharibəsinin xanım şəhidi Arəstənin büstü hazırlandı

12.01.2021

MN 2841 şəhid haqda məlumatları açıqladı - Yeni siyahı

12.01.2021

SƏYYAD VƏLİOĞLUNUN ÇAP OLUNMAYAN ŞEİRLƏRİ

10.01.2021
Bütün xəbərlər