Böyük rəhbərə son dəfə qurban gedən kiçik adamlar.

15:54 / 30.07.2019

Stalinlə vidalaşarkən 3 min insan ayaq altında qalaraq ölüb – Böyük rəhbərə son dəfə qurban gedən kiçik adamlar.

Moskva belə izdiham görməmişdi. Yüz minlərlə insan kilometrlərlə uzanan növbələrdə İosif Stalinlə son görüşə gedirdi. Təxmini hesablamalara görə, 1953-cü il martın 6-dan 9-a qədər SSRİ-nin 30 illik rəhbəri ilə vidalaşmaq üçün “İttifaqlar Evi”nin sütunlu zalından 2 milyona yaxın adam keçib.

Stalinin vəfatı ilə bağlı ölkədə 4 günlük matəm elan edilib. Vida görüşünə təkcə SSRİ vətəndaşları deyil, xarici ölkələrdən gələnlər də olub. O cümlədən dünyanın bir çox ölkələrinin siyasi liderləri dəfn mərasimində iştirak etmək üçün Moskvaya gəliblər.

Üç gün ərzində “İttifaqlar Evi”nin qapısı gecə-gündüz insanların üzünə açıq olub. Moskvanın mərkəzi küçələrində xüsusi maşınlar istisna olmaqla avtomobillərin hərəkəti məhdudlaşdırılıb. İnsan axını olan küçələrdə yük maşınlarının üzərində projektorlar quraşdırılıb. Xüsusi yaradılmış dəfn komissiyasına Nikita Xruşov sədrlik edib. Dövlət və hökumət dəfnlə bağlı bütün zəruri tədbirləri həyata keçirib, o cümlədən təhlükəsizlik tədbirlərini də. Ancaq bu məsələdə yanlışlığa yol verilib, vida görüşünə gələnlərin sayının bu qədər çox olacağını nə dəfn komissiyasının üzvləri, nə də yerli orqanların əməkdaşları ağıllarına belə gətirə bilməyiblər. Bu isə böyük faciələrə səbəb olub. Dəfndən sonra xalq arasında istehzalı bir fikir də səslənib: “Stalin sağlığında heç bu qədər adam öldürməmişdi...”

“İttifaqlar Evi”nə üz tutan insanların sayı o qədər çox olub ki, bu da dəhşətli bir sıxlıq yaradıb. İnsan kütlələri sanki bir canlı orqan kimi hərəkət edib. Yəni ayrı-ayrı adamlar öz hərəkətlərinə nəzarət edə bilməyiblər, bütövlükdə insan axınının hərəkətinə tabe olublar. Məsələn, kimsə yıxılıbsa, digəri dayanıb onu qaldırmaq imkanında olmayıb, yaxud kimsə sıradan çıxmaq istəyibsə, kütlənin axını buna imkan verməyib.

Ən dəhşətli hadisələr isə Bulvar dairəsində yerləşən Trubnı meydanına gedən yolda baş verib. Bu yol nisbətən üzüaşağı olduğundan insan axını müvazinətini itirib, basabas düşüb, sıxlıq o qədər böyük olub ki, yıxılan, yaxud sadəcə büdrəyən adam ayağa qalxıb hərəkətini bərpa edə bilməyib. Beləliklə, onlar ayaqlar altında qalaraq aldıqları zədələrdən ölüblər.
Eyni hadisələr Puşkin küçəsində və “İttifaqlar Evi”nə sol tərəfdən gələn yolda da baş verib.

Alınan zədələri çox asanlıqla, ilkin tibbi yardım etməklə aradan qaldırmaq mümkün olsa da, buna heç kim cəhd etməyib. Ümumiyyətlə, həmin ərazilərə nəinki təcili tibbi yardım maşınlarının daxil olması, hətta adi bir həkimin girməsi mümkünsüz olub.

Həmin ərazilərdəki binalarda yaşayan sakinlərin söylədikləri də bunu bir daha sübut edir.

İqor Kaspe, mühəndis:


“Evə qayıdırdım. Başqa yol yox idi. Mən insan kütlələrinə qoşulmalı idim. Evə çatanda axından necə çıxacağımı isə ağlıma belə gətirə bilmirdim. Qorki küçəsinə keçəndə sanki sunami baş verdi. 5-6 metr qabaqda bir qız axının sürətinə tab gətirməyib yıxıldı. Bir neçə oğlan ona kömək etmək istəyəndə, onlar da arxadan gələnlərin tapdağı altında qaldılar. Yanımda gedən qadın isə büdrədi. Arxadan bir kişi onun saçından tutub sürüməyə başladı və bununla da onu xilas edə bildi. Dəhşətli bir mənzərə idi və mən bu dəhşətlərin içində məcburi şəkildə “İttifaqlar Evi”nə kimi getdim, arzusunda olmasam da, Stalinlə vidalaşdım...”

Vera Zvonareva, kitabxanaçı:


“Həmin ərəfədə 43 yaşlı xalam ağır xəstə idi. Halı qəfildən pisləşdi. Biz təçili tibbi yardım stansiyasına zəng vurduq. Amma onlar gəlmədi, xalam isə vəfat etdi. Bəli, “böyük” Stalinin ölümü qarşısında “kiçik” insanların ölümü heç kimi narahat etmirdi...”

Natalya Mixaylovna, riyaziyyatçı:


“Ailəmizdə heç kim Stalinlə “görüşmək” arzusunda deyildi. Həm də həmin gün atamın yubileyi idi. Pəncərəmizin önündən minlərlə insan keçib gedirdi. Biz bütün pərdələri çəkib süfrə açdıq. Qədəhlərimizi doldurub məclisimizə başladıq. Stalinin portretini isə başı aşağı qoymuşduq. Atamın ondan heç xoşu gəlmirdi. Çünki yaxın qohumlarını sürgünə göndərmişdi...”

Boris Frolov, həkim:


“Mənzilimiz birinci mərtəbədə idi. Küçədən gələn bütün səslər evimizdə eşidilirdi. Üç gün küçədən ayaq səsləri kəsilmədi. Ağlaşma səsləri də eşidilirdi. İnsanların bəzilərinin üzündə kədər görünsə də, bəzilərində sanki qəzəb hissi var idi. Mənə elə gəlirdi ki, vida görüşünə gedənlərin çoxusunda hələ də Stalin xofu var idi. Arada qışqırıq səsləri, ayaqlar altında qalaraq sümüklərin sınmasının xırçıltısı da eşidilirdi. Bu çox vahiməli idi. Tapdağ altında qalanlar yardım almadıqlarına görə ölürdülər...”

Nadejda Vlasova, evdar qadın:


“Biz Bulvar dairəsinə yaxın yerdə yaşayırdıq. Binamızın qarşısından maşınların hərəkəti üçün kiçik bir yol açmışdılar. Arada bu yoldan yük maşınları keçirdi, həmin maşınların yük yerində insan meyitləri daşınırdı. Mən bunu pəncərədən böyük ürək ağrısı ilə seyr edirdim...”

1953-cü il 6-9 mart tarixlərində ölənlərin hamısı şəhərdən kənarda eyni yerdə dəfn olunub. Onlarının sayının nə qədər olduğu açıqlanmayıb. 1980-ci illərin sonunda araşdırmaçılar bununla bağlı dəhşətli bir statistika açıqlayıblar. Həmin statistikaya görə Stalinlə vida görüşünə gedərkən tapdaq altında qalaraq ölənlərin sayı təxminən 3 min nəfərə yaxın olub...

İlham Cəmiloğlu.

 
 
 
 


Etiket:
Xəbərlər

Aktrisa ilə evlənib, onu kinoya həsrət qoyan REJİSSOR

23.08.2019

Qul kimi ölən sultan, sultan kimi ölən qul - TARİXİ FAKT

22.08.2019

Yaşamaq üçün özgə həyatını yeyirik - Vislava ŞİMBORSKAYA

22.08.2019

Çingiz xanın çadırına zəncirlənən qadın sultan - TARİXİ FAKT

21.08.2019

Reyxstaqa qədər döyüşən aktyor - Hüseynağa Sadıqovun ömrü boyu unutmadığı dəhşətli EPİZOD

20.08.2019

Toni Morrison əfsanəsi

20.08.2019

Azərbaycan dili aşiqlərin dilidir... -Buludxan Xəlilov, filologiya üzrə elmlər doktoru, professor

19.08.2019

Fətəli xan Xoyski - Erməni gülləsi ilə arxadan vurulan Azərbaycanın ilk Baş naziri

19.08.2019

Gec deyil... - Oqtay Rzanın - ŞEİRLƏRİ

18.08.2019

Xəlil bəy nə zaman vəfat edib? - Övlad acısı, ağır xəstəlik

18.08.2019

Aman Allah 

17.08.2019

ADIYAMAN

17.08.2019

Kiçik Vyetnam böyük Çinin burnunu necə “ovdu”? - 28 günlük müharibənin tarixi

16.08.2019

Əli bəy Hüseynzadənin açılmayan sevgi məktubu - Mətn

15.08.2019

REY BREDBERI  “Dəryaz” 

14.08.2019

Onun həyatındakı qadınlar ya dəli oldu ya intihar etdi - Pikasso

14.08.2019

Tuvalılar Böyük Vətən Müharibəsində

12.08.2019

Oğuzlar və Türk kimliyi - Cahandar Bayoğlunun elmi məqaləsi

11.08.2019

Ən qədim insanların 500 min il əvvəl Naxçıvanda yaşadıqları təsdiqləndi

10.08.2019

“Yeni Gundem” İnformasiya Agentliyinin 2 yaşı tamam olur.

10.08.2019

Böyük Nərimanlılar silsiləsindən - Şair Şahmalı Əliyev  Bəlkə qala sözüm, dünya.  

09.08.2019

Uşaq yaşlarından məhkum olan görkəmli jurnalistimiz

09.08.2019

Vampirlər həqiqətdirmi? – İlginc faktlar

08.08.2019

MƏCNUN GÖYÇƏLİ RÜBAİLƏRİ

08.08.2019

Şadlinskilər

07.08.2019

Yazıçı olmaq istəyənlərə Stefen Kinqdən 22 vacib məsləhət

06.08.2019

Atasından miras qalmış taxta 52 il sahib çıxmış hökmdar

06.08.2019

Xəstəsinin evinə bazarlıq edən həkim – MARAQLI ADAM

05.08.2019

General Sisianovun erməniləri “İT” adlandırdığı 214 illik tarixi məktubu  

04.08.2019

Mən də ölülərin xalq şairiyəm - Telman Hüseyn Anadilin şeirləri

03.08.2019

Misir fironları əslən qafqazlıdır - Alman alimlərindən sensasion tədqiqat

03.08.2019

TİTANİK GƏMİSİ HAQQINDA BİLMƏDİYİNİZ BÜTÜN MARAQLI MƏLUMATLAR BİR ARADA

02.08.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT – VI HİSSƏ - SON - VİDEO

01.08.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT - V HİSSƏ

31.07.2019

Ərəb Əmirliklərində çalışan xanım alimimiz: Hər il  28 Mayla bağlı müsabiqə keçirir, tələbələri milli hədiyyələrlə mükafatlandırıram  

31.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT - IV HİSSƏ

30.07.2019

Böyük rəhbərə son dəfə qurban gedən kiçik adamlar.

30.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” - FİLM KİMİ HEKAYƏT - III HİSSƏ

29.07.2019

Tanrının “Oxu” təlimi

29.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” – FİLM KİMİ HEKAYƏT – II HİSSƏ

27.07.2019

Qan içində sevgi, 27 illik həsrət, “məni öldür, get...” – FİLM KİMİ HEKAYƏT – I HİSSƏ

26.07.2019

Qondarma bəylər

25.07.2019

Eldar Baxış oğlunun cəsədi qucağında evə keçdi – Hadisənin şahidi yazır...

25.07.2019

ƏLİBALA HACIZADƏ: HEÇ NƏ ƏZİZ DEYİL XATİRƏN QƏDƏR

24.07.2019

26 il Ağdamsız

23.07.2019

BÖYÜK NƏRİMANLI SİLSİLƏSİNDƏN YAZIÇI, PUBLİSİST QƏDİR ASLAN 
 

22.07.2019

Azərbaycan mətbuatı-144

22.07.2019

“Rəvan” sözünün əvvəlinə “i” hərfi əlavə olunaraq “İrəvan” adı əmələ gəlmişdir

20.07.2019

"Deportasiyadan Etnik Təmizləməyə Gedən Yol" adlı sənədli filmi ictimaiyyətə təqdim olundu.

19.07.2019

Oğlunun ölümündə özünü günahkar bilən ateist Xalq şairi- Maraqlı Faktlar

18.07.2019
Bütün xəbərlər